Burgers zoomen met minister Blok over buitenlandse zaken

Op initiatief van Instituut Clingendael praatte minister Blok van Buitenlandse Zaken vanochtend in een zoommeeting met geïnteresseerde burgers over het buitenlandbeleid. Een coronaprimeur.

Bob van Huet 28 okt. 2020

Blok had er duidelijk zin in tussen alle grote internationale zaken die spelen; even een uurtje ontspannen met geïnteresseerde burgers op de woensdagochtend. ,,Bij buitenlands beleid loop je het risico dat je alleen maar praat met diplomaten en specialisten. Ik hoor graag van mensen die aan de enquête hebben meegedaan hoe ze tot hun mening zijn gekomen.”

Die enquête was een groot onderzoek van instituut Clingendael in samenwerking met Kieswijzer. Eerder dit jaar beantwoordden liefst 23.000 landgenoten thematische vragen over hoe ze tegen de wereld aankijken en wat ze vinden van het Nederlandse buitenlandse beleid. Dat onderzoek is inmiddels de basis van de zogeheten buitenlandbarometer van Clingendael. Die wil voortaan regelmatig een dwarsdoorsnede van de bevolking raadplegen, vanuit het idee dat Clingendael er niet alleen is voor de grote analyses maar ook wil luisteren naar de burgers. ,,Om te weten waar u zich zorgen over maakt”, zei Clingendael-directeur Monika Sie bij haar introductie. ,,Het helpt af en toe om over de knellende schoen met de schoenmaken zelf te praten. Om te zien hoe de hak beter kan. Zo is het ook goed om af en toe te praten met de mensen die het buitenlandbeleid maken.”

Bedoeling was aanvankelijk dat een aantal van de 23.000 mensen die de enquête hadden ingevuld ook persoonlijk een toelichting kon geven. Dat zou dan ‘live’ met de minister gebeuren, tijdens een reeks publieksevenementen in samenwerking met het Algemeen Dagblad en een aantal regionale kranten. Maar corona stak daar een stokje voor. Jammer, vond Blok die naar eigen zeggen best nog even had willen nakletsen met een kopje slappe koffie bij de koffieautomaat.

Zegje doen

Minister Blok en Clingendaeldirecteur Monika Sie luisteren naar meningen over het buitenlands beleid. © AD

Er werden dus vele meningen geventileerd en via de chatfunctie konden burgers ook nog hun zegje doen over bijvoorbeeld ‘hoe we omgaan’ met Rusland, de Verenigde Staten en China. Een spontane peiling onder de ruim veertig deelnemers aan de discussie kwam soms dicht in de buurt bij de uitkomsten van de grote enquête. Rusland vormt geen territoriale bedreiging ‘maar wel een hoop ontregeling’, vond Rodolpho in de chat. ‘De dreiging die ik zie van Rusland is meer de desinformatie in verkiezingen, en de spanning aan de grens met Europa. De dialoog blijven aangaan is belangrijk en ook zeker nodig’, aldus Jochem.

Dat vond de minister uiteraard ook. Rusland is er en er wonen een heleboel brave mensen die net als wij hier gewoon rustig hun leven willen leiden, legde hij uit. ,,Tegelijk hebben we te maken met een heleboel bedreigingen. MH17 is de belangrijkste. We weten niet wie de knop heeft ingedrukt maar we weten zeker dat het een Russische raket was. Vandaar dat we van Rusland willen dat ze meewerken aan het onderzoek.”

Dappere oppositiepoliticus vergiftigd

Kort geleden is een dappere oppositiepoliticus vergiftigd, zei Blok. ,,We weten zeker dat hij vergiftigd is met een gifgas dat alleen de overheid kan maken. In Nederland zijn twee jaar geleden Russische spionnen gearresteerd. We weten ook zeker dat de Russen ingebroken hebben in het ict-systeem van het Duitse parlement tot aan Angela Merkel toe. Dus we hebben echt te maken met een land waarvan de regering bedreigend is, maar het blijft ook onze buur. Ik hoor graag uw ideeën daarover.”

In gesprek blijven met de Russen is een uitgangspunt van zijn beleid, legde Blok uit. Dus blijven Russische studenten welkom in Nederland, zullen we niet nalaten samen met de Russen een mooie expositie te organiseren en als we kunnen exporteren, blijven we dat doen. ,,Ik wil met de gewone Rus in gesprek blijven en laten zien: wij hebben niets kwaads in de zin. En daarbij spelen inderdaad gevoelige afhankelijkheidsvragen, bijvoorbeeld het leveren van Russisch gas. Voor mij is het balanceren en ik hoor graag van u hoe Nederland daarin moet staan?”

Remco zei maar meteen wat hem daarin dwarszat: ,,Het komt op mij als burger weleens over dat wij moeilijke onderwerpen als homorechten bijvoorbeeld niet bespreken vanwege gasbelangen.”

Blok: ,,Terechte vraag. Nederland komt altijd op voor homorechten, vrije pers en democratie. Als ik zeg Nederland, dan bedoel ik ook mijzelf. Al tijdens mijn eerste gesprekken in Moskou heb ik het er specifiek over gehad. Dat doe ik ook in gesprekken met andere olieleveranciers als Saoedi-Arabië en Iran. Maar Noorwegen zit aan de top van zijn productiecapaciteit. Als we minder gas uit Rusland gaan importeren kun je nog een deel uit de Verenigde Staten halen maar een deel moet dan ook uit Algerije of Qatar komen. Dat zijn ook landen waar we stevige discussie mee hebben over mensenrechten.”

Kiezen tussen grootmachten?

Veel vragen kwamen er ook over de relatie met de Verenigde Staten en China. Moeten we straks kiezen tussen beide grootmachten? Blok: ,,Wat betreft de mensenrechten trekken we met de Amerikanen op. Ook in het voorkomen van industriële spionage. Maar wij zeggen ook tegen de Verenigde Staten: zorg nou dat er ook nog een uitgestoken hand is. En blijven jullie als VS ook actie voeren in de Verenigde Naties of de Wereld Handels Organisatie, want anders zal China daar een veel grotere rol gaan spelen en zal China proberen de mensenrechten op hun manier te definiëren, en andere landen daarin mee te krijgen. Dus het is ook in het belang van de Amerikanen om met ons samen te blijven werken in internationale organisaties. Helemaal neutraal kunnen wij niet zijn in de relatie tussen de verenigde Staten en China. We hebben een rol te spelen om te voorkomen dat het escaleert. Een heleboel van u zeiden dat Europa zelf sterker moet worden. Daar ben ik het mee eens. Heel veel van u zeiden ook: dat is ingewikkeld. En dat is ook zo. Het is niet zo dat we naar de koplampen zitten te kijken en niks doen, we zijn bezig om als Europa meer onze verantwoordelijkheid te nemen.”

Monika Sie was blij na afloop van het experiment blij met het ‘beeld en geluid’. ,,We zien nu degenen die de enquête hebben ingevuld. Terugpraten met de minister betekent zoveel meer. Ik vond het een rijk uur. Blok onderschreef dat: ,,Ik vond dit niet alleen nuttig maar hartikke leuk. We gaan dit zeker een vervolg geven.”

Bekijk hieronder onze trending nieuwsvideo's: