Volledig scherm
IS vroeg 100 miljoen dollar losgeld voor James Foley, wat de VS weigerden te betalen. Sjeik al-Adnani blurde zichzelf om zijn identiteit te beschermen © AFP

Andere landen betalen wél miljoenen voor gijzelaars

Honderd miljoen dollar losgeld zou IS hebben gevraagd voor de vrijlating van de uiteindelijk onthoofde journalist James Foley. De Verenigde Staten betalen uit principe niet. Hoewel veel landen zeggen dat ook niet te doen, gebeurt het vaak wél. Ontvoeringen zijn big business voor terroristen.

Quote

Ze hebben een giganti­sche inkomsten­bron met de olievelden die ze in Irak hebben veroverd. Daardoor kunnen ze nu alles aangrijpen om de Verenigde Staten te treffen

Hans Slaman van International Security Partners

Ze zaten 3 jaar vast bij strijders van de plaatselijke tak van al-Qaeda in Mali. Maar afgelopen oktober stapten vier Franse gijzelaars ineens hun vrijheid tegemoet. De Franse regering bleek 20 miljoen euro losgeld te hebben betaald, 5 miljoen euro per gijzelaar.

Wat de Fransen in Mali wel deden, weigerden de Amerikanen in Syrië. Journalist James Foley moest het met zijn leven bekopen, bleek maandag uit een gruwelijk filmpje waarin te zien is hoe hij wordt onthoofd.

Of het overmaken van geld het leven van Foley had gered, zal nooit duidelijk worden. Maar dat een gijzelaar wordt gedood, gebeurt volgens ontvoeringsdeskundige Hans Slaman van International Security Partners niet vaak. 'Ontvoerders dreigen er altijd mee, maar ook terroristen zijn er steeds meer van doordrongen dat het in leven houden van gijzelaars voordelen heeft. Ze kunnen worden geruild tegen gevangenen en leveren bovendien geld op.'

Europese regeringen
Volgens de New York Times verdiende alleen al-Qaeda de afgelopen 5 jaar al ten minste 94 miljoen euro aan ontvoeringen. De krant sprak met ex-gijzelaars, onderhandelaars, diplomaten en ambtenaren uit tien landen en kreeg zo een fascinerend inkijkje in een schimmige wereld. Het zijn volgens de krant vooral Europese regeringen die het losgeld via tussenpersonen doorsluizen naar de ontvoerders. Daardoor is de prijs inmiddels flink opgedreven. Ontvingen kidnappers in 2003 nog zo'n 150.000 euro per gijzelaar. Nu is dat gemiddeld zo'n 7,5 miljoen euro. Europa is daarmee uitgegroeid tot de bank van de terroristen.

Al-Qaeda, maar ook IS besteedt het daadwerkelijk van de straat plukken van gijzelaars uit aan criminele bendes. Zo beperken ze het risico voor hun eigen strijders. Onderhandelaars steken zo'n 10 procent van het losgeld in hun zak. Dat is de prikkel om het geëiste bedrag op te schroeven.

De werkwijze is bijna altijd dezelfde: eerst is er een periode van stilte om paniek te zaaien bij de familie, dan verschijnen er video's waarin gegijzelden een emotionele oproep doen aan hun geliefden.

Bevrijden
Er zijn maar weinig landen die daadwerkelijk niet betalen om gijzelaars vrij te laten. De VS en Groot-Brittannië zijn uitzonderingen. Als het enigszins mogelijk is proberen ze de gijzelaars zelf te bevrijden. Dat is ook geprobeerd bij James Foley, maakte het Pentagon gisteren bekend. Begin deze zomer trokken special forces naar een olieraffinaderij in het noorden van Syrië. Volgens de inlichtingendiensten zou Foley hier met nog enkele anderen worden vastgehouden. De bevrijders vonden echter niemand.

Het filmpje waarin is te zien hoe James Foley wordt onthoofd, laat volgens Hans Slaman van International Security Partners zien dat IS minder afhankelijk is geworden van de inkomsten van ontvoeringen. 'Ze hebben een gigantische inkomstenbron met de olievelden die ze in Irak hebben veroverd. Daardoor kunnen ze nu alles aangrijpen om de Verenigde Staten te treffen.'

Volgens de Amerikaanse minister van Defensie, Chuck Hagel vormen de technische ontwikkeling, rijkdom en militaire kracht van Islamitische Staat (IS) mogelijk een nog grotere bedreiging voor de Verenigde Staten dan die van de terreurbeweging al-Qaeda.