Volledig scherm
© Leonardo Da Vinci

'Op haar vijftiende werd ze uitgehuwelijkt aan slavenhandelaar'

Haar ingetogen glimlach betovert nog altijd legio mensen, maar er hangt nog altijd een mysterie in de lucht als het gaat over een van de bekendste kunstwerken ter wereld. Een nieuw boek dat volgende week in de winkel ligt, werpt meer licht op het leven van Lisa Gherardini, die model zou hebben gestaan voor de Mona Lisa. En daaruit blijkt dat ze niet veel redenen had om te lachen, zo schrijft New York Post

Lisa werd geboren in het Italiaanse Firenze (Florence) in juni 1479. In die tijd werden jonge meisjes vaak uitgehuwelijkt aan veel oudere mannen. Ook haar stond dit lot te wachten. Toen ze amper 15 jaar was, werd ze uitgehuwelijkt aan de prominente Florentijnse zakenman Francesco del Giocondo (30). Als we de auteurs van Mona Lisa: The People and The Painting nu mogen geloven, was de rijke weduwnaar betrokken bij slavenhandel.

Weduwnaar

,,Zijn familie had altijd slavinnen gekocht om het huishouden te doen en toen zijn vader stierf, moest hij zelf op zoek naar meiden", schrijven Martin Kemp en Giuseppe Pallanti. ,,Hij kocht er regelmatig en meer dan hij zelf nodig had. Dat in combinatie met het grote aantal meisjes dat hij naar eigen zeggen 'tot het christendom bekeerde', doet vermoeden dat hij betrokken was bij een heuse slavenhandel."

Desondanks leefde Lisa wel een bevoorrecht leven, als een vrouw van de hogere klasse 'met een indrukwekkende klerenkast en heel wat juwelen'. De tiener werd kort na haar huwelijk zwanger en zou nog voor haar 26ste in totaal zes kinderen baren: drie zonen en drie dochters. Twee van hen stierven als kind.

Volledig scherm
Het familiegraf van Lisa Gherardini. © AP

Dochters naar het klooster

Opmerkelijk: twee van haar dochters werden naar het klooster gestuurd. Iets wat normaal alleen gebeurt in de minder bedeelde families, om bijvoorbeeld de bruidsschat voor andere dochters te kunnen betalen. In hetzelfde klooster zaten ook twee zussen van Lisa - zuster Camilla en zuster Alessandra - en zeker de eerstgenoemde bleek geen rolmodel.

In het boek staat beschreven hoe zuster Camilla betrokken raakte bij een verkrachting door vier gewapende mannen in april 1512. ,,De mannen raakten hun borsten en andere lichaamsdelen aan en om die reden maakte Camilla zich schuldig aan ontucht". Ze moest om die reden voor de rechter verschijnen. 

Lisa was ook zelf bijna het onderwerp van een schandaal, toen twee machtige mannen uit een bankiersfamilie haar probeerden te verleiden. Ze ging niet op de avances in, maar de geruchten deden al de ronde. Haar man maakte zich vooral zorgen om wat de afwijzing zou betekenen voor zijn relatie met de familie. Hij liet hun duidelijk blijken dat hij hen nog altijd steunde en daardoor werd hij door hen bespot als 'zwakkeling'.

Da Vinci

Volledig scherm
© AP

Een aantal dingen blijven in mysterie gehuld. Zo is niet bekend hoe ze aan haar bijnaam Mona Lisa (edele vrouw) komt. Ook blijft het een raadsel hoe schilder Leonardo da Vinci precies met haar in contact kwam voor het maken van het welbekende portret. Wat we wél weten, is dat Leonardo's vader advocaat was en de man van Lisa een van diens cliënten. Da Vinci begon aan zijn meesterwerk in 1503 en zou er tien jaar aan werken om het te perfectioneren.

Da Vinci stierf in 1519, toen het schilderij nog niet af was. Lisa leefde daarna nog meer dan 20 jaar. Toen ze in de 60 was, werd ze ziek. Haar laatste jaren bracht ze door in het klooster, waar zieke mensen doorgaans naartoe werden gebracht voor verzorging. Ze stierf in alle stilte op 14 juli 1542.

Haar portret zou pas eeuwen later bekend worden. Halverwege de zestiende eeuw was het in de kunstcollectie terechtgekomen van de Franse koning François I en korte tijd later hing het al in het Louvre in Parijs. Napoleon hield zo van het schilderij dat hij het in 1800 in zijn slaapkamer hing, maar hij schonk het vier jaar later terug aan het museum.

Kogelvrij

Het schilderij hangt achter kogelvrij glas. Volgens voormalig directeur van het Louvre Henri Loyrette komt 80 procent van de bezoekers uitsluitend voor haar portret. Mona Lisa, ook La Gioconda genoemdis nog altijd goed voor gemiddeld 20.000 bezoekers per dag.

Volledig scherm
© AP