Volledig scherm
Frans Timmermans (links) en Karmenu Vella (rechts). © EPA

Brussel op ramkoers met lidstaten over vuile lucht

De Europese Commissie ligt op ramkoers met zes lidstaten die veel te laks optreden tegen luchtvervuiling. Frankrijk, Duitsland, Italië, Groot-Brittannië, Hongarije en Roemenië worden nu door Brussel voor het Hof gesleept.

,,Iedereen heeft recht op gezonde lucht, maar negen op de tien mensen ademen lucht die vervuild is'', aldus Eurocommissaris van Milieu Karmenu Vella vanmiddag. Elk jaar leidt dat in Europa tot meer dan 400.000 voortijdige sterfgevallen (wereldwijd: 4,2 miljoen) en nog bij massa’s andere mensen tot chronische aandoeningen aan de luchtwegen.

Vella zei met de betrokken landen al jaren in overleg te zijn, maar maatregelen die ze al in 2005 of 2010 hadden moeten nemen staan in hun eigen plannen pas op de rol voor 2020 of soms zelfs 2025. ,,Het is te weinig en te langzaam.''

Drie andere landen – Tsjechië, Slowakije en Spanje – ontsnappen op het nippertje aan een rechtsgang omdat hun plannen om de luchtvervuiling aan te pakken meer body hebben. Vella: ,,Dan moeten ze wel volledig worden uitgevoerd. We houden de vinger aan de pols.''

Vergunning om te vervuilen

Het dreigt bij de rechter nog gezellig te worden, want juist vandaag buigt ‘Luxemburg’ zich over een klacht van drie belangrijke steden – Parijs, Brussel en Madrid – die op hun beurt Europa dagen omdat het te weinig doet om (nieuwe) diesels strengere uitstootnormen op te leggen. Dat is een directe oorzaak van de luchtvervuiling in hun leefomgeving, aldus de drie stadsbesturen, die spreken van ‘een vergunning om te vervuilen’ en ‘onttakeling van de Europese wetgeving op het vlak van milieu en volksgezondheid’.

D66-Europarlementariër Gerben Jan Gerbrandy is blij met de rechtszaken. ,,Naar de rechter gaan is de laatste stap die je zet. Ik ben blij dat de commissie de moed heeft gevonden die stap toch te zetten.'' De rechtszaak van de drie hoofdsteden noemt hij ‘interessant’. Eerder wees de rechter een identieke klacht van 1429 individuele personen af omdat onvoldoende duidelijk was in welke mate zij in hun directe belangen waren geraakt.

Zo laks

Ook GroenLinks-Europarlementariër Bas Eickhout is blij dat Brussel ‘eindelijk’ actie onderneemt. ,,De lucht in veel steden is onaanvaardbaar vies, daar hebben we allemaal last van, en helaas zijn de lidstaten zo laks dat er juridische procedures nodig zijn om ze vooruit te krijgen. De milieumensen in Brussel wilden dit al heel lang, maar werden tegengewerkt door hogere niveaus.''

Volgens Eickhout is het ‘slecht voor de geloofwaardigheid van de commissie’ dat diezelfde hogere niveaus – lees: commissievoorzitter Juncker en zijn nieuwe secretaris-generaal Martin Selmayr - blijven weigeren iets te doen aan de 30 miljoen diesels die ook na ‘Dieselgate’ met een veel te hoge uitstoot zijn blijven rondrijden. 

Tot nu toe is maar één lidstaat, Italië, ervoor aangeklaagd dat het die te vuile diesels ongemoeid laat. Eickhout: ,,Dat is direct van invloed op de luchtkwaliteit. Bijvoorbeeld Duitsland zou ook hiervoor moeten worden gedaagd.''