Volledig scherm
Michael Kretschmer (R), deelstaatpremier van Sachsen en topkandidaat van de CDU van Angela Merkel, met zijn echtgenote op het podium in Dresden na de bekendmaking van de exit polls. © AFP

Afd tweede grootste partij bij Oost-Duitse deelstaatverkiezingen

UpdateHet radicaal-rechtse AfD (Alternative für Deutschland) heeft een flinke zege geboekt bij de verkiezingen in de Oost-Duitse deelstaten Brandenburg en Saksen maar is niet de grootste geworden. Dat blijkt uit de eerste exit polls van de Landtagswahl, melden Duitse media.

De populistische AfD is volgens de prognoses zéér sterk gegroeid in de deelstaten Brandenburg en Saksen maar behaalt in geen van beide deelstaten de verkiezingszege. In Brandenburg, dat Berlijn omringd, scoort de anti-immigratiepartij 22,5 procent, net iets minder dan de al 30 jaar regerende SPD met 27,5 procent. In Saksen behaalt de AfD 27,5 procent, flink meer dan de 9,7 procent vijf jaar geleden maar nog altijd fors minder dan de traditionele CDU. Die staat bovenaan met 32 procent maar dat is wel 7,4 procentpunt minder dan bij de vorige verkiezingen in 2014.  

Merkel

De conservatieve CDU van Angela Merkel en de sociaal-democratische SPD mogen de verkiezingen in beide deelstaten dan lijken te winnen, ze verliezen wel fors terrein aan de populistische AfD. Dat is vooral voor Merkel en haar toch al onstabiele regerende coalitie een flinke klap. De CDU zag haar aandeel in het aantal stemmen met 7,4 procentpunt dalen tot 32 procent vergeleken met de laatste verkiezingen in 2014.

Hoewel de AfD niet de grootste is geworden en de twee deelstaten niet kan gaan besturen, een teleurstelling, bestempelt de radicaal-rechtse partij de exit polls toch als een groot succes. ,,We zijn nog niet de machtigste, er ontbreekt nog iets. Daar gaan we aan werken,” zei oprichter en federaal woordvoerder Alexander Gauland.

De gevestigde partijen, met name de CDU, hebben al gewaarschuwd dat ze geen coalitie willen vormen met de AfD, waarvan vooral de rechts-extremistische rand populair is in beide deelstaten. Brandenburg en Saksen zouden dus bestuurd kunnen gaan worden door brede bonte allianties van links en rechts, met het risico dat de ontevredenheid in beide deelstaten nog iets groter wordt.

Onvrede

De flinke opmars van de AfD komt vooral door de onvrede onder de inwoners van Brandenburg en Sachsen, die tot de val van de Muur in 1989 deel uitmaakten van Oost-Duitsland. Ondanks een forse daling van de werkloosheid in de afgelopen tien jaar heerst er  algehele onvrede over het gebrek aan economisch perspectief en achterstelling bij Duitsers in het westen van het land. Zo zijn veel pensioenen nog altijd niet rechtgetrokken. 

Ook is er onrust en frustratie over de immigratie en het geld dat daaraan wordt uitgegeven. Het vluchtelingenbeleid van Angela Merkel heeft een deel van de Duitse bevolking sinds 2015 het gevoel gegeven dat de staat meer bezig was met migranten dan met hun lot. De AfD heeft deze ‘angsten’ boven water gehaald door campagne te voeren tegen traditionele formaties,  die ze vergelijkt met de voormalige communistische partij van de DDR.

Veel inwoners van het vroegere Oost-Duitsland voelen zich 30 jaar na de val van de Muur nog altijd tweederangsburgers. Meer dan een op de twee kiezers (54% in Saksen, 51% in Brandenburg) denkt dat, blijkt uit de resultaten van een vandaag gepresenteerde peiling van de televisieomroep ARD .

Vanwege het gebrek aan economische perspectieven en veel hogere salarissen in het westen zijn veel jongeren weggetrokken uit beide deelstaten. Dat verklaart waarom de gemiddelde leeftijd van de ongeveer 5,5 miljoen kiezers vandaag 55 jaar of ouder was.  

AfD-bolwerk

De eerste resultaten van de deelstaatverkiezingen in Brandenburg en Sachsen bevestigen de status van Oost-Duitsland als een electoraal bolwerk van de AfD. De populistische partij is veel zwakker in het westen van het land. 

,,De AfD maakt nu deel uit van het dagelijkse landschap in het oosten”, zegt politicoloog Karl-Rudolf Korte tegen persbureau AFP. Het oosten beleefde vandaag ‘een spectaculaire verschuiving naar rechts’, reageert politicoloog Wolfgang Schröder.

Groenen

Volgens de peilingen worden de Groenen de tweede partij op federaal niveau en missen ze de boot in deze twee industriële deelstaten gedeeltelijk. Met een score van ongeveer 9 procent in elke peiling, zitten ze flink onder de 14 procent die werd voorspeld in de laatste peilingen.

Volgende maand vinden er ook verkiezingen plaats voor het regionale parlement in de deelstaat Thüringen.