Volledig scherm
Een bordje bij de ingang van de Theatertent op de Zwarte Cros meldt 'roken niet toegestaan'. © © Jan Ruland van den Brink

Zwarte Cross slingert stiekeme rokers zelf op de bon

De organisatie van de Zwarte Cross gaat zelf boetes uitdelen aan stiekeme rokers op het festival. Wie betrapt wordt met een sigaret, moet - na een eerste waarschuwing - 70 euro dokken. De Zwarte Cross is het eerste festival in Nederland dat voor zo’n aanpak kiest.

Het boetesysteem is in juridisch opzicht doorgesproken met onder meer het ministerie van Volksgezondheid, zegt Zwarte Cross-baas Ronnie Degen. Wie straks betrapt wordt met een peuk in een overdekte tent, krijgt bij een tweede overtreding een boete van 70 euro. 

Die moet direct betaald worden bij de organisatie. Bij een derde overtreding volgt verwijdering van het terrein met een lokaal verbod. Een nieuw team beveiligers loopt speciaal over het terrein met als missie het opsporen van stiekeme rokers.

Helemaal klaar met boetes

De organisatie van het festival zet de bijzondere stap omdat ze helemaal klaar is met de torenhoge rookboetes die ze zelf ontvangt. Vorig jaar moest  de Zwarte Cross ruim 20.000 euro betalen aan de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Die stuurt jaarlijks undercovercontroleurs naar festivals. 

Als die zien dat er gerookt wordt in een feesttent, kan per tent een boete volgen. De bedragen verdubbelen jaarlijks bij nieuwe overtredingen. Zo moest het Nijmeegse festival Emporium afgelopen jaar zo maar liefst 54.000 euro aan rookboetes betalen.

Festivalorganisaties balen van het systeem, waarbij niet de feitelijke overtreder maar het evenement gestraft wordt. Zij noemen het ‘bijna niet te doen’ om een feesttent met  tienduizend bezoekers te controleren. ‘Wij kunnen mensen alleen maar vragen of ze hun sigaret willen uitdoen. Dan lopen we weg en vervolgens steken ze er weer een op’, zei Degen vorig jaar al.

Afschrikken

Volledig scherm
Zwarte Cross in 2018. © Jan Ruland van den Brink

Het nieuwe boetesysteem moet de notoire overtreder afschrikken en bewustmaken van de gevolgen. „De boete is geen doel op zich, maar een middel voor als er niet meer geluisterd wordt.” De stap om zelf boetes uit te delen is volgens Degen uniek in Nederland. Hij: „We hebben het juridisch helemaal gecheckt: dit mogen we doen. We willen hiermee een signaal afgeven aan de bezoekers dat we echt serieus zijn: rook niet op plekken waar het niet mag.”

Oplossing voor oneerlijk systeem? 

De Achterhoekse festivalbaas stapte afgelopen zomer namens de Vereniging van Evenementenmakers (VVEM) naar het ministerie van Volksgezondheid en de NVWA, een dienst van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. 

Degen wilde wel eens weten of er geen (tussen)oplossing kon komen voor het in zijn ogen oneerlijke systeem. Die komt er nu. Begin juni worden organisaties van andere evenementen bijgepraat over het nieuwe boetesysteem. De verwachting is dat meer festivals het voorbeeld van de Zwarte Cross volgen.

Bij de Zwarte Cross mag in de buitenlucht  overigens nog steeds worden gerookt. Wel geldt er in het niet-overdekte Blagenparadijs  - een plek voor kinderen - een strikt rookverbod. Ook dat is een nieuwe ontwikkeling. 

Roken in de ban 

De NVWA zegt in een reactie ‘geen mening’ te hebben over de nieuwe aanpak bij het festival in Lichtenvoorde.  „Zij moeten alleen zorgen dat het rookverbod gehandhaafd blijft. Hoe ze dat doen, moeten ze zelf weten”, aldus woordvoerder Tjitte Mastenbroek. „Wij blijven optreden tegen rokers en vinden dat personeel een rookvrije werkplek verdient.”

Andere festivals in Twente verscherpten hun rookbeleid eerder al. Zo zijn grote evenementen als Freshtival, Hemelgames, Tuckerville en Fields of Joy gestopt met de verkoop van sigaretten. Dat geldt overigens niet voor de Zwarte Cross, omdat de organisatie bang is dat bezoekers dan het terrein verlaten en voor andere problemen zorgen. 

Freshtival-directeur Eric van Oosterbaan noemt boetes uitdelen op zijn evenementen voorlopig geen optie. „Maar het wordt wel tijd dat bezoekers eens gaan beseffen wat de gevolgen zijn. Het lijkt misschien onschuldig om een sigaretje op te steken in een tent, maar dat is het niet. Daar kan dit bij helpen.”