Volledig scherm
Onrust in Iran in 1953. © ANP

CIA erkent officieel rol staatsgreep Iran 1953

De Amerikaanse inlichtingendienst CIA heeft voor het eerst officieel erkend betrokken te zijn geweest bij de staatsgreep tegen de regering van premier Mohammed Mossadeq in Iran in 1953. De CIA heeft de geheimhoudingsplicht van een document opgegeven waaruit de rol van de dienst blijkt, meldden Amerikaanse media. Het document is maandag gepubliceerd door het onderzoekscentrum Nationaal Veiligheidsarchief dat het via de rechter in handen kreeg.

Volledig scherm
Onder leiding van directeur Allen Dulles hielp de CIA in 1953 bij de staatsgreep in Iran. © ANP

Het gaat om een passage waarin de CIA uitlegt wie de democratisch gekozen Mossadeq (1882-1967) opzijschoof: 'De militaire coup die de regering van Mossadeq en zijn Nationale Front ten val bracht, is uitgevoerd onder leiding van de CIA als een onderdeel van de buitenlandse politiek, ontwikkeld en goedgekeurd op de hoogste niveaus van de (Amerikaanse) regering.'

Het was al lang geen geheim meer dat de CIA samen met de Britse geheime dienst de populaire Mossadeq ten val bracht. Mossadeq had westerse olieondernemingen in Iran genationaliseerd.

Het ingrijpen betekende een kentering in de westerse politiek in het Midden-Oosten. De Amerikanen vervingen definitief de Britten als voornaamste westerse speler in de regio. Washington bemoeide zich intensief met de regio, onder meer met onvoorwaardelijke steun aan Israël. De VS stuurden militairen naar onder meer Libanon (1958), Oman (1970), Libië (1986), Koeweit en Irak (1991), Afghanistan (2001) en weer Irak (2003).