Volledig scherm
Nienke werkt tijdens de techniekles op De Keyzer geconcentreerd aan een pennenbakje dat ze zelf heeft gemaakt. © Koen Verheijden

Zorgschool: leerlingen komen later binnen en zijn meer beschadigd

Zorgleerlingen werden drie jaar geleden plotseling verwezen naar het regulier onderwijs. Wie het niet redt, eindigt toch op een speciale school. Die puilen inmiddels uit.

Scholengemeenschap De Keyzer in Goirle barst uit de voegen. Tegen de verwachting in groeit de afdeling voor het voortgezet speciaal onderwijs hard. Leerlingen komen later, maar ook met veel heftiger problemen binnen.

Hijgend en met rode wangen komt lerares Myke aangelopen. ,,Sorry, ik heb een incident dat ik echt moet oplossen." Er is een vechtpartij geweest in de klas. Het is alle hens aan dek om de leerlingen weer te kalmeren.

Acuut

Juist zulke incidenten zijn voor reguliere scholen reden hun zorgleerlingen naar het speciaal onderwijs te verwijzen. Leerlingen worden langer 'vastgehouden', totdat de situatie escaleert en een leerling in de klas met stoelen staat te smijten. Directeur Alexander van den Broek krijgt steeds vaker telefoontjes waarin scholen acuut om een plek vragen. ,,Die kinderen zijn echt beschadigd", merkt hij. ,,Ze hebben al zo lang op hun tenen moeten lopen en zijn compleet overprikkeld."

Het aantal kinderen met gedrags- en psychiatrische problemen dat naar het (voortgezet) speciaal onderwijs moet, groeit. Bij twee vso-scholen van Biezonderwijs in de regio Tilburg zijn de afgelopen drie jaar tot 50 procent meer jongeren aangemeld. ,,We schrikken er soms echt van hoe de kinderen binnenkomen. Dan kunnen ook wij ze niet alleen helpen en zijn jeugdhulpverleners nodig", verklaart bestuursvoorzitter Dave Ensberg-Kleijkers.

Het gaat bijvoorbeeld om kinderen met hechtingsproblemen of die een complexe vechtscheiding van de ouders hebben meegemaakt. Zij krijgen niet snel genoeg de hulp die ze nodig hebben. Bovendien worden hun problemen niet altijd opgemerkt, omdat ze die niet duidelijk uiten.

Quote

Ze hebben al zo lang op hun tenen moeten lopen en zijn compleet overprikkeld

Gedragsproblemen

Quote

Het lukt reguliere basisscholen vaak nog wel de kinderen binnenboord te houden, maar dat is op een middelbare school veel lastiger

Dat merken ze ook op sg De Keyzer, waar leerlingen met gedrags- en psychiatrische problemen zitten, van kleuters tot en met examenkandidaten havo. Hier komen de laatste jaren meer leerlingen, op latere leeftijd, binnen die zwaardere zorg nodig hebben. De afdeling voortgezet speciaal onderwijs (vso) op De Keyzer puilt uit. Terwijl de regio Tilburg juist miljoenen euro's moet bezuinigen, omdat er vanuit het verleden relatief veel geld gaat naar kinderen die zorg nodig hebben.

Vreemd, vindt ook de directeur, want de afdeling speciaal onderwijs (voor basisschoolleerlingen) op De Keyzer is de afgelopen jaren wél gekrompen. ,,Je zou dus verwachten dat er minder aanwas is voor het voortgezet onderwijs."

Maar nee, op deze school komen kinderen ouder binnen. Er is nog maar één kleuterklas en één groep 3, maar er zijn wél drie groepen 8. Op de middelbare school van De Keyzer piekt vooral het aantal 14- en 15-jarigen. ,,Het lukt reguliere basisscholen vaak nog wel de kinderen binnenboord te houden, maar dat is op een middelbare school veel lastiger", verklaart Van den Broek. Daar moeten de leerlingen steeds van klaslokaal en docent wisselen, lopen er véél meer scholieren rond en is het chaotischer. Door alle prikkels gaan ze moeilijker gedrag vertonen, ze krijgen bijvoorbeeld een korter lontje of raken in zichzelf gekeerd en gaan slechter presteren.

Op een speciale school gedijen deze leerlingen beter. Daar zijn de groepen vele malen kleiner, is professionele hulp aanwezig, kunnen kinderen die dat nodig hebben even in een rustruimte werken (elk lokaal heeft er eentje), zijn strakke ritmes. ,,We vieren alle feesten, zoals Sinterklaas en carnaval, mee, maar hier gebeurt dat heel anders dan op een gewone school", beschrijft Van den Broek. ,,We hebben een vast programma, zodat de kinderen precies weten dat we eerst gaan verkleden in de klas, dan een spelletje gaan doen en dan - met de kinderen die dat aankunnen - polonaise gaan lopen op de gang."

Chillzone

Hier kondigen de juffen en meesters nooit spontaan aan dat ze de leerlingen meenemen naar het bos, want dan zijn de kinderen compleet van slag. Hier verandert de aula tijdens de pauze niet in een krijsende pubermassa, maar blijft rust overheersen. Hier is het schoolplein opgedeeld in zones: een activity-plein voor kinderen die moeten rausen, een balzone, een chillzone en een plek waar niets is.

In deze setting weten sommige jongeren zich op te werken totdat ze een vwo-diploma halen. Jongeren, die op een gewone school nog met een stoel stonden te smijten uit pure onmacht en onzekerheid. Van den Broek: ,,Er is een groep leerlingen die het in het reguliere onderwijs kan redden, maar daar zijn meer handen in de klas voor nodig, meer expertise, kleinere klassen. Als je passend onderwijs wil, moet je investeren. Nu gaat dat gewoon niet."

Quote

Als je passend onderwijs wil, moet je investeren