Volledig scherm
Boris Johnson blijft erin geloven. © AFP

Brexit blijft boeien maar leidt wel tot gezondheidsklachten

Superzaterdag – de dag van de ‘historische stemming’ over de deal die Boris Johnson meebracht uit Brussel – liep uit op een zoveelste krachtmeting met het parlement. Maandag of dinsdag wil de Britse premier in de herkansing en hoopt dan toch zijn zin te krijgen.

Het onverwoestbare optimisme van Johnson wordt wel op de proef gesteld. Vele tienduizenden Britten gingen gisteren de straat op om een nieuw referendum te eisen. Dat leidde ook even tot een grimmige situatie  toen de uitgesproken brexiteer Jacob Rees-Mogg en zijn 12-jarige zoontje Peter Theodore Alphege door anti-brexit demonstranten klem werden gezet en uitgescholden. De politie moest eraan te pas komen om ze een veilige aftocht te garanderen. Rees-Mogg, die ook minister van Parlementszaken is, die als een rode lap werkt op furieuze anti-brexit-militanten had zijn zoontje meegenomen om - zo verwachtte hij - een historische dag mee te maken. Het verliep allemaal wat anders.

Volledig scherm
De door demonstranten uitgescholden Jacob Rees-Mogg en zoon verlaten onder politiebegeleiding het Lagerhuis. © AP

Het door de demonstranten gevraagde nieuwe referendum zal er zeker niet komen, aldus een strijdbare premier Johnson. Dat zou alleen gebeuren als de zeer pro-Europese Liberalen een absolute overwinning behalen bij volgende verkiezingen en die kans is ongeveer nul. Vorige week nog was Johnson de gevierde jongen in Brussel - want er was dan toch een deal die een chaotische exit ging voorkomen. Nu heeft hij formeel uitstel van de brexitdeadline van 31 oktober moeten vragen van het dwarse parlement. Tegelijk verstuurde diezelfde Johnson gisteravond een brief naar Brussel met als strekking dat dat eigenlijk niet nodig was omdat de zaak alsnog geregeld zou gaan worden. Met als dreiging nog steeds die no deal-brexit, die niemand wil. Plus er arriveert nóg een brief van de Britse ambassadeur bij de EU met als resultaat dat Europese leiders vanochtend wakker worden met liefst drie keer post uit Londen waarin tegengestelde boodschappen worden verkondigd.

Hoop

Maar desondanks gloort er ook hoop voor de geplaagde Johnson. Als hij de Noord-Ierse partij DUP nog om krijgt – er zijn ferme onderhandelingen gaande – en als de eerder uit de partij gezette twijfel-Conservatieven terugkomen – de helft stemde gisteren alweer met de regering – dan kan het komende week zomaar lukken. In een verklaring vanochtend stelt de DUP dat het de brexit wil afronden, maar dan wel met z'n allen in hetzelfde bootje. Mogelijk zouden de Noord-Ieren kunnen leven met een amendement over de douaneafspraken.

Inclusief wat steun van Labourdissidenten. En dan is die zachte brexit op 31 oktober een feit. Dan is Johnson gelukt wat voorganger Theresa May niet lukte. En volgens menigeen nog met een slechtere deal ook. Maar dat is voer voor psychologen.

Maandag wil de Britse regering de brexitdeal opnieuw in stemming brengen. Of dat meteen lukt, hangt af van Lagerhuisvoorzitter John Bercow die moet beslissen of dit allemaal volgens de regels is gegaan en of er voordat het zover is niet eerst andere stemmingen noodzakelijk zijn, bijvoorbeeld over die tegenstrijdige en niet-ondertekende brieven van de premier. De Britse oppositie is niet te spreken over de wijze waarop premier Boris Johnson om uitstel van de brexitdeadline heeft gevraagd. ,,Hij gedraagt zich kinderachtig”, klaagde brexitwoordvoerder Keir Starmer van de grootste oppositiepartij Labour bij de BBC.  ,,De wet is heel duidelijk: hij had één brief moeten ondertekenen. Als we over elf dagen uit de EU knallen door wat hij heeft gedaan met die brieven, dan draagt hij daar persoonlijk verantwoordelijkheid voor.”

