Volledig scherm
Koningsdag in Lienden: statushouders koken voor bevolking. © William Hoogteyling

Werkprojecten statushouders leveren te weinig op

De tientallen initiatieven en projecten om statushouders aan werk te helpen leveren nog te weinig resultaat op. Duizenden asielzoekers dreigen daarom nog jarenlang in de bijstand te blijven hangen.

Dat signaleert de Sociaal-Economische Raad (SER) in het rapport ‘Vluchtelingen en Werk’ dat vandaag verschijnt. ,,De economische situatie is nu gunstig, onze ambitie zou moeten zijn om een veel grotere groep vluchtelingen met een verblijfstatus aan het werk te krijgen'', zegt SER-voorzitter Mariëtte Hamer.

Uit eerder onderzoek bleek al dat van de asielzoekers die in 2014 een verblijfsvergunning kregen, 2,5 jaar later maar 11 procent betaald werk heeft gevonden. ,,Het goede nieuws is dat er de afgelopen tijd veel initiatieven bij zijn gekomen om mensen aan het werk te helpen. Het slechte nieuws is dat er nog niet veel resultaat wordt geboekt'', stelt Hamer.

Dat heeft er volgens de SER onder meer mee te maken dat veel initiatieven kleinschalig zijn. Ook is het voortbestaan van een project vaak onzeker omdat er onvoldoende of alleen voor een bepaalde periode geld is. ,,Er is beleid van de lange adem nodig, want hier zijn geen snelle successen te boeken. Er moet dus langetermijnbeleid en financiering zijn.''

88.000 asielzoekers

Tijdens de jaren van de grote vluchtelingencrisis (2015 en 2016) kwamen er ruim 88.000 asielzoekers naar Nederland, vooral Syriërs en Eritreeërs. Zij hebben inmiddels een verblijfstatus en zijn aan het inburgeren en op zoek naar werk. De meeste Eritreeërs hebben weinig opleiding en een grote afstand tot de arbeidsmarkt, maar ook Syriërs worstelen om een baan te vinden. Vooral de taal is daarbij een probleem.

De SER adviseert daarom om inburgeren (taallessen) en participatie (werk zoeken) veel meer tegelijk te doen in plaats van na elkaar. ,,De taal leer je het best als je aan het werk bent'', aldus Hamer. Ook zogenoemde ‘proefplaatsingen’ bij een werkgever kunnen een praktische oplossing zijn.

Taallessen

Gemeenten moeten een grotere rol bij het inburgeren krijgen en de statushouders op weg kunnen helpen, concludeert de SER. Vorige kabinetten maakten statushouders juist persoonlijk verantwoordelijk voor het volgen van onder meer taallessen, waardoor de vluchteling verdwaalde in alle mogelijkheden en de gemeente weinig zicht meer had waar een statushouder mee bezig was. Het huidige kabinet kondigde al aan van dat beleid terug te komen.

Ook is het beter asielzoekers direct op te vangen in een azc in de buurt van de gemeente waar ze later komen te wonen. Dan kunnen ze sneller in de regio naar werk gaan zoeken. ,,Gemeenten en regio’s zouden hun projecten meer op elkaar moeten afstemmen zodat werkgevers weten waar ze aan toe zijn, nu kan het beleid in elke gemeente weer anders zijn.'' De initiatieven die er zijn richten zich nu ook vaak op statushouders die enig perspectief hebben op werk, de SER pleit ervoor ook te investeren in de vluchtelingen die nog ver van de arbeidsmarkt staan. Juist zij dreigen anders nog decennia in de bijstand te blijven.

Refugee Company in de Bijlmerbajes

Nog niet zo heel lang geleden zaten er criminelen in de Bijlmerbajes in Amsterdam, nu ‘netwerken’ statushouders zich er naar een nieuwe baan. De voormalige gevangenis geeft onder meer onderdak aan The Refugee Company, een van de tientallen particuliere initiatieven die vluchtelingen helpen een nieuw bestaan in Nederland op te bouwen. Vrijwilligers helpen er de statushouders hun cv te schrijven, een netwerk op te bouwen of een stageplaats vinden bij een bedrijf. ,,Zo’n 70 nieuwkomers hebben via de Refugee Company werkervaring opgedaan bij onder meer Heineken, Akzo en Philips'', schrijft de SER. De Refugee Company heeft in het voormalige bajescomplex ook haar eigen restaurant (A Beautifull Mess) waar vluchtelingen aan de slag kunnen.