Volledig scherm
Somaly Mam © epa

Activiste haalde miljoenen op met leugens over verleden als huisslaaf

Een man die de kleine Somaly als huisslaaf hield en later verkocht aan een bordeel? In het Cambodjaanse dorp waar het zich zou hebben afgespeeld, heeft niemand ooit van hem gehoord. Somaly zat tot haar 17de gewoon op de middelbare school, zegt Thou Soy, het hoofd van de Khchao school in Thloc Chhroy. Ze was een populair, vrolijk meisje. Een schoolvriend herinnert zich hoe ze samen hun examen haalden.

Volledig scherm
Somaly met de Spaanse koningin Sofia © afp

Het Amerikaanse magazine Newsweek schoot vorige week nog veel meer gaten in de gruwelijke lotgevallen van Somaly Mam (44), die wereldberoemd werd met haar strijd tegen vrouwenhandel en kinderprostitutie in Cambodja. Ze mocht haar verhaal doen in het Witte Huis, bij de VN en in de grote Amerikaanse talkshow van Tyra Banks, maar hoorde vooral bij haar 'meisjes' in Phnom Penh, benadrukte ze steeds.

Overvallen
Daar overviel ze met haar team bordelen, om met gevaar voor eigen leven kindprostituees uit handen van gangsters weg te sleuren. Ze weigerde meisjes slachtoffer te laten worden van dagelijkse verkrachtingen of marteling met elektrische schokken, die ze zelf had moeten ondergaan, zo spiegelde ze iedereen voor. Uit wraak zou haar 14-jarige dochter zijn gekidnapt en verkracht. Ook dat blijkt niet waar.

Maar Mam oogste bewondering van onwetende grootheden als Hillary Clinton en de Spaanse koningin Sofia. Haar boek (De stilte van onschuld) werd een internationale bestseller. Het tijdschrift Time vond in 2009 dat ze bij de honderd invloedrijkste mensen van de wereld hoorde. Ondertussen haalde ze miljoenen binnen voor haar stichting.

Vragen
Daar stapt ze nu met onmiddellijke ingang op. De aanhoudende vragen van Newsweek over het verleden van de oprichter waren voor de directeur reden om juristen een onafhankelijk onderzoek te laten doen. De conclusie is niet openbaar, maar laat zich met het vertrek van Somaly Mam raden. Het ging haar om geld, vermoeden kennissen en vakgenoten. De verzinsels trokken immers donateurs over de brug.

Op den duur raakte ze zelf de weg kwijt in haar leugens. Als spreker in het Witte Huis zei ze dat ze 10 jaar in het bordeel zat. In de show van Tyra Banks was het 4, misschien 5 jaar. Ze vertelde Banks dat ze als seksslavin was verkocht op 9-jarige leeftijd. Maar in haar boek is ze 16 als de ellende begint.

Ook vrouwen die ze naar voren schoof om te vertellen over hun redding door de stichting, hebben gelogen. Zo vertelde 'ex-prostituee' Long Pros onder meer bij Oprah Winfrey over de pooier die met een stuk metaal haar oog uitstak. Maar uit haar medisch dossier blijkt dat ze is geopereerd aan een tumor aan het bewuste oog.

Verzonnen
Een ander meisje gaf toe dat ze in 1998 op de Franse tv een verzonnen verhaal vertelde over haar leven als seksslavin. 'Somaly zei dat als ik een andere vrouw wilde helpen, ik het interview heel goed moest doen,' herinnert deze Meas Ratha zich.Somaly Mam weigert elk commentaar. Haar stichting benadrukt dat ze voor duizenden vrouwen heel goed werk heeft gedaan. 'Ondanks onze oprechte teleurstelling moet het werk doorgaan.'