Smullen

Volledig scherm
Demonstranten eisen een nieuw referendum. © via REUTERS

Met nieuwe klifhangers in het vooruitzicht zijn er wereldwijd miljoenen die smullen van het brexitspektakel. Maar menig Brit komt het na drie jaar ook wel de neus uit. Voor de laatste categorie is het Britse Sky News een tijdelijke brexitvrije nieuwszender begonnen.

De zender is dagelijks vijf uur in de lucht, zonder het b-woord te noemen dat het nieuws en de kranten domineert sinds juni 2016. Gehoopt was dat de zender op 31 oktober wel weer uit de lucht kon maar de jongste ontwikkelingen in het Lagerhuis en in Downing Street maken dat twijfelachtig. Goed nieuws voor degenen die zijn geabonneerd op de brexitsoap, maar een deprimerend vooruitzicht voor de miljoenen Britten die nu er tabak van hebben. Alles beter dan doorgaan met dit gezever is wat je vaak hoort in inbelprogramma’s op de radio.

Medische klachten

Volgens John Ryley, de baas van Sky News is de brexitvrije zender nodig omdat ,,al het andere nieuws erdoor wordt verstikt”. De helft van een nieuwsuitzending gaat vaak over brexit. ,,Soms hebben kijkers de behoefte om even iets anders te horen”. Ook uit medische hoek komen geluiden dat de slepende brexit mogelijk in verband kan worden gebracht met een verhoogd aantal klachten over slapeloosheid, slecht humeur en stress. Antonis Kousoulis, directeur van de England and Wales at the Mental Health Foundation: ,,Het begon met veel boosheid en ontkenning van mensen die in de EU wilde blijven, nu zien we hetzelfde bij mensen die voor brexit stemden omdat het maar niet lukt dit te regelen. Nu is eigenlijk iedereen ontevreden.”

Volgens onderzoek van opiniepeiler YouGov zegt 40 procent van de Britten dat ze zich door brexit af en toe machteloos, boos of bezorgd voelen. Een op de tien heeft er slechte nachten van. Twee op de tien hebben angsten die op de een of andere manier met brexit te maken hebben, in Londen zelfs drie op de tien. Kousoulis kan zich wel vinden in een brexitvrije zender.

De zondagskranten doen nog niet aan brexitvrije pagina’s. ,,Vernederende nederlaag”, kopt de The Observer. De linkse krant benadrukt evenzeer dat Johnson zijn plannen dan wel gedwarsboomd zijn waardoor hij wettelijk verplicht is om uitstel te vragen, maar dat doet hij met tegenzin. ,,Geen uitstel zweert Johnson.”

The Sunday Times bekijkt het vanuit een andere invalshoek: ,,Boris bindt de strijd aan met brexit ‘wreckers’”. En dat doet hij met zijn drie ‘uitdagende’ brieven: strijdlustige taal. En dat is de tendens van het volledige artikel. Zo zou Johnson ‘een nieuw front geopend hebben in zijn strijd voor de brexit’. Andere kranten focussen zich op de ministers in het parlement, eerder dan op Johnson. Zo kopt The Daily Mail simpelweg ‘The house of fools’ of het (Lager)huis der dwazen, bij wijze van samenvatting.

Labour: Johnson gedraagt zich kinderachtig
De Britse oppositie is niet te spreken over de wijze waarop premier Boris Johnson om uitstel van de brexitdeadline heeft gevraagd. ,,Hij gedraagt zich kinderachtig”, klaagde brexitwoordvoerder Keir Starmer van de grootste oppositiepartij Labour bij de BBC.

Labour is tegen de brexitdeal van Johnson en is ook boos over de reeks brieven die naar Brussel is gestuurd. ,De wet is heel duidelijk: hij had één brief moeten ondertekenen”, zei Labourparlementariër Starmer. ,,Als we over elf dagen uit de EU knallen door wat hij heeft gedaan met die brieven, dan draagt hij daar persoonlijk verantwoordelijkheid voor.”

Het wordt verlengen. De Britse premier Johnson kreeg net niet genoeg stemmen om zijn brexitdeal zaterdag nog door het parlement te krijgen. Verslaggever Bob van Huët legde gisteren uit: