Volledig scherm
Donorkind Maria wil weten wie haar vader is, maar die weigert elk contact. © Frans Paalman

Wie is de spermadonor? Kinderen naar de rechter voor antwoorden

Donorkinderen stappen naar de rechter om de identiteit van twee spermadonoren te achterhalen. De mannen hebben stilletjes hun dossier laten aanpassen. Donorkinderen kunnen daardoor geen contact opnemen. Ze eisen dat de ziekenhuizen hun gegevens verstrekken.

Het gaat om twee donoren van ziekenhuis Rijnstate (Arnhem) en MC Kinderwens (Leiderdorp). Zij doneerden in de jaren negentig hun sperma aan alleenstaande en lesbische vrouwen. Dat deden ze als B-donor, wat betekent dat ze het goed vonden dat hun donorkinderen vanaf hun zestiende contact konden opnemen.

Toen in 2004 een wet kwam die anoniem doneren verbood, veranderden ze plots hun status van bekende donor naar anoniem. Donorkinderen en ouders hebben dat nooit geweten. In Rijnstate hebben vijf B-donoren deze switch gemaakt.

Voor 2004 was er een tweelokettensysteem. Een donor kon ervoor kiezen anoniem te blijven (A-donor) of bekend te worden (B-donor). Anoniem doneren werd met de invoering van de Wet Donorgegevens Kunstmatige Bevruchting (WDKB) verboden, omdat elk kind recht heeft op informatie over zijn afstamming.
(Artikel gaat verder onder de foto)

Volledig scherm
Donorkinderen willen bij de rechter afdwingen dat het Rijnstate ziekenhuis de persoonsgegevens van spermadonoren vrijgeeft. Op de foto: medisch-directeur Desiree Creemers. © Marc Pluim

Donorkind Maria (20) start nu een procedure tegen Rijnstate, omdat haar donorvader contact weigert. Ze wil afdwingen dat het ziekenhuis zijn gegevens bekendmaakt. Bovendien blijkt hij inmiddels 56 donorkinderen te hebben, veel meer dan de landelijke richtlijn van 25.

Belazerd

,,Ik voel me gekwetst en belazerd. Het was toch een bewuste keuze om B-donor te worden? Nu heeft hij donorkinderen en wil hij er niks van weten. Hij heeft het mij en mijn moeder destijds beloofd. Ook Rijnstate heeft het beloofd.’’

Haar advocaat Martin de Witte (SAP Advocaten) zegt dat de wet in strijd is met internationale verdragen. ,,De wet is alleen in het belang van donoren die achteraf zeggen toch anoniem te willen blijven en zich aan hun verantwoordelijkheid te onttrekken. Het belang te weten waar je vandaan komt, weegt zwaarder dan het belang van de donor die eerst ‘ja’ en later ‘nee’ zegt tegen bekendmaking.’’

Quote

Ik voel me gekwetst en belazerd. Het was toch een bewuste keuze om B-donor te worden? Nu heeft hij donorkinde­ren en wil hij er niks van weten

Maria (20)

Ethisch

Rijnstate vindt dat de switch ethisch niet kunnen, maar is juridisch ‘aan handen en voeten gebonden’. ,,De wet in 2004 gaf ruimte om met terugwerkende kracht toch een anonieme donor te worden.’’

Vier kinderen van een andere donor beginnen om dezelfde reden een procedure tegen MC Kinderwens. ,,De ouders en kinderen hebben zich jaren ingesteld op het moment dat ze de persoonsgegevens zullen ontvangen’’, zegt hun advocaat Tim Bueters (Rex Advocaten). ,,De kliniek moet die afspraak nakomen.’’ Kinderwens kon inhoudelijk niet inhoudelijk reageren.

Overschrijding

Vorig jaar werd bekend dat de spermabank van Rijnstate het zaad van vijftien donoren te vaak heeft gebruikt, waardoor de norm van maximaal 25 kinderen per donor – bedoeld om inteelt te voorkomen - (ver) is overschreden. Het ging om gemiddeld 36 kinderen per donor, waarbij één donor er zelf vijftig had.

Kinderen krijgen is voor veel mensen een wens, maar niet per se vanzelfsprekend. Hoe verkrijg je een goede spermacel?