Volledig scherm
Strijders van Islamitische Staat (IS) in Syrië op een archieffoto. © anp

Bendes wilden nucleair materiaal aan IS verkopen

De Moldavische autoriteiten hebben de afgelopen jaren samen met de FBI vier pogingen van smokkelaarsbendes verhinderd om nucleair materiaal te verkopen aan extremisten uit het Midden-Oosten. Dat blijkt uit een onderzoek van het Amerikaanse persbureau AP. In een geval bood een smokkelaar voor 2,5 miljoen euro een grote hoeveelheid van cesium aan met de bedoeling dat die in handen zou komen van de terreurgroep Islamitische Staat (IS).

,,Je kunt er een vuile bom mee maken, dat zou perfect zijn voor Islamitische Staat", citeert AP de smokkelaar, die via een tussenpersoon contact zocht met de terreurgroep. 'Als je een lijntje naar hen hebt, zal de deal soepel verlopen.'

Criminele bendes met connecties in Rusland runnen een bloeiende handel in nucleair materiaal op de Oost-Europese zwarte markt. Daarbij gaan ze vaak expliciet op zoek naar klanten bij extremistische groeperingen in het Midden-Oosten, zoals Islamitische Staat.

Quote

Ik wil echt een Islamiti­sche koper, want zij zullen de Amerikanen bombarde­ren

Smokkelaar op afluisterapparatuur

Vier gevallen onderschept 
De Moldavische overheid heeft samen met de FBI al vier pogingen tot verkoop van de extreem gevaarlijke stoffen kunnen stoppen. Het laatst bekende voorval vond plaats in februari 2015, toen een smokkelaar genoeg radioactief cesium aanbood om een hele stadsbuurt te besmetten. Hij was daarvoor specifiek op zoek naar een koper van IS, meldt The Telegraph.

Het opvallendste geval tot nu toe vond plaats in 2011, toen een man die verklaarde een hekel te hebben aan de Verenigde Staten, probeerde om zuiver uranium (geschikt voor de bouw van een kernbom) te verkopen aan een Soedanees.

Via afluisterapparatuur konden de agenten hem horen zeggen: ,,Ik wil echt een Islamitische koper, want zij zullen de Amerikanen bombarderen".

Het ging om een Rus die vermoedelijk een hoge functie bekleedde bij de KGB, de Russische geheime dienst. De blauwdrukken voor de bouw van de atoombom werden door de politie aangetroffen in de woning van een tussenpersoon. Het brein achter de operatie kon echter ontkomen.

Nog geen kopstukken opgepakt
De bestrijding van de nucleaire smokkelaarpraktijken verloopt moeizaam: hoofdverdachten ontsnappen, bendeleiders blijken nauwelijks traceerbaar en de gearresteerden komen na verrassend korte gevangenisstraffen weer op vrije voeten. De bendeleiders zijn lastig om in de kraag te vatten, omdat autoriteiten de verdachten meestal al in de beginfase van de deal arresteren. Aangezien de bendeleiders niet direct betrokken zijn bij deze actie, worden ze gealarmeerd door de arrestaties en weten ze te ontsnappen.

De huidige conflicten tussen Rusland en het Westen, onder andere over de bestrijding van IS in Syrië, maakt het volgens de Moldaviërs nog moeilijker om te weten te komen of smokkelaars al dan niet Russisch radioactief materiaal het land uit smokkelen. Rusland beschikt immers over een grote voorraad nucleaire producten.

,,We kunnen meer van deze gevallen verwachten", aldus Constantin Malic, een Moldavische politieagent die bij alle vier de onderzoeken betrokken was. ,,Zolang de smokkelaars denken dat ze grote sommen geld kunnen verdienen zonder opgepakt te worden, zullen ze het blijven doen".

Quote

Zolang de smokke­laars denken dat ze grote sommen geld kunnen verdienen hiermee, zullen deze praktijken doorgaan

Constantin Malic, Moldavische agent

IS droomt van massavernietigingswapens
Kernwapenexpert Matthew Bunn, die docent is aan Harvard, is zeer geschrokken door het nieuws over de smokkeloperaties die de Moldavische autoriteiten op het spoor zijn gekomen: ,,In het huidige tijdperk met Islamitische Staat als belangrijke speler, is het beangstigend dat echte smokkelaars van nucleair materiaal contact leggen met echte kopers.''

IS steekt zijn ambities om gebruik te maken van massavernietigingswapens niet onder stoelen of banken. Het is op dit ogenblik onduidelijk hoeveel radioactief materiaal er in omloop is op de zwarte markt. Of er ook smokkelaars zijn die de autoriteiten al hebben weten te omzeilen, is niet bekend.