Wrakstukken Waddenzee zijn mogelijk van één van de grootste scheepsrampen ooit

videoDe scheepsramp van Paesens-Moddergat zal de gemiddelde Nederlander weinig zeggen, maar was relatief gezien misschien wel de meest ingrijpende scheepsramp van allemaal. Bijna de complete mannelijke bevolking van het Friese dorp verloor in 1883 het leven op zee. Nog altijd zijn drie scheepswrakken zoek, maar mogelijk komt daar binnenkort verandering in.

Volledig scherm
Een schets van het zijaanzicht van de vondst © Stichting Maritieme Archeologie

Op de zeebodem ten oosten van Schiermonnikoog is een wrak aangetroffen, dat mogelijk tot de vloot van Paesens-Moddergat behoorde. ,,In 2015 is daar een stuk hout gezien", vertelt Klaas Wiersma van de Stichting Maritieme Archeologie. ,,,Op basis van eerste onderzoek vermoeden we dat het uit die tijd komt."

Hij vertelt over de ramp, die door de rest van Nederland goeddeels vergeten is. ,,In maart 1883 voeren 22 schepen uit, waarvan er 17 zijn vergaan. Het waren zogenaamde blazers, die waren eigenlijk helemaal niet geschikt voor de Noordzee. Van de 84 opvarenden zijn er 83 omgekomen. Dat was bijna de volledige mannelijke bevolking van het dorp."

Het liet een gat achter in de dorpsgemeenschap van Paesens-Moddergat, een gat zo groot dat je je er geen voorstelling van kunt maken. Plotseling waren er alleen nog maar wezen, weduwen en ouders die rouwden om hun zonen. ,,Nog steeds leeft de ramp heel erg in de dorpsgemeenschap, 135 jaar later", zegt Wiersma. ,,Zeker bij de oudere generatie. Iedere familie was getroffen."

Tweelingdorpje

Paesens-Moddergat, dat in het uiterste noorden van Friesland ligt en ongeveer 500 inwoners telt, was destijds hét vissersdorp van Noord-Nederland. Helemaal bekomen van de ramp deed het tweelingdorpje nooit meer. ,,De vissersvloot is nooit meer goed van de grond gekomen. Niet lang na de ramp ging men met grote trawlers varen. Het dorp kon die investeringen niet maken en miste ook de mankracht."

Een landelijke inzamelingsactie voor de weduwen van Paesens-Moddergat leverde nog wel 150.000 gulden op, een heel bedrag voor die tijd. Toch was armoede het lot van de resterende bewoners.

Volledig scherm
Het onderzoek concentreert zich op een wrak ten oosten van Schier © Stichting Maritieme Archeologie

Restanten

Volledig scherm
Onderzoekers op de Waddenzee © videostill

De ramp ligt inmiddels 135 jaar achter ons, maar nog steeds zijn niet alle restanten gevonden. Dat is niet zo heel vreemd, zegt Wiersma. ,,Ze voeren met houten bootjes. Hout zinkt niet. Uit het verhaal van de ene overlevende blijkt dat de boten destijds gewoon omgekieperd werden door de wind. Een aantal is nadien aangespoeld, maar van drie boten werd nooit meer wat teruggevonden."

Totdat onderzoekers plots een oud stuk hout boven de zeespiegel uit zagen komen dus. Waarom wordt dat nu eigenlijk pas gezien, na zoveel jaar? ,,De Waddenzee is een zandgebied, de bodem is voortdurend in beweging. Mogelijk is het wrak onder de zandbodem terecht gekomen en nu pas weer zichtbaar geworden."

Over twee weken trekt de stichting waarvan Wiersma voorzitter is naar het wrak, voor uitgebreid onderzoek. Dan moet definitief duidelijk worden of het om een onderdeel van de zo betreurde vloot gaat. 

  1. Scholieren verspreiden kinderporno op WhatsApp, school boos: ‘Dit is verschrikkelijk’
    UPDATE

    Scholieren versprei­den kinderpor­no op WhatsApp, school boos: ‘Dit is verschrik­ke­lijk’

    In een WhatsApp-groep van leerlingen van het Dendron College in Limburg zijn pornografische afbeeldingen van kinderen aangetroffen. Dat heeft de school in een brief aan de ouders laten weten. Volgens een woordvoerder hebben de leerlingen van de onderbouw ontzettend veel spijt van hun acties. ,,Ze hebben totaal niet beseft waar ze mee bezig waren. Zulke afbeeldingen zijn natuurlijk verschrikkelijk.’’