Volledig scherm
© REUTERS

Willem-Alexander aangekomen in Lech

UpdatePrins Johan Friso is vanmiddag bedolven geraakt onder een lawine in Oostenrijk. Hij skiede buiten de piste, tegen de waarschuwingen in. Hij is naar een ziekenhuis in Innsbruck gebracht. Zijn toestand wordt omschreven als 'stabiel, maar niet buiten levensgevaar'. Artsen kunnen pas over een paar dagen een prognose geven. We volgden de gebeurtenissen de hele vrijdag op de voet middels onderstaand liveblog.

Volledig scherm
© REUTERS
Volledig scherm
© afp
Volledig scherm
Prins Johan Friso © REUTERS
Volledig scherm
Luchthaven Sankt Gallen in Zwitserland.
Volledig scherm
Het regeringstoestel PH-KBX bij vertrek op Schiphol. © anp
Volledig scherm
© getty
Volledig scherm
© anp
Volledig scherm
Johan Friso met Mabel Wisse Smit en de kinderen in Lech. © ANP
Volledig scherm
Foto van een reddingsoperatie in Lech van 17 januari van dit jaar. © EPA
Volledig scherm
Friso met koningin Beatrix

23:04 uur Willem-Alexander en zijn vrouw prinses Máxima zijn aangekomen in Lech. Dat blijkt uit foto's van het persbureau Reuters vanavond.

22:12 uur Nadat eerder de Tweede Kamer en premier Rutte dat al deden, laten nu ook de Nederlandse Oranjeverenigingen weten zeer met de koninklijke familie mee te leven. 'Meer dan dat kunnen we op dit moment niet doen', zei een woordvoerder van de Koninklijke Bond van Oranjeverenigingen vanavond.

22:03 uur Volgens luchthavenpersoneel op de Zwitserse luchthaven Sankt Gallen zou er vanaf 18:15 uur vanavond een zogenaamd VIP-draaiboek in werking zijn getreden. Het scenario wordt alleen in uitzonderlijk urgente situaties gebruikt. Kroonprins Willem-Alexander zou na de landing met grote spoed op weg zijn gegaan naar zijn broer Friso in Innsbruck, zo melden bronnen op Sankt Gallen.

21:38 uur Oostenrijkse en Duitse media maakten zich op voor een lange en koude nacht bij het Landeskrankenhaus in Innsbruck. Het ziekenhuis zorgde er direct na de aankomst van prins Friso voor dat de media en andere belangstellenden buiten het terrein van het universiteitsziekenhuis bleven. 'De pers moet buiten blijven', zei een woordvoerster.

21:35 uur Ministers Melanie Schultz en Gerd Leers zullen morgen niet afreizen naar Maastricht. De politici zouden aanwezig zijn bij het begin van het Maastrichtse carnaval, de sleuteloverdracht door burgemeester Onno Hoes aan prins Han de Eerste van de Tempeleers. Door het ski-ongeval van prins Friso zal het carnaval dit jaar een soberder start meekrijgen dan normaal. Ook de staatssecretarissen Frans Weekers en Paul de Krom later verstek gaan. 'De overdracht gaat door als lokaal gebeuren', zegt burgemeester Hoes.

20:52 uur De PH-KBX, het regeringsvliegtuig met aan boord kroonprins Willem-Alexander, prinses Máxima, prins Constantijn, prinses Laurentien en hun kinderen, is zojuist geland in het Zwitserse Sankt Gallen. Vanwege het slechte weer werd gekozen voor deze luchthaven. Hoe de reis verder gaat naar het 200 kilometer verderop gelegen Innsbruck is nog onduidelijk.

20:45 uur Ingewijden in de luchtvaart melden dat het toestel met de prinsen Willem-Alexander en Constantijn, volgens informatie op internet, aan het dalen is boven het Zwarte Woud in het zuiden van Duitsland. Dit zou er op duiden dat het regeringsvliegtuig binnenkort landt in Sankt Gallen. De broers van prins Friso gaan daarna waarschijnlijk per helikopter naar Innsbruck, zo meldt de NOS.

