Volledig scherm
Pechtold heeft, zoals hij zelf zegt, de levenservaring, maar ook de energie van iemand die net de 50 is gepasseerd. © Robin Utrecht/ ANP

'Wij zijn geen tweede keus meer'

Alexander PechtoldAan sympathie voor D66 is dikwijls geen gebrek, maar een klinkende uitslag bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer, bleef steeds uit. Partijleider Alexander Pechtold (51) denkt het tij nu te keren. De zelfverklaarde onderwijspartij wil miljarden in onze scholen steken, maar belooft geen wonderen. ,,Ik kan een lerarentekort niet voorkomen.''

Quote

Omdat ik de ambitie heb om premier van álle Nederlanders te zijn. Pak me maar keihard aan als ik dingen zeg als `pleur op of `vecht je maar in'.

Vergelijk de standpunten van de lijsttrekkers over:

-de zorg
-veiligheid
-werk
-identiteit
-onderwijs
-premierschap
(werkt het beste op desktop of tablet, op mobiel is inzoomen noodzakelijk)

ZORG
'Geen bangmakerij'

U doet niets aan het eigen risico, dan blijven we toch zorgmijders houden?
,,Ik ben beducht voor het argument 'je kunt dan niet meer naar de dokter'. Dat is echt je reinste bangmakerij. Het is ook een taak van de huisarts om, als dat een rol speelt, te wijzen op alle mogelijkheden die er wel zijn. Het eigen risico afschaffen kost 4 of 5 miljard. Dat geld steek ik liever in de kwaliteit van de zorg. Bij de PvdA, die het eigen risico wel wil afschaffen, is een modaal gezin het eigen risico van 385 euro kwijt, maar krijgt het 370 euro extra belasting. Tel uit je winst. Laten we er wel eerlijk over zijn.''

Critici van uw plan om mensen die klaar zijn met leven te helpen een eind aan hun leven te maken, zeggen dat deze mensen juist meer hulp en zorg nodig hebben.
,,Dat is een oneigenlijke discussie. Dit zijn twee andere dingen. Ja, er is goede zorg. Maar er is ook een doodswens bij een groep mensen, die bijna geïrriteerd raakt als er alsmaar wordt gezegd 'arm om u heen en goede zorg'. Voltooid leven is een ethische discussie, die we verantwoord en rustig proberen te voeren. Ik verwacht dat de tegenstanders hetzelfde doen. En daar ontbreekt het wel eens aan. Termen als 'levensgevaarlijk'... Kom op. Het is niet de overheid die je helpt bij voltooid leven. Het is ook niet de overheid die abortus of euthanasie pleegt. De overheid zorgt voor wetgeving waarbinnen de arts en het individu een afweging kunnen maken. Het is helemaal geen overheidsbemoeienis. Het is zelfbeschikking.''

Volledig scherm
Lijsttrekkers Alexander Pechtold (D66), Sybrand van Haersma Buma (CDA) en Lodewijk Asscher (PvdA) tijdens de politieke spelletjesavond van het NOS Jeugdjournaal. © ANP

VEILIGHEID
'Puinruimen'

Om etnisch profileren tegen te gaan onder agenten, wilt u dat zij gaan werken met formulieren waarop ze aanhoudingen verantwoorden. Dat werkt toch niet?
,,Er zitten twee kanten aan die discussie. Agenten hebben nu het gevoel dat ze op de vingers worden gekeken. Soms kunnen ze zich ook slecht verdedigen achteraf, omdat er geen objectieve gegevens zijn. En tegelijk hebben we ook een paar keer meegemaakt dat de politie uit de bocht vloog. Dat kan ook niet. Transparantie kan beide kanten helpen. Beeldvorming kan veel doen .''  

Maakt u agenten niet juist verdacht?
,,Als agenten zeggen dat dit niet werkt, moeten we het niet doen.''  

Maar het staat in uw programma.
,,Ik denk dat dit een oplossing is, maar we moeten op het ministerie van Veiligheid en Justitie gaan puinruimen na zes jaar VVD. Ik zie mijn voorstel als een stap vooruit, maar ik wil dit dus ook juist niet van bovenop opleggen.''  

