Volledig scherm
Wim Kok, Els Borst en Jaap de Hoop Scheffer na afloop van een verkiezingsdebat in 1998. © ANP

'Wim, Wim! Ik heb je verdedigd als een leeuw!'

Uitspraken van oud-premier Wim Kok in het AD werpen een heel nieuw licht op de moord op Els Borst. Moordenaar Bart van U.  was vooral op zoek naar Kok en ex-premier Jan Peter Balkenende. Maar Borst frustreerde zijn zoektocht en waarschuwde Kok. Toen Borst kort daarna zélf werd gedood, zijn Kok en Balkenende alsnog in allerijl beveiligd. Een reconstructie.

Volledig scherm
Onderzoek bij het huis van Els Borst. © ANP

Het is pas 7:00 uur in de ochtend als bij het huis van Els Borst in Bilthoven de deurbel gaat. Ze treft op de stoep een 'slordige man' die zonder opgaaf van redenen naar de adressen van Wim Kok en Jan Peter Balkenende vraagt. Het valt Borst op, zo zal ze later tegen haar kapper zeggen, dat de man 'er niet als een zwerver uitziet'. ,,Maar hij had niet zijn beste pak aan.''

Van agressie is geen sprake, vervelend is de man wel. Maar Borst weigert te vertellen waar hij Kok en Balkenende kan vinden. Ze weet het niet, zegt ze, en als ze het wel wist, zou ze het niet zeggen. De man vertrekt daarna snel. Het is dan 29 januari 2014 en niemand kan vermoeden dat dit de opmaat is naar één van de geruchtmakendste moorden in ons land. Borst evenmin. Sterker; ze is bepaald niet onder indruk.

Ze vertelt het - naast haar kapper - wél aan een bevriende buur. De politie licht ze niet in, zo zwaar tilt ze niet aan het voorval. Tot Borst een paar dagen later bij het afscheidsfeest van koningin Beatrix in de Rotterdamse Ahoy haar oud-collegapoliticus Wim Kok ziet lopen. Daar komt ze er wel op terug, vertelt de ex-premier. ,,Els zag me uit de verte en riep: 'Wim, Wim! Ik heb je verdedigd als een leeuw!'''

Verwarde man

Volledig scherm
Els Borst waarschuwde Wim Kok. © Edwin Janssen

Borst vertelt over het voorval met de man twee dagen eerder bij haar huis. Dat deze persoon op een vervelende manier 'zeer had aangedrongen' om het adres van Kok te krijgen. En niet alleen van hem, maar ook Balkenende. Borst stelt Kok gerust: ze heeft het uiteraard niet gegeven. Tien dagen later komt de man terug. Hij steekt Borst 41 keer met zijn mes.

De politie start na de moord direct een buurtonderzoek en hoort van de kapper en de buurman van Borst van 'de verwarde man'. De recherche vermoedt direct dat dit ook weleens de moordenaar kan zijn geweest. Dan gaat het snel. Want de politie vreest nu ook dat de levens van Kok en Balkenende gevaar lopen.

Bewaking
Kok en Balkenende worden daarom direct gecontacteerd. Kok wordt uitgenodigd voor verhoor. Daar vertelt ook hij over het 'curieuze voorval' met de verwarde man. Hij moet nu ook beseffen: Borst waarschuwde mij voor de man die háár uiteindelijk zou doden.

Kok: ,,Ik kreeg bewaking en beveiliging vanuit Justitie. We kregen ook zo'n huisje voor onze deur.'' De persoonsbeveiliging van de twee voormalig premiers duurt daarna nog maanden voort. De politie tast lang in het duister over de moordenaar van Borst. Pas als bijna een jaar later, begin 2015, in Rotterdam ene Loïs wordt vermoord, vallen de puzzelstukjes op z'n plek.

Woede

Haar broer, Bart van U. (38), blijkt de dader. En dat niet alleen: dna van de psychotische en paranoïde man blijkt te matchen met celmateriaal dat bij Borst is gevonden. De moord lijkt opgelost, de beveiliging van Kok en Balkenende kan worden teruggeschroefd.