20:39 uur PvdA-fractievoorzitter Job Cohen reageert op het ongeval van de prins: 'Ik ben geschokt door het bericht over het ski-ongeluk van prins Johan Friso. Wij wensen prinses Mabel, kinderen, Koningin Beatrix en de overige leden van de Koninklijke familie heel veel sterkte toe in deze onzekere periode.'

20:00 uur Terwijl de nieuwsrubrieken vanavond als vanzelfsprekend veel aandacht besteden aan het ongeluk van prins Friso, wordt er in De Wereld Draait Door met geen woord over gerept. Slechts een paar minuten aan het begin van de uitzending wordt er over het incident gesproken. Jeroen Pauw en Paul Witteman besteden vanavond wel hun hele uitzending aan het ongeluk van de prins. 

19:48 uur De lawine waardoor prins Friso werd getroffen, behoort tot de dodelijkste soort, zeggen deskundigen tegen RTL Nieuws. Het zou gaan om een zogenaamde plaklawine, waarbij een hele plak sneeuw gaat schuiven. Het gevaar van een plaklawine is gelegen in het feit dat het, anders dan bij een losse sneeuwlawine, voor slachtoffers erg lastig wordt om te ademen. Het gewicht van de sneeuw zou de borstkast indrukken, waardoor het ademen wordt bemoeilijkt.

19:40 uur Zanger Rene Froger, die net als de koninklijke familie regelmatig in Lech komt om te skiën, en prins Friso daar vaak tegenkomt, kent hem niet als een roekeloze of onverantwoorde skiër. 'Het zijn allemaal goede skiërs', zei hij vanavond in RTL Boulevard. Hoewel hij geen bijzondere band heeft met de prins, kent Froger hem al jaren. Froger vindt het 'heel erg', en wenst 'iedereen ongelooflijk veel sterkte toe.'

19:23 uur Verslaggever Hans Jacobs (ANP/GPD) is bij het ziekenhuis waar Johan Friso ligt. 'Er is hier belangstelling van Oostenrijkse en Belgische media. Het ziekenhuis verwijst overigens alle vragen door naar de RVD in Den Haag', aldus Jacobs vanavond in RTL Boulevard.

Het ziekenhuis is heel groot, en heeft vier verschillende ingangen. Er is volgens Jacobs ook een ondergrondse ingang, zodat de aankomst van Willem-Alexander en de andere leden van de familie eventueel buiten het zicht van de media kan gebeuren.

18:40 uur Johan Friso had wel een zogenoemde lawinepieper bij zich, waardoor kon hij relatief snel worden gelokaliseerd. Dit heeft de politiewoordvoerder van het Oostenrijkse skidorp vrijdagavond tegen het ANP gezegd.

18:30 uur Prins Willem-Alexander, prinses Máxima, prins Constantijn, prinses Laurentien en al hun kinderen zijn op weg naar Innsbruck. Ze vliegen met het regeringstoestel.

18.18 uur Toernooidirecteur Richard Krajicek wacht af of het ernstige ski-ongeval van prins Johan Friso consequenties heeft voor het ABN Amro-toernooi. 'We communiceren hierover met de gemeente Rotterdam. Via de gemeente sta je in contact met de regering', meldde Krajicek vandaag.

Het tennistoernooi in Ahoy duurt tot en met zondag.

18.16 uur De vriend die met de prins was, kon na de lawine alarm slaan, doordat hij een veiligheidssysteem in zijn rugzak activeerde, meldt de NOS.

18.08 uur Een veiligheidsmedewerker heeft gemeld dat de prins geen veiligheidsmechanisme droeg, meldt de NOS.

18.07 uur Volgens een arts van de hartstichting is er 'een grote kans' dat iemand die 20 minuten onder sneeuw heeft gelegen er goed vanaf komt.

Maar dan moet diegene wel een helm hebben gedragen, een rugzak met een airbag hebben gedragen, en niet met zijn hoofd op zijn ribbenkast hebben gelegen.

18.06 uur Ook de voorzitters van de Eerste en de Tweede Kamer hebben 'met grote zorg' kennis genomen van de toestand van de prins. Zij leven erg mee met de koninklijke familie, laten zij weten in een verklaring.

