Volledig scherm
Voor de gesprekken in Astana waren geen vrouwen uitgenodigd. © AFP

'Betere vrede met vrouwen aan onderhandelingstafel'

Zou de wereld minder conflicten en oorlogen kennen als meer vrouwen het voor het zeggen hadden? Dat laatste is nooit bewezen. Wel zijn er sterke aanwijzingen dat de rol van vrouwen bij vredesonderhandelingen veel groter zou mogen zijn. 

Quote

Ik denk dat alle vredesbe­spre­kin­gen erbij gebaat zijn als iemand kan spreken die niet zozeer boven de partijen staat maar wel buiten de politieke belangen staat

Rosemarie Buikema, hoogleraar Universiteit van Utrecht

De Syrische vrouwenrechtenactiviste Rafif Jouejati klaagde er deze week over dat er geen enkele vrouw was uitgenodigd bij de door Rusland gestuurde vredesbesprekingen in Astana. Een veeg teken volgens Jouejati, want het maakte de kans op een duurzame oplossing kleiner. Want anders dan mannen zouden vrouwen in staat zijn over hun ego heen te stappen, in het belang van een hele samenleving.

Jouejati onderbouwde haar uitspraak met een bijzondere studie van het Internationaal Vredes Instituut (Engels afgekort: IPI) uit 2015. Hiervoor werd een veertigtal vredesverdragen - tussen 1989 en 2011 - onderzocht op de invloed van vrouwelijke onderhandelaars en die bleek groot hoewel gemiddeld maar negen procent van de delegaties uit vrouwen bestond. 

Meer kans op respect

Verdragen waarbij wél vrouwen een rol van betekenis hadden gespeeld maakten na twee jaar twintig procent meer kans te worden gerespecteerd dan verdragen waar geen vrouwen aan te pas waren gekomen. Vrouwen snappen gewoon beter wat er speelt omdat ze vaker slachtoffer dan uitvoerder van gewelddadigheden zijn, betoogt Jouejati.

Dat laatste wordt nu onderschreven door Rosemarie Buikema, hoogleraar Kunst, Cultuur en Diversiteit aan de Universiteit van Utrecht. De manier waarop conflicten ontstaan en opgelost worden zijn toch heel vaak een symptoom van het gedrag van mannen die aan de macht zijn maar die zich niet realiseren wat het betekent om aan de macht te zijn, stelt ze. 

Inclusief denken

,,Ze kunnen daardoor niet inclusief denken. Omdat ze geen last hebben van de mening van mensen die buitengesloten zijn. Als je op de een of andere manier gemarginaliseerd bent of buitengesloten, wat vrouwen altijd zijn, dan heb je per definitie dat dubbele bewustzijn: dan kun je zowel denken in termen van de heersende norm als in termen van dat je daar niet aan wilt meedoen. Dat maakt dat je inclusiever denkt, in het belang van een ieder. Niet omdat je een nou een vrouw bent met een baarmoeder en eierstokken, maar omdat je altijd buitengesloten bent. Je begrijpt zo beter de macht en de tegenmacht.”

Het is misschien ook allemaal een probleem van macht en competitie, vermoedt Buikema. Als die wat minder opspeelden, zouden kerels misschien ook niet zo snel tot oorlog overgaan. En niet zo moeilijk doen bij vredesbesprekingen. 

,,Ik denk dat alle vredesbesprekingen erbij gebaat zijn als iemand kan spreken die niet zozeer boven de partijen staat maar wel buiten de politieke belangen staat. En een ander soort menselijkheid op tafel kan leggen. Dan heb je wel kans dat er een ander soort oplossing komt. Een beetje wat Mandela in Zuid-Afrika heeft geprobeerd met de waarheids- en verzoeningscommissie. Om te kijken of je andere posities tussen slachtoffers en daders kunt bewerkstelligen. Meer dan dat je de daders straft en het gelijk moet hebben aan de kant van wie gelijk heeft. Het is meer denken in oplossingen dan in het toegeven aan ego’s en narcisme.”

  1. Bezorgde fans eisen vrijlating beroemde Iraanse rapper: ‘Zijn leven is in gevaar’

    Bezorgde fans eisen vrijlating beroemde Iraanse rapper: ‘Zijn leven is in gevaar’

    Rapper Amir Tataloo, een van de populairste Iraniërs op sociale media en uitgesproken criticus van het regime in Teheran, is gisteren in Turkije opgepakt vlak voordat hij naar Engeland wilde vertrekken voor een concert. De controversiële artiest leeft al lange tijd op gespannen voet met Iran en dreigt aan zijn geboorteland uitgeleverd te worden. Een petitie voor zijn vrijlating is al ruim 200.000 keer ondertekend. ,,Amir is geen crimineel.”