Volledig scherm
De Duitse bondskanselier Angela Merkel vertrekt zondagnacht na een vergadering met de partijleiding op het hoofdkwartier van haar partij CDU in Berlijn. © AFP

Aftreden Seehofer bedreigt regering van Merkel

UPDATEDe gezichten van Angela Merkel en Horst Seehofer spraken al boekdelen. Het boterde absoluut niet meer tussen de leiders van de conservatieve CDU en de CSU, de kleinere, Beierse zusterpartij in Merkels regeringscoalitie. Zondagavond maakte Merkels rebelse minister van Binnenlandse Zaken bekend dat hij zijn ontslag wilde aanbieden. Seehofer wil ook stoppen als partijleider van de CSU. 

Maandagochtend volgt nieuw overleg tussen de twee partijen, liet Seehofer vannacht weten. De vraag is of er een nieuwe CSU-minister komt of dat Seehofer zich laat overhalen misschien toch te blijven, zoals partijgenoten willen. Als hij vertrekt en zijn Beierse partij zich terugtrekt uit de regering lijken nieuwe verkiezingen onvermijdelijk. 

Volledig scherm
Minister van Binnenlandse Zaken Horst Seehofer (links) tijdens een pauze van het crisisberaad met de CSU-partijtop in München. © EPA

Ultimatum

De sterke man uit Beieren had de bondskanselier eerder een ultimatum gesteld voor een hardere aanpak van het migrantenvraagstuk. Seehofer wilde migranten die via een ander EU-land in Duitsland zijn aangekomen altijd kunnen terugsturen naar dat eerste land van aankomst, in de praktijk meestal naar Griekenland, Spanje en Italië. Onder druk van de CSU had Merkel initiatieven genomen migranten terug te kunnen sturen, maar dat blijkt niet genoeg om Seehofer te kalmeren. Merkel kreeg gisteravond de steun van haar eigen CDU.

Kalmerende woorden van de bondskanselier hielpen niet meer. Merkel prees vanavond in een televisie-interview nog de samenwerking met de CSU als een "succesverhaal". Maar ze herhaalde ook vast te zullen houden aan een Europese aanpak van Duitslands problemen met toestromende migranten, boven een hard en eenzijdig Duits ingrijpen zoals Seehofer voorstond. De laatste was ziedend dat bondskanselier Merkel hem naar Berlijn had laten komen voor overleg, zonder haar positie ook maar een millimeter te veranderen. 

Angst voor verkiezingen

Op de achtergrond van knallende ruzie speelt de angst van de CSU voor de regionale verkiezingen in Beieren, in oktober. Seehofers partij voelt de hete adem van de rechtse populisten van Alternative für Deutschland (AfD) in de nek. Die partij heeft de wind in de zeilen en zet veel scherper in op migranten. 

De CSU wil naar eigen zeggen geloofwaardig blijven als 'partij van het Beierse volk', een titel waar nu de AfD aanspraak op maakt.  Zonder duidelijke maatregelen tegen migranten dreigt een electorale afstraffing, zo voelt Seehofer. Het grootste deel van zijn achterban zou er net zo over denken en eist eveneens hardere maatregelen. 

Zo heeft Beieren zelf al vijfhonderd extra grenswachten gerekruteerd die vanaf vandaag aan de slag moeten. Via de rijkste Duitse deelstaat passeerden drie jaar geleden honderdduizenden migranten die Duitsland binnen mochten dankzij Merkels 'humanitaire uitzonderingsbeleid'.

Lot Merkel

De Europese staatshoofden en regeringsleiders kwamen donderdag en vrijdag in Brussel bijeen voor een Europese top die grotendeels ging over de migratieproblematiek. De top heette 'cruciaal' voor de toekomst van de EU, maar ook ging het over politieke lot van de verzwakte Duitse bondskanselier Angela Merkel. Merkel heeft volgens loyale partijgenoten veel voor elkaar gekregen in Brussel. De meeste Europese collega's van de Duitse bondskanselier hopen ook dat ze kan aanblijven.

Verwarring was er dit weekeinde ook over bilaterale afspraken die Merkel in Brussel zou hebben gemaakt. Naar verluidt  had de bondskanselier van veertien EU-landen toezeggingen gekregen over het terugnemen van een aantal migranten dat zich daar al had gemeld voordat ze doorreisden naar Duitsland. Polen, Hongarije en Tsjechië hebben inmiddels ontkend dat zulke afspraken zijn gemaakt, wat koren op de molen van CSU-critici was.

Volledig scherm
Merkel en Seehofer samen in betere tijden, tijdens een verkiezingsbijeenkomst vorig jaar. © AP

'Fort Europa'

Toevallig hield de AfD dit weekeind ook een congres, niet toevallig in de Beierse stad Augsburg. Daar werd opgeroepen een ‘Fort Europa’ te bouwen om migranten buiten te houden. Volgens een AfD-woordvoerder zal Merkels regering vallen. Wat in Brussel door haar was bereikt, zou niet meer zijn dan “gebakken lucht”. Zo’n vijfduizend mensen hebben zaterdagmiddag gedemonstreerd tegen de radicale ideeën van de AfD