Leden van de Japanse luchtmacht komen tijdens een oefening op motoren uit een CH-47 JA transporthelikopter
Volledig scherm
Leden van de Japanse luchtmacht komen tijdens een oefening op motoren uit een CH-47 JA transporthelikopter © Reuters/Yuya Shino

Bloednerveus Japan slaat drones en straaljagers in

Japan heeft officieel geen leger, toch gaat het land een recordbedrag van 35,7 miljard euro uitgeven aan defensie. De regering in Tokio wordt bloednerveus van het machtige en sterke buurland China.

Quote

Het is me nogal een boodschap­pen­lijst­je zeg. Patrouille en verken­nings­vlieg­tui­gen, drones, F-35-straalja­gers.

Janny de Jong, hoogleraar Oost-Aziatische betrekkingen

,,Het is me nogal een boodschappenlijstje zeg,'' stelt Janny de Jong, hoogleraar Oost-Aziatische betrekkingen aan de Rijksuniversiteit Groningen vast. ,,Patrouille- en verkenningsvliegtuigen, drones, F-35-straaljagers. Geavanceerd spul. Moderner dan het materieel waar China over beschikt.''

Want China, dát is de reden waarom Japan flink is gaan winkelen bij de defensiebedrijven. ,,Het land probeert tegenwicht te bieden aan de groter wordende invloed van China in de regio. Het bedrag dat Japan dit jaar voor defensie vrijgemaakt, is vijf procent van de totale begroting. Dat is niet niks.''

Het Japanse kabinet keurde de nieuwe defensiebegroting gisteren goed. Het plan moet nog door het parlement, maar dat wordt gezien als een formaliteit want de coalitie van premier Shinzo Abe heeft er een meerderheid. ,,Politiek mag het voor elkaar zijn, de publieke opinie is verdeeld,'' weet De Jong. ,,In de Japanse grondwet is vastgelegd dat het land geen marine, luchtmacht en landmacht mag hebben. Veel Japanners willen dat de regering zich daaraan houdt. Zij moeten weinig hebben van de assertieve houding van Abe.''

Quote

Het opschroe­ven van het budget is geen symboolpo­li­tiek. Abe wil dat Japan over nog geavanceer­der materieel beschikt dan China. Zo kan hij laten zien dat zijn land voorbereid is op wapenge­klet­ter.

Janny de Jong, hoogleraar Oost-Aziatische betrekkingen

Pacifisme
Het grondwetsartikel, waarin staat dat Japan pacifisme nastreeft, is na de Tweede Wereldoorlog opgesteld. Maar al in 2013 paste de regering de richtlijnen voor defensie aan, vanwege toenemende spanningen tussen Japan en China.

Beide landen claimen een eilandengroep in de Oost-Chinese Zee. Japan noemt haar Senkaku, China Diayou. Al decennialang wordt gebakkeleid over de vraag van wie de eilanden zijn. De boel escaleerde toen de regering van Japan in 2010 drie van de eilanden kocht van een privé-eigenaar. ,,China vaart de hele tijd langs met patrouilleschepen,'' foetert de Japanse minister van Defensie Gen Nakatani. ,,En hun gevechtsvliegtuigen vliegen abnormaal dicht bij die van ons.''

Abe vindt het tijd voor 'zelfbescherming'. Peking geeft de afgelopen jaren steeds meer geld uit aan defensie; Japan ziet zich genoodzaakt daarin mee te gaan. ,,Om de stabiliteit in de regio te verbeteren en de veiligheid te verhogen,'' somt Nakatani op.

Maar mensen fronsen de wenkbrauwen over het torenhoge bedrag dat hiermee gemoeid is. ,,Het land kampt met een enorme overheidsschuld,'' weet De Jong. ,,Mensen vinden dat Japan het geld beter kan gebruiken om tekorten weg te werken. En de Japanse economie profiteert weinig van de miljardenorders. Het is vooral Amerikaans spul.''

Schulden
De bestedingen maken deel uit van ruim 790 miljard euro die de Japanse regering dit jaar uitgeeft. Naast het verhogen van de defensie-uitgaven pompt Tokio ook meer geld in sociale zekerheid. Het geld komt voor een deel uit de verhoging van de btw, een maatregel die slecht is gevallen bij de bevolking, en het uitgeven van staatsobligaties. Maar de schulden stapelen zich op en daarmee ook de problemen.

Japan blijft een economische grootmacht, al is China het land inmiddels gepasseerd. De Chinezen verdienen twee keer zoveel als de Japanners. Maar de Chinese bevolking is dan ook tien keer zo groot. Peking trekt jaarlijks 141 miljard uit voor het leger.

Daarmee vergeleken is de 35 miljard van Japan een schijntje. ,,Maar het opschroeven van het budget is geen symboolpolitiek,'' verzekert De Jong. ,,Abe wil dat Japan over nog geavanceerder materieel beschikt dan China. Zo kan hij laten zien dat zijn land voorbereid is op wapengekletter.''

  1. Als het virus straks verslagen is, wacht de strijd met de maffia
    PREMIUM
    Dagboek Italië

    Als het virus straks verslagen is, wacht de strijd met de maffia

    Italiaanse kinderen mogen toch niet buitenspelen, het is zuur maar ze moeten nog even doorbijten. Nu de nieuwe besmettingen blijven dalen is het zaak nog even vol te houden, zei premier Conte woensdagavond. ‘Anders is het allemaal voor niks geweest’. Ondertussen duikt er ook een andere, bijna, onzichtbare vijand op. Correspondent Angelo van Schaik bericht vanuit Rome. Alle eerdere afleveringen lees je hier.
  2. Moet Nederland in coronatijd de beurs wel trekken voor het zuiden?
    PREMIUM
    Geldoorlog in Europa

    Moet Nederland in coronatijd de beurs wel trekken voor het zuiden?

    De coronacrisis zet het debat over steun aan de (arme) zuidelijke eurolanden opnieuw op scherp. Alle aandacht in Europa gaat momenteel uit naar de ‘oorlog tegen het virus’. Maar tegelijk woedt er een andere, veel oudere, oorlog in Europa: wie draait op voor de kosten? Nog specifieker: zullen rijke landen als Duitsland en Nederland wederom de portemonnee moeten trekken om Italië, Spanje en Frankrijk er bovenop te helpen?