Het kan de administratieve lasten vergroten.
,,Dat wil ik niet. Het moet helpen. Zoals ook die bodycams zorgen voor objectieve beelden na een incident.''

Vergelijk de standpunten van de lijsttrekkers over veiligheid:

(werkt het beste op desktop of tablet, op mobiel is inzoomen noodzakelijk)

Quote

We willen naar betalen voor het gebruik van de auto en de echte CO2-uitstoot


WERK

'Belofte in betere tijd'

U belooft iedere werkende 500 euro. Zo'n belofte kregen we van Rutte ook.
,,Hij zei dat middenin een crisistijd, toen hij net een kabinet had laten vallen met de PVV en nog een half miljard moest ombuigen. Dat was onverantwoord en onzinnig. Maar ik heb het over lastenverlichting in een heel ander economisch klimaat. Het zorgt voor werkgelegenheid, dus sneller aan het werk, meer koopkracht en minder uitkeringen. Dit is een heel zwaar punt voor D66 na de komende verkiezingen.''  

Toen Rutte dit zei was de omvang van de crisis ook nog niet te overzien.
,,Onzin. Ik weet het, omdat ik in het najaar van 2009 een auto kocht. De dealer stalkte mij om hem op vrijdagavond te komen betalen, omdat ze anders de volgende dag een cashprobleem zouden hebben. Zo erg was het.''  

Gaat u toch niet nu al geld beloven, terwijl u niet kan voorzien of u het kan nakomen.
,,Nee, deze lastenverlichting, want dat is het, halen we grofweg van twee fronten. Voor de helft uit de economische groei weliswaar, maar voor de andere helft ook uit het principe van 'de vervuiler betaalt'. En we houden woord dat we een belastingherziening nodig hebben. Mkb'ers worden gek van de regeltjes. Dat geldt ook voor zzp'ers,  maar ook over hoe we het autorijden gaan aanpakken. De wegenbelasting willen we afschaffen, de accijnzen en aanschafbelasting verlagen. We willen naar betalen voor het gebruik van de auto en de echte CO2-uitstoot.''

Volledig scherm
© ANP

IDENTITEIT
'Boze blanke man, nee'

U bent de verpersoonlijking van de elite, maar bent u er ook wel voor de lageropgeleide Nederlander?
,,Dat is een onzinnige constatering. Als een deel van de politiek nou stopt met de 'boze blanke man', zullen we dan ook stoppen met de term 'elite'? Het zijn termen die generaliseren en daardoor diskwalificeren - over en weer. Ja, ik heb een goede opvoeding gehad. Ja, we hadden het thuis goed. Maar dat was allerminst vanzelfsprekend. Daar is hard voor gewerkt en hard voor gestudeerd door mijn ouders . Om kansen te geven en kansen te pakken. Dat gun ik iedereen.''  

Met welk verhaal gaat u hen overtuigen?
,,Politici zijn gewend met feiten te komen. We vertellen dat de integratie aantoonbaar beter gaat. Dan gooi je er een paar cijfers in en dan zijn ze het niet met je eens. Logisch. Je moet zorgen dat je openstaat voor mensen die problemen vanuit hun gevoel formuleren. Wat is er mis met gevoel?  Als ik erken dat er dingen veranderen, en niet altijd ten positieve, dan is er begrip om het in perspectief te zien. Het belangrijkste is om elkaar te blijven zien en verstaan. Dat is niet altijd makkelijk. Vroeger zat je in je zuil vast. Dan kwam meneer pastoor vertellen waar je je vlees moest kopen en vragen wanneer het volgende kindje kwam. Nu leven we in extreme vrijheid, maar lijkt het alsof we onszelf weer in een zuil proppen door alleen met gelijkgestemden om te gaan. Daar zit een gevaar in. Op sociale media, maar ook bedrijven als Bol.com en Netflix. 'Volg ook die.' 'Lees dit.' 'Kijk dat.' Dan zit je op een gegeven moment alleen nog met gelijkgestemden te reaguren."

