Britse journalist onthutst na bezoek aan Syrisch vluchtelingenkamp: ‘In Al-Hol wordt een mini-kalifaat gecreëerd’

,,IS is aan een opmars bezig.” Die conclusie trekt Mark Stone, Midden-Oostencorrespondent voor Sky News, na een bezoek aan vluchtelingenkamp Al-Hol in het noordoosten van Syrië. Hij sprak met vrouwen die openlijk blijven dwepen met de terreurgroep en ontmoette onder anderen een jongetje dat voor de camera stoïcijns dreigt mensen te zullen ‘afslachten’.

Volledig scherm
Mensen die ooit op de vlucht sloegen voor IS mengen zich in het kamp met geradicaliseerde vrouwen. © AP

In kamp Al-Hol in het noordoosten van Syrië verblijven zo’n 70.000 mensen. Het gaat om slachtoffers van IS die voor de terreurgroep op de vlucht zijn, maar er verblijven ook IS-vrouwen samen met hun kinderen. De leefomstandigheden in Al Hol zijn op z’n minst schrijnend te noemen. Er is geen onderwijs, hulporganisaties komen er moeilijk aan de bak door de onveilige situatie en de gezondheidszorg is er minimaal.

De Britse journalist Mark Stone van Sky News kreeg toelating om het kamp - dat gerund wordt door ‘Syrian Democratic Forces’ (SDF) onder leiding van de Koerden - te bezoeken. Dat gebeurde niet zonder risico, want steekpartijen zijn schering en inslag in Al-Hol en er worden ook moorden gepleegd. De journalist spreekt overigens liever van een ‘stad’, ‘want met 70.000 inwoners kun je dit geen kamp meer noemen’.

Mini-kalifaat

Stone stelde met eigen ogen vast hoe beroerd de situatie in Al-Hol is. Maar bovenal: dat op deze plek een soort van mini-kalifaat wordt gecreëerd. Want mensen die ooit op de vlucht sloegen voor Islamitische Staat mengen zich er met IS-vrouwen, die vaak nog steeds geradicaliseerd blijken te zijn. Veelal gaat het om moeders met (jonge) kinderen, die zich geen ander leven dan dat in het kamp kunnen voorstellen.

In de reportage is te zien hoe de Britse journalist verschillende jonge kinderen ontmoet. Eén jongen zegt afkomstig te zijn uit Rusland, een ander kind is naar eigen zeggen Fins en zes jaar. Stone sprak ook nog met kinderen afkomstig uit ‘Bosnië, China, Frankrijk en Oezbekistan’.

Een blond kind, niet ouder dan tien jaar, trekt Stone’s aandacht. Het jongetje citeert een vers uit de Koran. ,,God zegt: bekeer u oprecht tot Allah in de hoop dat uw Heer u van uw kwalen zal verwijderen.’’ Vervolgens zegt hij kalm, zijn blik strak op de camera gericht: ,,We zullen jullie doden door jullie af te slachten. We zullen jullie afslachten.’’

‘Als dieren behandeld’

De Sky News-correspondent interviewde in Al-Hol ook verschillende vrouwen. Alle gesprekken vonden plaats op de marktplaats van het kamp, de enige plek waar de veiligheid van de journalisten nog ietwat kon gegarandeerd worden. Een vrouw met Australische tongval weigert te praten. Een andere vrouw is gewilliger. Zij zegt openlijk nog steeds in de ideologie van IS te geloven. ,,Waarom zouden we veranderen? We worden behandeld als dieren, als honden’’, vertelt ze, verwijzend naar de leefomstandigheden in het kamp.

Wanneer Stone haar erop wijst dat IS ook mensen heeft behandeld als dieren, ‘door hen te onthoofden of levend te verbranden’, verwijst de vrouw meteen naar de Koran, zonder verder in detail te treden.

IS-leider

Volledig scherm
In Al-Hol leven ongeveer 70.000 mensen. “Dit is geen kamp meer, maar een stad”, aldus Stone. © AFP

De geïnterviewde vrouwen zeggen op de hoogte te zijn van het overlijden van Abu Bakr al-Baghdadi. Deze zelfverklaarde kalief van Islamitische Staat blies zichzelf op tijdens een raid van Amerikaanse Special Forces vorige maand in Syrië. Een nieuwe leider zal opstaan, verzekert een vrouw uit Parijs aan de Britse journalist. ,,En wanneer die gedood wordt, zal er weer een andere opstaan’’, klinkt het overtuigd.

Een Italiaanse vrouw die in het kamp woont en drie kinderen heeft, heeft de ideologie van IS naar eigen zeggen wel afgezworen. Als 17-jarige vertrok Sonia Khadira naar Syrië om zich bij de terreurgroep aan te sluiten. Drie jaar lang zwoer de moeder trouw aan IS, maar drie jaar geleden vluchtte ze weg. Sindsdien heeft de Italiaanse een onderkomen in Al-Hol. De vrouw zegt te begrijpen dat de Italiaanse regering niet staat te springen om haar terug te halen, omdat ze mogelijk nog een bedreiging zou kunnen vormen in haar thuisland. 

Vraag is of deze vrouw wel de waarheid spreekt, werpt Stone op. Want: ,,Hoeveel van deze vrouwen zijn slachtoffer? En hoeveel zijn dader?’’ Het zijn vraagstukken waar niemand over oordeelt in kamp Al-Hol, besluit de Sky News-correspondent.