Volledig scherm
Vaandels tijdens de herdenking van de Slag in de Javazee in de Haagse Kloosterkerk. © ANP

Zoektocht in Javazee afgerond: geen spoor Nederlandse oorlogsschepen

Het Nederlands-Indonesische onderzoek naar wie de Nederlandse oorlogsschepen De Ruyter, Java en Kortenaer in de Javazee heeft geborgen, heeft geen spoor van de daders of de schepen opgeleverd. Het onderzoek, dat vorig jaar begon, is inmiddels afgerond, bevestigen Haagse bronnen.

De Japanse marine bracht tijdens de invasie toenmalig Nederlands-Indië in 1942 een groot aantal schepen tot zinken. Nederlandse en Britse oorlogsgraven van de Slag in de Javazee bleken in 2016 massaal te zijn geschonden. Nabestaanden reageerden ontzet.

Premier Mark Rutte noemde het verdwijnen van 
de oorlogsschepen eerder 'buitengewoon ernstig' en 'diep ingrijpend'. Rutte kondigde aan dat Nederland en Indonesië nauw zouden gaan samenwerken om erachter te komen wat er met de verdwenen Nederlandse oorlogsschepen is gebeurd. 

Indonesië zou er inmiddels zeker van zijn dat er geen aanwijzingen te vinden zijn die leiden naar wie de wrakken heeft geborgen. Beide landen voeren nu gesprekken om gezamenlijk voor te zorgen dat er niet nog meer meer historische schepen van de zeebodem verdwijnen. 

Zeemansgraf

Onder de afgezonken schepen was het vlaggenschip De Ruyter van schout-bij-nacht Karel Doorman. Hij was commandant van het geallieerde eskader dat op de Japanners was afgestuurd. Aan Nederlandse zijde vonden 915 marinemensen een zeemansgraf.

Duikers kwamen er tijdens een expeditie, op initiatief van het Karel Doorman Fonds, in 2016 achter dat de wrakken weg zijn. Met het oog op de 75ste herdenking van de zeeslag probeerde het duikteam de exacte locatie van de schepen vast te stellen.

Voorzitter Jacques Brandt van het fonds is teleurgesteld dat het onderzoek niets heeft opgeleverd. 'Onbevredigend, maar niet geheel verrassend', laat hij weten. 
Voorwerpen die in 2016 werden opgedoken, zijn in Indonesië gebleven voor onderzoek. Brandt hoopt dat ze nu worden vrijgegeven en naar Nederland komen.

Stille getuigen

De toenmalige minister van Defensie Jeanine Hennis reageerde bezorgd: ,,De slag op de Javazee maakt deel uit van ons collectief geheugen. Het zijn stille getuigen van deze tragische gebeurtenis en vormen het decor voor de vele verhalen over de verschrikkingen van de oorlog maar ook de kameraadschap tussen opvarenden."

,,Wrakken van oorlogsschepen zijn oorlogsgraven en vormen de laatste rustplaats van onze omgekomen militairen', liet het ministerie verder weten. ,,Grafschennis is een uitermate ernstig vergrijp dat de overlevenden, nabestaanden, de Koninklijke Marine en het kabinet diep raakt."