Volledig scherm
Jodiumpillen bieden enige bescherming bij nucleaire incidenten © Annina Romita

Belgen hoeven 4,6 miljoen kernramppillen niet

Vlamingen en Walen lopen niet warm voor de 4,6 miljoen doosjes met jodiumpillen, bedoeld voor een nucleaire ramp. Bij apotheken stapelen de dozen zich op. Belgische krant De Morgen spreekt van 'nu al de klucht van het jaar'. 

Volledig scherm
In België is er recent veel protest tegen de kerncentrales in onder meer Doel, vlakbij Zeeuws-Vlaanderen © Camile Schelstraete

Omdat op vijf plaatsen in België wordt gewerkt met nucleair materiaal - oa in de kerncentrale te Doel vlak over de grens van Zeeuws-Vlaanderen en Tihange (Wallonië) - zijn afgelopen week 4,6 miljoen doosjes kaliumjodidepillen bij apotheken uitgedeeld. De pillen - tien per doosje - maken deel uit van een nieuw noodplan tegen nucleaire calamiteiten en beschermen tegen een bepaalde vorm van schildklierkanker waar vooral jongeren vatbaar voor zijn.

Elke apotheek moet minimaal 480 doosjes afnemen. 
De gezondheidsautoriteiten raden iedere Belg in een straal van 20 kilometer - dat is vrijwel iedereen - jodiumtabletten in huis te halen.

Maar de 11 miljoen Belgen lopen totaal niet warm voor de begin deze week uitgedeelde pillen. Slechts een fractie is opgehaald. Krant De Morgen toog
naar de apotheek in Zoersel en zag torens vol doosjes jodiumpillen staan.  De apotheker, Isabel Vreven, legt uit dat hoewel de tabletten eigenlijk zijn bedoeld voor kinderen, jongeren en zwangere vrouwen vooral ouderen met vragen komen.

Verwarrend

Volledig scherm
Het Nederlandse verspreidingsgebied van jodiumpillen. Daarop zijn ook de Belgische kerncentrales te zien. © Rijksoverheid

,,We hadden hier in Zoersel op dinsdag al meteen een aantal tachtigplussers die hun doosje kwam opeisen. Ja, het was gratis, iedereen had er recht op, zo hadden ze op tv gezien. Terwijl er eigenlijk wordt geadviseerd om na je veertigste geen jodiumpil meer te slikken. Het heeft na die leeftijd niet echt nog een effect."

Een apotheker uit Asse vindt de begeleide brochures verwarrend. Zijn klanten dachten dat ze de pillen meteen moesten innemen. ,,Ik moet de hele tijd aan mensen uitleggen dat ze die pillen niet nu moeten slikken, maar bij voorkeur drie uur voor de nucleaire ramp. Als ze mij dan vragen hoe ze in godsnaam moeten kunnen raden dat er zich over drie uur een nucleaire ramp gaat voordoen, zeg ik: ja, dat weet ik ook niet."

In België worden al langer jodiumpillen uitgedeeld voor in geval van nucleaire incidenten, net als in Duitsland. Nederland houdt weliswaar sinds de kernramp van Tsjernobyl in 1986 op een centrale locatie een grote hoeveelheid jodiumpillen aan, maar deelde nooit landelijk pillen uit. Het vorige kabinet besloot echter het beleid van België en Duitsland te volgen.

3 miljoen Nederlanders

Dit najaar kregen 1,2 miljoen huishoudens jodiumpillen verstrekt. Volgens het ministerie van VWS gaat het om zo'n 3 miljoen Nederlanders: volwassenen boven de 18 jaar hebben ze ontvangen als ze binnen 40 kilometer van een kerncentrale (in België, Duitsland of Nederland maakt niet uit) wonen. Jongeren onder de 18 wanneer ze tot 100 kilometer van een centrale wonen.  Ouderen boven de 40 ontvangen in Nederland geen pillen omdat de kans op schildklierkanker dan kleiner zou zijn. 

Overigens is er ook kritiek op de jodiumpillen. Ze beschermen zoals gezegd alleen tegen een vorm van schildklierkanker als gevolg van vrijkomend radioactief jodium. Bij een kernramp kunnen echter tientallen andere radioactieve stoffen vrijkomen, waaronder cesium en zelfs plutonium. Veel experts spreken daarom van schijnveiligheid en noemen de jodiumpillen waardeloos.

Volledig scherm
Nederlandse voorraden jodiumpillen © Carlo ter Ellen DTCT