17.55 uur Prins Johan Friso en zijn groep skiërs hebben de lawine 'met grote waarschijnlijkheid' zelf veroorzaakt. Dat heeft de burgemeester van Lech, Ludwig Muxel, gezegd tegen de Oostenrijkse publieke omroep ÖRF.

17.54 uur Prins Willem-Alexander is met het regeringsvliegtuig op weg naar naar zijn broer in Oostenrijk. Vanochtend was hij nog in Leeuwarden.

17.42 uur Een arts vertelt nu bij RTL wat er gebeurt in een situatie als die van Friso. Allereerst moeten de vitale organen worden veiliggesteld. Maar het gevaar is dat zijn hersenen te lang zonder zuurstof hebben gezeten. Dan zou hij hersendood kunnen zijn.

De komende dagen moet blijken hoe erg de situatie is. 'Ga uit van het ergste en hoop op het beste', aldus de arts.

17.41 uur Voor het ziekenhuis in Innsbruck zijn inmiddels meerdere cameraploegen gearriveerd. Maar het ziekenhuis is goed afgeschermd van de buitenwereld. In het ziekenhuis zijn koningin Beatrix en echtgenoot Mabel bij Friso.

17.38 uur Sinds 26 januari had het nauwelijks meer gesneeuwd in Lech, tot aan deze week. De nieuwe sneeuw die is gevallen, glijdt gemakkelijk van de ijzige laag af.

Volgens een zegsman van weeronline.nl is het met dit soort sneeuwcondities zelfs op de piste gevaarlijk.

17.30 uur Dit meldt het ANP over de mededeling van premier Mark Rutte:

Premier Mark Rutte heeft contact gehad met koningin Beatrix in Lech over het ski-ongeluk met haar zoon, prins Johan Friso. 'Ik heb haar laten weten dat heel Nederland zeer met ze meeleeft', zei Rutte vandaag.

Hij zei dat Beatrix op dit moment bij de prins in het ziekenhuis in Lech is en dat artsen pas in de komende dagen prognoses kunnen geven. 'We weten niet meer dan dat de beste artsen erbij zijn.' Rutte zei dat we moeten vertrouwen op de 'hele goede medische zorg' in het ziekenhuis.

17.25 uur De fotosessie met de koninklijke familie die maandag in Lech zou worden gehouden, is afgelast vanwege het ski-ongeluk van prins Friso, liet de Rijksvoorlichtingsdienst weten.

17.24 uur Meer nieuws kon Rutte ook niet geven. Hij herhaalde dat Friso nog niet buiten levensgevaar is.

17.23 uur Premier Rutte herhaalt bij RTL en NOS dat de komende dagen meer duidelijk moet worden over de toestand van Friso. 'De beste artsen' behandelen hem. Koningin Beatrix is bij haar zoon in het ziekenhuis. Volgens Rutte leeft heel Nederland met de koningin en uiteraard Friso mee.

17.20 uur Over de toestand van Friso doen veel geruchten de ronde, die niet door de RVD of het ziekenhuis worden bevestigd. Zo zou Friso een schedelbasisfractuur hebben opgelopen. Andere Oostenrijkse media melden dat Friso hersendood is door een zuurstoftekort. Nogmaals, deze berichten zijn nog niet bevestigd.

Wel duidelijk is dat de artsen pas over enkele dagen een prognose van zijn toestand kunnen geven.

17.19 uur Friso zou door de lawine zeker 40 meter zijn meegesleurd.

17.16 uur Dit is de volledige verklaring van de RVD:

Naar aanleiding van het ongeval van Zijne Koninklijke Hoogheid Prins Friso deelt de Rijksvoorlichtingsdienst mee dat volgens de behandelend artsen pas over enkele dagen een prognose kan worden gegeven. Op dit moment is zijn toestand stabiel, maar hij is niet buiten levensgevaar. Hare Majesteit de Koningin en Hare Koninklijke Hoogheid Prinses Mabel zijn bij Prins Friso.

17.15 uur Koningin Beatrix en zijn echtgenote Mabel zijn bij Friso in het ziekenhuis.

17.14 uur Friso is nog altijd niet buiten levensgevaar.

17.13 uur Er is een nieuwe verklaring van de RVD. Pas over enkele dagen kunnen de behandelend artsen een diagnose stellen over de toestand van Friso.

