Volledig scherm
Schade na de rellen in het centrum van Brussel © Photo News

Brusselse politietop onder vuur na rellen hooligans

Er komt een groot onderzoek naar de rellen in Brussel na de WK-plaatsing van Marokko. Wat begon als een blij feest van voetbalfans liep totaal uit de hand toen relschoppers zich te buiten gingen aan vandalisme, plunderingen en geweld tegen een - zo blijkt - totaal onvoorbereide politie.

De Belgische regering heeft een onderzoek gelast naar het politieoptreden tijdens de rellen in Brussel. De Vlaamse krant Het Laatste Nieuws publiceert  vandaag een reconstructie van een bizarre avond die het nodige doet vrezen voor komende WK-wedstrijden van Marokko. De Brusselse politietop was in ieder geval compleet onvoorbereid was en maakte diverse fouten, zo blijkt. Anonieme agenten getuigen dat ze van hogerhand de opdracht kregen niet in te grijpen. ,,Plots kregen we het order om de relschoppers in te sluiten en weg te drijven. Toen ging het pas helemaal mis", zeggen agenten die er middenin zaten.

Een reconstructie

Volledig scherm
Een van de geplunderde winkel sin het centrum van Brussel. © Photo News

Het is 12 uur als politieman Gilles* zijn zaterdagdienst begint. Het lijkt een een kalme dag te worden in de politiezone Brussel Hoofdstad/Elsene. Zo kalm zelfs dat verschillende agenten die op zaterdag moeten werken, naar de zondagsdienst zijn verplaatst vanwege een betoging van een paar duizend manifestanten tegen de Vlaamse nationalist Theo Francken. Over de beladen WK-kwalificatiematch Ivoorkust-Marokko en mogelijke risico's horen Gilles en zijn collega's de hele dag geen woord. Pas nadat de spelers om 18.30 uur in Abidjan hebben afgetrapt, begint er in Brussel iets te dagen. ,,In de loop van de avond kregen we door dat er iets speciaals aan de hand was. Er was veel volk op de been in de omgeving van de Stalingradlaan", zegt Gilles. Die ligt tussen het centrum van Brussel en het Zuidstation – in een 'moeilijke' wijk. Twee Marokkaanse doelpunten en 93 speelminuten later klinkt in Afrika het verlossende fluitsignaal: Marokko kwalificeert zich voor het WK.

Uitgelaten

Volledig scherm
Schade na de wedstrijd. © Photo News

Het is dan even na 20 uur. Uitgelaten trekken honderden supporters van het Marokkaanse elftal naar het Beursplein. De politie trommelt in allerijl honderd agenten op om de mensenmassa in het oog te houden. De dienstdoende ‘officier van wacht’ is, net als de rest van de ordetroepen, van tevoren niet opgeroepen, zo zeggen politiebronnen. De man zit thuis en niet in de controlekamer.

Na een half uurtje verandert de sfeer in het feestgedruis. ,,Hier en daar vloog een blikje door de lucht, maar van echte rellen kon je nog niet spreken", aldus politieman Gilles. Tot dat ene bevel. Een commandant ter plaatse geeft zijn manschappen de opdracht om de supporters te omsingelen en de Beurs te ontruimen. ,,Normaal stellen we ons verdekt op en wachten we tot het feestje is afgelopen. We grijpen pas in als het echt nodig is. Zaterdag moesten we direct in actie komen. Ik kan begrijpen dat de chef gestresst was, maar in mijn ogen gaf hij het verkeerde bevel. Door ineens in te grijpen, raakten de herrieschoppers alleen maar méér gefrustreerd."

'Niet ons probleem'

De bizarre gedachte achter die order zou zijn geweest: verdrijf de oproerkraaiers naar het Zuidstation. Daar begint namelijk een andere politiezone, die van Brussel-Zuid. ,,Niet onze zone, niet ons probleem, zo luidde de redenering."

Maar zo ver komt het niet want ondertussen is de situatie helemaal uit de hand gelopen. ,,Winkeliers riepen om hulp en ik kon ze niet helpen. Ik wilde écht wel, maar ik werd zelf constant bekogeld."

De agenten zijn veruit in de minderheid. Normaal staan er twee pelotons van in totaal 60 man paraat in de straten rond de Beurs als er geweld dreigt. Nu staat er niemand klaar.  Haastig worden agenten van de lokale en federale politie opgeroepen. Zo krijgen ze een man of vijftig bij elkaar. Later arriveert versterking van andere zones. ,,Ze kwamen vanuit Antwerpen, de federale reserve en andere Brusselse zones." Maar veel van die extra agenten weten bij aankomst niet eens wat ze moeten doen, waardoor ze uiteindelijk... niets doen. Gevolg van de organisatorische chaos is dat relschoppers zo goed als ongestoord tekeer kunnen gaan. Ze plunderen winkels, slopen etalages en steken een bestelwagen in brand. De brandweer stuurt een wagen om het vuur te blussen. Eenmaal die aangekomen is, vliegt er een straatsteen tegen de voorruit. Brandweermannen moesten vluchten omdat relschoppers kerels hen uit de wagen sleurden, aldus Eric Labourdette van brandweervakbond VSOA. De vijf brandweermannen keren in shock terug naar hun kazerne. De Brusselse brandweer heeft een klacht ingediend tegen onbekenden.

Waterkanon

Het waterkanon van de politie bleek slecht te werken. Politieagent Wouter* legt uit: ,,We konden het kanon niet bijvullen - bij betogingen legt de brandweer waterslangen klaar, maar dat was nu niet gebeurd. Dus wat doe je? Je rantsoeneert en spuit met lage druk. Alleen: zo'n zwakke straal haalt niets uit. Je krijgt alleen maar extra stenen naar je hoofd geslingerd."

Het geweld duurde toen al bij al twee uur. Pas als een nieuwe politiechef aankomt, keert de sfeer. Hij geeft de agenten het bevel om terug te trekken naar het Beursplein. Vanaf dat moment keert de rust stilaan terug.

,,De slechte voorbereiding is in de verste verte geen excuus voor wat er gebeurd is", gaat politieman Wouter verder. ,,Maar met een goede voorbereiding hadden we wel beter kunnen optreden."

Verrast

De Brusselse commissaris Olivier Slosse geeft toe: ,,We waren verrast door dit extreme geweld." Of de politie voor de wedstrijd een risicoanalyse heeft gemaakt en dus voorbereid was, wil hij niet zeggen. ,,Dat behoort tot het intern onderzoek." Brussels burgemeester Philippe Close (PS) blijft achter de politie staan. ,,De materiële schade is ernstig. Maar de politie heeft er binnen de twee uur een eind aan gemaakt, zonder dat burgers gewond zijn geraakt. Dat mogen we niet onderschatten." Er is veel kritiek op Close omdat hij zelf in Parijs was en bleef om een rugbywedstrijd te bekijken. De Vlaamse politievakbond VSOA ziet dat anders. ,,We kunnen ons niet aan de indruk onttrekken dat men geen lessen heeft getrokken uit het verleden en dat de collega's op het terrein daar telkens het slachtoffer van zijn. Mocht blijken dat er geen risicoanalyse is gebeurd, dan overtreedt de Brusselse politietop de welzijnswet. En dan moet minister Jambon maatregelen nemen."

* De agenten kregen een schuilnaam. Hun naam is bekend bij de redactie.

Volledig scherm
Politie 'verrast door het extreme geweld'. © BELGA