Volledig scherm
Een medewerker van het Europees Parlement in Brussel brengt een Engelse vlag naar een persconferentie. © REUTERS

Brexiteers boos om zachte breuk van May

Het was even wachten op het voorstel van premier Theresa May over de toekomstige Britse relatie met de Europese Unie, maar gisteren was het zover. Prominente brexit-gezinde partijgenoten van May brandden haar plan direct af.

In het voorstel van Theresa May staat dat de Britten uit de interne markt en de douane-unie stappen, en in plaats daarvan een 'gefaciliteerde douane-regeling' willen creëren. Daarmee zouden douanecontroles aan de grenzen niet noodzakelijk zijn.

Voor goederen die via het Verenigd Koninkrijk naar de EU gaan, zal Londen tarieven innen, maar het wil ook vrij zijn om eigen tarieven te heffen op puur Britse import, als ze handelsovereenkomsten sluiten met andere landen.

Wel zullen de Britten zich blijven houden aan de EU-regels voor goederen, zodat er zonder frictie kan worden gehandeld en er geen harde grens hoeft te komen tussen Ierland en Noord-Ierland. In de praktijk willen de Britten dus een op maat gemaakte toegang tot de interne markt.

Zere been

Het is tegen het zere been van brexiteers, die bang zijn dat het Verenigd Koninkrijk dan alleen maar regels moet volgen, maar ze niet kan bepalen. Ook vrezen ze dat het sluiten van handelsdeals met andere landen onmogelijk wordt als ze op basis van EU-regels blijven handelen. Of, zoals Boris Johnson het deze week in zijn ontslagbrief schreef: ,,Op deze manier eindigen we als een kolonie van de EU."

Er wordt ook een voorstel gedaan voor het oprichten van een nieuwe gezamenlijke commissie die geschillen moet oplossen, met zowel EU-vertegenwoordigers als Britse vertegenwoordigers. Maar als die er niet uitkomen, dan kunnen ze het geschil doorverwijzen naar het Europees Hof van Justitie, een absolute gruwel voor brexiteers, die de soevereiniteit van het Verenigd Koninkrijk vooropstellen.

De Britten willen blijven bijdragen aan sommige EU-budgetten, zodat ze lid kunnen blijven van EU-instanties als het Europees agentschap voor medicijnen, luchtvaart en chemische stoffen. 
Daarnaast willen ze mee blijven doen aan Europol. Hoe dat valt bij de brexiteers, die hun achterban beloofden dat er een einde zou komen aan de enorme bedragen die maandelijks naar Brussel werden overgemaakt, laat zich raden.

Quote

Op deze manier eindigen we als een kolonie van de EU

Rode lijnen

De prominente conservatieve brexiteer Jacob Rees-Mogg ziet niks in dit voorstel, en vindt dat deze plannen het referendum- resultaat niet respecteren. ,,Van de rode lijnen die de premier had getrokken is niet veel meer over", schrijft de invloedrijke voorzitter van een groep eurosceptische conservatieven.

,,Dit is een slechte deal voor het Verenigd Koninkrijk", stelt Rees-Mogg. ,,Ik zal niet voor stemmen, en hier heeft het Britse volk ook niet voor gestemd. Goed beschouwd moeten we ons volgens dit document onderwerpen aan EU-wetten, terwijl we geen invloed hebben op de inhoud van die wetten." Ook andere conservatieven zijn niet blij met het zogeheten white paper, en noemen het onder meer 'enorm zorgwekkend'.

Volledig scherm
Michel Barnier, de EU- onderhandelaar voor brexit. © AFP

Visumvrij

Zoals May al eerder beloofde staat in het document dat er een einde komt aan het vrij verkeer van personen. Wel zullen EU-burgers visumvrij naar het Verenigd Koninkrijk kunnen reizen voor vakanties, zakelijke trips en om te studeren. Voor de Britse dienstensector, die 80 procent van de hele Britse economie beslaat, wil May lossere banden met de EU. Daar zullen ze in de Londense City niet blij mee zijn: zo krijgt het grootste financiële centrum ter wereld minder toegang tot de Europese markt. Een woordvoerder van de City noemde het voorstel 'een enorme klap'.

EU-onderhandelaar Michel Barnier gaf gisteren een eerste reactie in een tweet: ,,We zullen het white paper over brexit analyseren in het licht van de uitgangspunten van de Europese Raad."

De verwachting is dat de EU wel het nodige aan te merken zal hebben. Want uit het plan van May blijkt dat Britten deels willen blijven profiteren van de vier vrijheden van de EU (vrij verkeer van goederen, diensten, personen en kapitaal).

Volledig scherm
Premier Theresa May moet bij de brexit laveren tussen haar eigen partij en de wensen van de Europese Unie. © AP

Krenten uit de pap

Wel de lusten van het vrij verkeer van goederen, niet de lasten van het vrij verkeer van personen. Dat kan niet, zegt de EU al vanaf het begin: de vier vrijheden zijn ondeelbaar. De Britten kunnen volgens Brussel niet de krenten uit de pap halen.

Vooruitlopend op de publicatie stapten de afgelopen dagen al twee ministers, een aantal staatssecretarissen en wat andere prominente conservatieven op die zich niet konden vinden in deze zachtere brexitkoers van May.

Dat de sfeer binnen de Conservatieve Partij gespannen is, is een understatement. Pijnlijk was de tweet die Steve Baker, een van de opgestapte brexit-staatssecretarissen, gisteren plaatste. ,,Als een collega een gesigneerd exemplaar wil van het white paper dat ervoor zorgde dat ik mijn ontslag indiende, kom vooral langs!" Baker had er een foto bijgevoegd van een door hem gesigneerd exemplaar van het brexit-document.

De brexit-oorlog binnen de Conservatieve Partij wordt steeds meer in het openbaar gevoerd, de kritiek wordt luider en luider. De kans op een opstand bestaat nog steeds, als de brexiteers besluiten een poging te doen premier May af te zetten. Hoe ver deze conservatieve rebellen daadwerkelijk bereid zijn te gaan om hun zo gewenste harde brexit te forceren, zal de komende weken blijken.