Volledig scherm
© AP

Wetenschappers: ‘Gewoon praten kan door virusdruppeltjes ook tot besmetting leiden’

Als er over de verspreiding van het coronavirus wordt gesproken, gaat het doorgaans over hoesten of niezen. Nieuw Amerikaanse onderzoek laat zien dat ademhalingsdruppels die tijdens een normaal gesprek worden geproduceerd ook tot virusoverdracht kunnen leiden. Viroloog Menno de Jong trekt dat in twijfel.

Het onderzoek dat woensdag werd gepubliceerd in een gezaghebbend Amerikaans wetenschapsblad, verklaart hoe mensen met geen of weinig symptomen anderen tóch kunnen besmetten, bijvoorbeeld in kantoren, verpleeghuizen of op cruiseschepen. Volgens de betrokken wetenschappers zijn ademdruppeltjes tijdens een gesprek zo klein en licht, dat ze zich veel verder verspreiden en tot wel 14 minuten in de lucht blijven hangen. 

Wetenschappers zijn het erover eens dat het coronavirus vaak van mens op mens springt door mee te liften in kleine ademhalingsdruppeltjes. Die druppels vallen na lancering op de grond of landen op oppervlakten.  Wie ze inademt of iets aanraakt en daarna bijvoorbeeld met die hand iets eet, kan geïnfecteerd raken. Tot nu toe ging dat vooral om druppels die vrijkomen door hoesten of niezen.

Om te zien hoeveel druppels er tijdens een normaal gesprek worden geproduceerd, vroegen onderzoekers van het Amerikaanse National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases en de Universiteit van Pennsylvania, vrijwilligers om de woorden ‘stay healthy’ uit te spreken. De onderzoekers maakten de druppels zichtbaar met laserlicht en een camera in een kartonnen doos waarin de proefpersonen de zin uitspraken.

Uit de scans bleek dat er tijdens het praten ongeveer 2600 kleine druppeltjes per seconde werden geproduceerd. De wetenschappers ontdekten ook dat de hoeveelheid en de grootte van druppeltjes in verschillende volumes werden geproduceerd. Wie harder praat, verspreidt logischerwijs meer én grotere druppels. 

De onderzoekers schatten dat één minuut hard praten minstens 1000 virusbevattende druppels zou kunnen genereren. ‘Deze resultaten laten zien dat de kans groot is dat kleine spraakdruppels het risico op virusoverdracht in een besloten omgeving vergroten’, schrijven ze. Oók als we praten kunnen we het virus verspreiden,  luidt hun conclusie. Ze plaatsen daar wel een kanttekening bij: hoeveel virus er in het ademvocht zit, hangt waarschijnlijk af van hoe ziek iemand is. En er is nog geen onderzoek dat aantoont dat virusdeeltjes in piepkleine spraakdruppels ook echt besmettelijk zijn.

Vormen deze nieuwe bevindingen het bewijs dat mondkapjes het risico op besmetting verkleinen? ,,Nee’’, zegt viroloog Menno de Jong als we hem bellen. ,,Deze studie levert zeker geen bewijs dat mondkapjes in openbare ruimtes zin hebben. Voor zover we nu weten, vindt vrijwel alle overdracht van het virus plaats door grotere luchtwegdruppels. Als de hele kleine druppels die in die studie bekeken zijn een belangrijke rol in de verspreiding zouden spelen, zouden we echt veel meer verspreiding hebben moeten zien en hadden de huidige maatregelen niet zo’n effect gehad’’, stelt De Jong, werkzaam bij UMC Amsterdam en lid van het Outbreak Management Team (OMT). 

Hij stipt nog een punt aan: ,,De niet-medische mondmaskers zouden ook niet erg helpen als kleine spraakdruppels wel een rol zouden spelen want die heel erg kleine druppeltjes worden daar niet of nauwelijks door tegengehouden.’’

Verder vraagt De Jong zich af of druppels van geïnfecteerde personen besmettelijk virus bevatten. Hij wijst erop dat dit tot nu toe nog niet aangetoond is. ,,Bovendien is ook de vraag nog hoeveel virussen nodig zijn om iemand daadwerkelijk te kunnen besmetten, dat weten we nu niet.’’

Luister nu naar de nieuwste aflevering van Achter het Verhaal over de coronacrisis:

Bekijk hieronder onze video's over de coronacrisis:

  1. Woede na dood George Floyd slaat over naar Europa, demonstraties in Berlijn, London en Amsterdam

    Woede na dood George Floyd slaat over naar Europa, demonstra­ties in Berlijn, London en Amsterdam

    Diverse antiracisme-organisaties houden morgen op de Dam in Amsterdam een manifestatie uit protest tegen wat zij politiegeweld tegen zwarten in de VS en de EU noemen. Aanleiding tot het protest is de dood van George Floyd in de Amerikaanse stad Minneapolis, die vorige week na een hardhandige arrestatie door de politie overleed. Dat leidde tot een golf van onrust in Amerikaanse steden. Maar ook in Duitsland en Engeland zijn mensen de straat op gegaan om te demonstreren.
  2. Grote zorgen om populaire tuinzwembaden: ‘Zo’n ding kopen? Denk twee keer na!’

    Grote zorgen om populaire tuinzwemba­den: ‘Zo’n ding kopen? Denk twee keer na!’

    Lekker dobberen in een opzetzwembad, vlakbij huis? Je bent lang niet de enige! Uit een recente studie van onderzoeksbureau Motivaction blijkt dat ruim een kwart van de Nederlandse huishoudens een opzetzwembad in de achtertuin heeft staan. Nog eens twintig procent overweegt om er eentje aan te schaffen. Verontrustend, vindt Vitens. Het drinkwaterbedrijf ziet het waterverbruik exploderen en slaat daarom alarm. ,,Denk alsjeblieft twee keer na voor je zo’n ding koopt. We zitten aan de randen van onze mogelijkheden.”