17.08 uur Er landt nu een reddingshelikopter bij het ziekenhuis in Innsbrück. Dat hoeft niet te betekenen dat er ook een lid van het koninklijk huis aankomt.

17.08 uur Een woordvoerder van het ziekenhuis wilde bevestigen noch ontkennen dat familie van Friso in het ziekenhuis aanwezig zijn.

17.07 uur Ook premier Rutte zal snel een reactie geven op de situatie.

17.06 uur Ook een arts uit het ziekenhuis komt over enkele minuten met een verklaring.

17.02 uur Even een korte samenvatting.

Prins Johan Friso is vanmiddag rond 12.15 uur getroffen door een lawine. Hij was off-piste aan het skiën buiten het Oostenrijkse dorp Lech. De lawine was 30 meter breed en 40 meter lang.

Direct na de noodoproep zijn reddingstroepen uitgerukt, hebben Friso onder de sneeuw vandaan gehaald en hebben hem gereanimeerd. Daarna is hij met een helikopter na een ziekenhuis in Innsbrück gebracht. Hij heeft in totaal zo'n 15 minuten onder de sneeuw gelegen.

Friso's toestand is stabiel, maar hij is nog altijd niet buiten levensgevaar.

16.59 uur Vandaag was het droog in Lech, er wordt weer sneeuw verwacht voor zondag. Een skigids bij de NOS zegt nu dat je met lawinegevaar 4 'gewoon niet de piste af' moet.

16.53 uur De tijden blijven veranderen. Om 17.15 uur legt de burgemeester van Lech een verklaring af.

16.50 uur Koningin Beatrix zou bij haar zoon zijn in het ziekenhuis. Dat heeft de burgemeester van Lech gemeld aan Oostenrijkse media.

16.48 uur Prins Willem-Alexander was vanochtend nog in Leeuwarden. Hij bracht daar een bezoek aan de organisatie Welzijn Centraal. Hij zou nu op weg zijn naar Lech.

16.46 uur Om 17.00 uur wordt er een persconferentie gegeven in Lech. Nog niet duidelijk is door wie.

16.43 uur Volgens een politiefunctionaris zijn reddingstroepen onmiddellijk na de noodoproep uitgerukt, is de prins snel gelokaliseerd en uit de sneeuw gered.

16.42 uur Een lokale Oostenrijkse krant meldt dat Friso een schedelbasisfractuur heeft.

16.40 uur Volgens de burgemeester van Lech was er sprake van een 'zeer snelle' reddingsactie.

16.38 uur De kliniek waar Friso ligt is gespecialiseerd in lawineslachtoffers.

16.37 uur Dit is de laatste update over de conditie van de prins:

Prins Johan Friso verkeert nog steeds in levensgevaar, maar zijn toestand is stabiel. Dat heeft een woordvoerster van het ziekenhuis in Innsbruck, waar Friso wordt behandeld, vandaag gezegd.

Of er familie van de prins bij hem is, wilde de woordvoerster van het Landeskrankenhaus noch bevestigen, noch ontkennen.

De burgemeester van Lech zou hebben gezegd dat koningin Beatrix bij haar zoon is.

16.35 uur Om 16.45 uur zou er weer een mededeling komen over de conditie van de prins.

16.31 uur Het ziekenhuis in Innsbruck waar prins Johan Friso wordt behandeld, is hermetisch afgesloten. Alle publieke toegangen zijn dicht.

De door een sneeuwlawine bedolven Johan Friso is per helikopter naar het Landeskrankenhaus van de universiteitskliniek overgebracht.

16.28 uur Friso is ter plaatse gereanimeerd nadat hij zo'n 15 minuten onder de sneeuw heeft gelegen. Daarna is hij met een helikopter naar een ziekenhuis in Innsbruck gebracht.

16.27 uur Friso skiede in het gebied Litzen - Zugertobel buiten de pistes.

16.25 uur In Lech was vrijdag een waarschuwing voor lawines van kracht, op het niveau 4 ('groot') op een schaal van 5. Er is een 'dringend' advies gegeven de skipistes niet te verlaten, omdat anders lawines kunnen worden veroorzaakt. De waarschuwing was afgegeven door de deelstaat Tirol, die repte over een 'hachelijke' situatie, aldus de Oostenrijkse krant Kurier op haar website.

