Volledig scherm
Voeten op tafel en lekker even helemaal niets. © Shutterstock

Amerikanen omarmen oer-Hollands niksen als nieuwe levenskunst

Even onderuit, muziekje aan en lekker niksen. We doen het regelmatig en staan er feitelijk niet bij stil. Gewoon even niets aan je hoofd. Niksen. Je zou verwachten dat het concept vrij universeel is, maar niets is minder waar. Net als onze oer-Hollandse gezelligheid lijkt het in Amerika een ware ontdekking. Time Magazine wijdt zelfs een lijvig artikel aan het Nederlandse ‘nietsdoen’ in de strijd tegen stress en drukte.

‘Het Nederlandse concept is zo eenvoudig als, nou, nietsdoen’, schrijft het blad. Blijkbaar is niksen zo simpel dat de Amerikanen het zelf niet konden bedenken. Stress en burn-outcoach Carolien Hamming van het CSR Centrum in het Zuid-Hollandse Meerkerk legt uit wat niksen precies behelst. ,,Het betekent letterlijk niets doen’’, zegt ze tegen Time. ,,Zolang het geen doel dient en het tot niets hoeft te leiden.’’ 

Ruut Veenhoven, hoogleraar sociologie aan de Rotterdamse Erasmus Universiteit, onderschrijft Hammings uitleg. ,,Denk aan simpelweg in een stoel zitten en uit het raam kijken’’, verduidelijkt hij. Waar het welbekende mindfulness nog het doel heeft om het moment te beleven, neemt niksen het moment voor wat het is. ,,De geest laten rondwaren zonder op de details van een bezigheid te focussen.’’

Niets doen als levenskunst

Dat niksen ondanks het gebrek aan een doel tóch gecombineerd kan worden met een ogenschijnlijk doelmatige bezigheid als breien zorgt voor wat verwarring. Veenhoven: ,,Een aspect van levenskunst is het ontdekken welke manier van relaxen bij je past.’’ Volgens de hoogleraar is er geen pasklare aanpak. ,,Je zult proefondervindelijk moeten vaststellen welk gedrag het effectiefst is.’’

Dat niksen in ons land niet als luiheid of a-productief wordt gezien lijkt een lastig concept, maar het wint in de strijd tegen stress en burn-outs ook onder Amerikanen terrein. Deskundigen waarschuwen voor het stressniveau waaraan volwassenen en jongeren in de VS blootstaan. De mogelijk gezonde effecten van niksen zouden hen moeten aanmoedigen ook af en toe de boel de boel te laten.

Wennen aan het idee

Alsof de voorgaande uitleg te vaag is voor de Amerikanen wordt gevraagd of niksen ook nadelen kent. Grootste valkuil van het gericht nietsdoen lijkt het vervallen in gepieker. Daardoor zou iemand minder verkwikt raken. Wetenschapper Eve Ekman van de Berkeley Universiteit in Californië komt met de oplossing. ,,We moeten onze geest leren af te dwalen, op een manier die creatief is en de fantasie prikkelt.’’

Ekman denkt dat een wandeling in de natuur de deur naar nietsdoen voor Amerikanen kan openzetten. Wennen aan het idee van niksen. Je moet er maar opkomen. Veenhoven voegt toe dat ook als we niksen, ons brein informatie verwerkt. Noem het dagdromen. Daardoor zouden we onbewust oplossingen zoeken voor problemen die spelen en wordt onze creativiteit gestimuleerd. 

Voor wie zich aan niksen wil wagen, maar het idee ‘wat griezelig’ vindt, komt Time met een aantal handige tips. Wie gewend is om altijd bezig te zijn, zou kunnen beginnen met een aantal minuten niksen en dat langzaam opvoeren. De tijd nemen om niets te doen, is daarvoor belangrijk. Geopperd wordt om een avond per week geen afspraken te maken of verplichtingen te hebben. ‘Durf niets te doen’, is de wijze raad.