ONDERWIJS
'Leer ook rijtjes'

Waarom smijt u met miljarden voor het onderwijs, terwijl we hier al hartstikke goed op scoren?
,,Ik ben absoluut nog niet tevreden. We moeten terug in de voorhoede, nu het onderwijs rap zal veranderen. We hebben straks geen veertig jaar meer dezelfde baan, we hebben ons hele leven onderwijs nodig. Dat is ook belangrijk nu de wereld steeds verder digitaliseert. Kijk hoe alles nu al in twijfel wordt getrokken. Vroeger waren er rijtjes, vastigheden en getallen - 1600: Slag bij Nieuwpoort - maar als dat even doorgaat, ontkent iemand straks nog dat het toen was.''  

U wilt meer leraren. Hoe zorgt u dat die er komen voor er een nijpend tekort aan leraren ontstaat?
,,Ik kan dat dus niet voorkomen. En sterker nog: ik vermoed dat ons over vier jaar gezegd zal worden, dat het alleen nog maar erger is geworden. Dat klopt, maar als we niks hadden gedaan, dan was het nóg erger.''  

U stelt geen extra salaris voor.
,,Nee. Alleen voor leraren in moeilijke wijken of in bepaalde vakken waarvoor weinig docenten te vinden zijn zoals wiskunde en natuurkunde. Wat ik vooral van leraren hoor, is dat ze meer tijd voor hun vak terug willen. Dat willen we regelen."

Volledig scherm
© ANP

PREMIER
'Geen tweede keus'

U heeft zich vaker opgeworpen als premierskandidaat. Waarom zou het nu wel lukken?
,,Ik heb de ervaring. Als burgemeester, als minister. Ik heb de levenservaring van iemand die net de 50 is gepasseerd. En ik heb de energie van iemand die ook net de 50 is gepasseerd. Vanuit de oppositie hebben wij constructief kunnen samenwerken met het huidige kabinet.''  

U deed dat met het oog op een premierschap?
,,Nee, natuurlijk niet. Luister, ik zal niet zeggen dat ik mij tijdens het laatste kabinet van Balkenende verveelde, maar het zat helemaal dichtgetimmerd. De afgelopen jaren zijn wij bereid gebleken om compromissen te sluiten waarmee Nederland vooruit kwam, toen het kabinet dat nodig had. Soms geen populaire maatregelen, maar het moest gebeuren. En om op je vraag terug te komen: omdat ik de ambitie heb om de premier van álle Nederlanders te zijn. Pak me maar keihard aan als ik dingen zeg als 'pleur op' of 'vecht je maar in'.''  

Veel mensen vinden D66 sympathiek, maar stemmen vaak toch niet op uw partij.
,,Ik denk dat het nu anders gaat zijn. Kijk naar de ontwikkelingen van afgelopen weken. Ik kijk niet naar een zeteltje meer of minder, maar ik zie wel een trend. Ik had het gehoopt, we hebben er aan gewerkt, maar we hadden er geen garantie op. En let wel: we komen van heel, heel ver. We waren er bijna niet meer geweest. Maar eindelijk lijken we nu niet alleen tussentijdse verkiezingen, maar ook in de eindsprint goed te gaan scoren. Ik heb helemaal niet meer het idee dat D66 tweede keus is.''  

Volledig scherm
© AFP

Checklist D66

Wat wil hij verder:
-Meer vaste contracten.
-Kolencentrales dicht.
-Softdrugs reguleren.
-Twaalf weken ouderschapsverlof voor vaders.
-Geen Nexit-referendum.
-Inkomen koning onder de Balkenendenorm.  

EN DUS MOET...
-600 miljoen minder naar zorg.
-Eigen risico blijft 385 euro.
-Snellere afbouw hypotheekrenteaftrek.
-Alleenstaanden minder op vooruit.

Wil wél met: Sluit niemand uit.

Wil (liever) niet met: PVV.