16.24 uur Het is niet precies duidelijk hoeveel minuten Friso onder de sneeuw heeft gelegen. Als het 20 minuten is het geweest, is dat erg veel. Tien minuten wordt vaak als kritische grens gezien.

16.23 uur Het wekelijkse gesprek met de minister-president is inmiddels afgelast of uitgesteld.

16.22 uur Dit was de officiele verklaring van de RVD:

Namens Hare Majesteit de Koningin deelt de Rijksvoorlichtingsdienst mee dat Zijne Koninklijke Hoogheid Prins Friso vandaag slachtoffer is geworden van een lawine in het skigebied van Lech.
Prins Friso is opgenomen op de intensive care van het ziekenhuis in Innsbruck in Oostenrijk. Behandelend artsen beschrijven de toestand van de Prins als stabiel maar niet buiten levensgevaar.

16.21 uur Het wachten is nog op de persconferentie van premier Rutte. Het nieuws kwam binnen toen hij zijn wekelijkse persconferentie hield. Veel kon hij toen niet zeggen, behalve dat het niet om koningin Beatrix ging.

16.17 uur Het gebied rondom Lech staat bekend om zijn off-pistemogelijkheden. Er zijn ook veel steile hellingen, die zijn extra gevoelig voor lawines.

16.15 uur Het Snow Safety Centre heeft de afgelopen dagen mensen nog gewaarschuwd vooral niet de pistes af te gaan. 'Bij lawinegevaar 4 zeggen wij altijd: 'op de piste blijven'.

Maar een lokale gids kan altijd zijn eigen afweging maken.

16.14 uur Volgens de Oostenrijkse krant Die Presse was de lawine 30 meter breed en 40 meter lang.

16.10 uur Op foto's van de reddingsactie die de NOS nu laat zien is te zien hoe reddingswerkers in een rij met prikstokken op zoek zijn naar de prins. Het is duidelijk te zien hoe ernstig de situatie is. Het is duidelijk dat er een dik pak sneeuw naar beneden is gekomen.

16.09 uur Dit meldt het ANP nu:

Het lid van het koninklijk huis dat vrijdag werd bedolven onder een lawine, was met drie of vier anderen daar aan het skiën. Die anderen bleven ongedeerd. Dat heeft de burgemeester van Lech, Ludwig Muxel, vrijdag tegen het ANP gezegd. Hij wilde nog niet bevestigen dat het om prins Johan Friso ging.

De groep skiede buiten de piste op een flank waar wel geskied mocht worden, aldus Muxel. Volgens de burgemeester is het slachtoffer overgebracht naar een ziekenhuis in Innsbruck. Over zijn gezondheidstoestand wilde Muxel niets zeggen.

16.05 uur De koninklijke familie is sinds zondag in Lech.

16.04 uur Prins Johan Friso heeft samen met Mabel Wisse Smit twee kinderen:  Emma Luana Ninette Sophie (26 maart 2005) en Joanna Zaria Nicoline Milou (18 juni 2006).

16.03 uur Wil je bij deze omstandigheden toch off piste gaan skiën, dan moet je wel een ervaren skiër zijn. Veel off piste-skiërs hebben een aparte rugzak bij zich, die zich opblaast in het geval van een lawine.

16.02 uur Er gold in Lech een waarschuwing om niet off piste te gaan. Er was sprake van situatie 4. De ANWB omschrijft dat als volgt:

Niveau 4 - Groot gevaar

Meestal slechts een paar dagen per winter. De omstandigheden zijn slecht, er is acuut gevaar. Het sneeuwdek is slecht gezet. Er ontstaan spontaan grote lawines. Ga niet buiten de normale piste skiën of boarden! Zoek het steile terrein niet op.

16.01 uur De koninklijke familie is vaker ingesneeuwd geweest in Lech.

15.57 uur Als hij in een gebogen houding heeft gelegen, heeft hij meer kans, dan wanneer hij op zijn rug zou terecht zijn gekomen.

