Volledig scherm
Politieafzetting bij de Maassilo. © GinoPress B.V.

Zullen we ooit de waarheid over de dreiging bij de Maassilo weten?

Was alle commotie rond de terreurdreiging in de Maassilo te voorkomen met één simpel telefoontje van de geheime dienst AIVD? Na twee weken weten we dat nog steeds niet en de vraag is of we het ooit zullen weten.

De zwaailichten waren nog nauwelijks gedoofd op woensdagavond of het plot rond de terreurdreiging in de Rotterdamse Maassilo nam een hallucinerende wending. En dat had niet alleen te maken met de verhaallijn waarin een dronken, doch onschuldige Spaanse monteur met gasflessen in zijn huurbus wordt aangehouden.

Die dreiging waarvoor de politie grootschalig uitrukte, een muziekhal werd ontruimd en waarvoor de burgemeester van Rotterdam ’s avonds laat een persconferentie gaf, is veroorzaakt door een informant van de geheime dienst AIVD. Dat zegt die verdachte zelf tenminste. Die claim roept talloze vragen op, die onbeantwoord blijven vanuit de overheidsdiensten. De belangrijkste: was (een deel van) alle heisa in Rotterdam simpel te voorkomen geweest?

Arrestatieteam

De clou van het verhaal lijkt alsnog dat de 22-jarige Jimmy F. uit Zevenbergen zichzelf online voordeed als IS-symphatisant om op die manier echte IS’ers te ontmaskeren. Daarbij noemde hij tijdens een chat op berichten-app Telegram Rotterdam als mogelijke plek van een aanslag. Die informatie kwam via de Spaanse Guardia Civil terecht bij de Rotterdamse politie, waarop een concert van de band Allah-Las werd afgelast en Jimmy zelf midden in de nacht uit zijn huis werd gehaald door een arrestatieteam.

De Zevenbergenaar zit nog vast, maar online vrienden en zijn advocaat lieten de afgelopen weken weten dat de geheime dienst AIVD al lang op de hoogte was van zijn bestaan én zijn werk. ,,We ontmoetten elkaar in een restaurant. Ze was even oud als mijn moeder. Eind veertig. Witblond haar, aardige vrouw", schrijft Jimmy, voor alle heisa rond de Maassilo, over een ontmoeting met een vrouw van de AIVD in een bericht aan zijn vrienden. En op de dag zelf belde, zegt de advocaat van Jimmy, diezelfde vrouw hem op met de mededeling: ‘Je naam licht op in het onderzoek, bel de politie en zeg dat je er niets mee te maken hebt’. Als Jimmy dan belt, wordt hij doorverbonden en komt zijn boodschap niet echt door.

Volledig scherm
Het huis van de 22-jarige Jimmy. © ANP

AIVD

Quote

Dat Jimmy door een arrestatie­team van zijn bed is gelicht, wijst erop dat de politie en gemeente niet door hen zijn geïnformeerd

Spreekt Jimmy hier de waarheid? Of heeft hij te veel spionnenfilms gekeken? De AIVD zegt er niets over. ,,Wij zeggen nooit of wij wel of niet contact hebben met iemand”, zegt een woordvoerder. Ook als een informant zelf toegeeft dat hij een informant is, zal de dienst dat niet bevestigen om de veiligheid van die persoon niet verder in gevaar te brengen. De dienst heeft ook de wettelijke plicht haar bronnen te beschermen.

Maar wanneer, als Jimmy gelijk heeft, lichtte zijn naam dan op? En heeft de AIVD ergens in de loop van avond wél de politie of burgemeester Aboutaleb geïnformeerd? De geheime dienst en de gemeente Rotterdam zeggen er niets over. ,,Dat Jimmy door een arrestatieteam van zijn bed is gelicht, wijst erop dat de politie en gemeente niet door hen zijn geïnformeerd”, zegt Sven Brinkhoff, universitair docent strafprocesrecht aan de Radbout Universiteit Nijmegen. Brinkhoff deed onderzoek naar de ‘ambtsberichten’ waarmee de AIVD andere overheidsdiensten informeert.

Het zijn vaak berichten van een paar regels die wel zeggen dat er een dreiging is, maar niets prijsgeven over de herkomst van die informatie. ,,Het is een lastig parket. Misschien kon de AIVD de informatie niet geven vanwege hun ambtsgeheim.” Oftewel: als de dienst tegen de politie had gezegd dat de verdachte die ze op de korrel hadden geen gevaar vormde, dan had ze daarmee de identiteit van een informant prijsgegeven. Het kan er, ondanks speciale verbindingsofficieren tussen de verschillende diensten, wel voor zorgen dat de ene overheidsdienst niet precies weet wat de andere doet.

Zal straks, áls Jimmy F. al in de rechtszaal zal moeten verschijnen, de waarheid aan het licht komen? Dat is maar de vraag, stelt Brinkhoff. ,,De advocaat van Jimmy zal vast de betreffende AIVD’er willen oproepen als getuige. In theorie kan dat volgens de wet, maar in de praktijk verschijnen de AIVD’ers doorgaans niet.”

Volledig scherm
De politie onderzocht in de omgeving van de Maassilo een Spaans busje. © ANP