15.56 uur Friso heeft in totaal 15 minuten onder de sneeuw gelegen voordat hij werd gered. Bij de NOS legt een reanimatie-specialiste uit dat de overlevingskansen bij een lawine enorm afhankelijk zijn van de manier waarop iemand bedolven is.

15.54 uur Friso is door reddingstroepen onder de sneeuw vandaan gehaald.

15.53 uur Officieel is Friso geen lid meer van het Koninklijk Huis. Door zijn huwelijk met Mabel Wisse Smit kan hij geen aanspraak meer maken op de troon. Het paar besloot namelijk geen toestemming te vragen aan het parlement.

15.52 uur Prins Johan Friso is 43 jaar. Hij is de middelste zoon van koningin Beatrix.

15.48 uur Friso was dus off piste aan het skiën in het Oostenrijkse Lech. Hij was in een groep, maar is de enige die geraakt is door de lawine. Hij is naar een medisch centrum in Innsbruck gebracht. Zijn toestand is stabiel, maar hij is nog niet buiten levensgevaar.

15.45 uur Over een half uur is er nieuwe persconferentie van premier Mark Rutte.

15.44 uur Volgens de RVD is prins Johan Friso nog niet buiten levensgevaar.

15.43 uur Prins Friso was offpiste gaan skiën meldt een woordvoerder aan de NOS. Ondanks zware waarschuwingen dat niet te doen. Er gold een code 4 op een schaal van 5.

15.42 uur De koninklijke familie gaat elk jaar op wintersport in Lech. De Oostenrijkse wintersportplaats was eerder deze week ingesneeuwd geraakt door de vele sneeuw.

15.41 uur Bij de lawine is slechts één persoon gewond geraakt. Dat is dus prins Friso geweest.

15.40 uur Binnen een half uur volgt er een officiele mededeling van de koninklijke familie.

15.40 uur Premier Mark Rutte is op de hoogte van berichten dat een lid van de koninklijke familie bedolven is onder een lawine in de buurt van het Oostenrijkse skioord Lech. 'We hebben daarover contacten met Lech', zei Rutte vrijdag in een eerste reactie. 'Maar het betreft niet de koningin', voegde hij eraan toe.

15.39 uur Binnen 20 minuten is hij onder de sneeuw vandaan gehaald en naar een ziekenhuis in Innsbruck gebracht.

15.38 uur Om 12.15 uur is er een lawine naar beneden gekomen over een groep. Verscheidene personen zijn bedolven.

15.34 uur De toestand van de prins is kritiek.
De lawine kwam iets na het middaguur naar beneden bij Litzen-Zugertobel. De prins werd snel gevonden. Er zouden niet meer vermisten zijn.

In de afgelopen dagen heeft het zwaar gesneeuwd in de Oostenrijkse Alpen. Daardoor groeit het gevaar van lawines.

15.33 uur Prins Friso was op skivakantie in Oostenrijk. De afgelopen dagen is er enorm veel sneeuw gevallen in het Alpenland.

15.32 uur Volgens Oostenrijkse gaat het inderdaad om prins Friso.

15.31 uur De burgemeester van Lech heeft vanmiddag gezegd dat de persoon is gereanimeerd en naar het ziekenhuis is gebracht.

15.28 uur Het zou gaan om Prins Johan-Friso. Hij zou gereanimeerd zijn en naar het ziekenhuis zijn gebracht.

15.27 uur Het is niet koningin Beatrix, meldt minister president Rutte op zijn wekelijks persconferentie

  1. Verkrachting en aanslag mogelijk tegelijk behandeld in zaak tegen Gökmen Tanis

    Verkrach­ting en aanslag mogelijk tegelijk behandeld in zaak tegen Gökmen Tanis

    Het OM overweegt de verkrachtingszaak waarin Gökmen Tanis verdachte is samen te voegen en gelijktijdig te behandelen met de behandeling van de tramaanslag. Dat zegt het OM in reactie op vragen van deze nieuwssite. ,,Een beslissing daarover is nog niet genomen,” aldus het OM. Tanis moet op 1 juli voor het eerst voor de rechter komen vanwege de aanslag op de tram. Twee weken later is de verkrachtingszaak gepland.