Volledig scherm
© anp

De volkswoede moet getemd, maar hoe?

Een steen door de ruit van een Syrisch gezin, een uitgebrande politieauto, een kogelbrief op het gemeentehuis en een dood varken aan een boom. De grimmige toon van het asieldebat brengt communicatieadviseurs in heel Nederland in verwarring. Ze kwamen vrijdag samen. 'Alle regels die we kennen, werken nu niet meer. Dit is anders.'

Volledig scherm
© anp

Daar stond Klaas Tigelaar dan, burgemeester van Oud-Beijerland, op die novemberavond. Voor een grote, volle zaal met bewoners van zijn gemeente, om ze te informeren over de komst van honderd asielzoekers, crisisopvang in de plaatselijke tennishal. ,,Het ging oké. Maar we zouden het nu nooit meer zo doen. Je voelde de spanning in de zaal," kijkt hij terug. Grappend: ,,We hadden dezelfde adviseur als de gemeente Steenbergen..."

Steenbergen, het ijkpunt van het uit de bocht gegierde vluchtelingendebat in Nederland: de volslagen uit de hand gelopen informatieavond in het Brabantse dorp, waar een groep tegenstanders spreekkoren aanhief en de avond rücksichtslos verstoorde. Sinds die avond weten alle communicatieadviseurs van Nederland: zo moet het dus niet!

Volledig scherm
© anp
Quote

we zien nog te vaak dezelfde fouten. Alle regels die we kennen, werken hier niet meer. Dit is anders

Communicatiespecialisten Gonda Duivenvoorden en Ynte Hoekstra

Dezelfde fouten
Over hoe het wel moet (of over hoe het zou kunnen) spraken vrijdag 250 (gemeentelijke) communicatieadviseurs en burgemeesters op een congres in Driebergen. ,,We kunnen niet langer aanzien hoe het debat over vluchtelingen steeds verder uit de hand loopt. Daarom willen we zo veel mogelijk mensen bij elkaar hebben hier, om van elkaar te leren. Want we zien nog te vaak dezelfde fouten," stellen organisatoren en communicatiespecialisten Gonda Duivenvoorden en Ynte Hoekstra. ,,Alle regels die we kennen, werken hier niet meer. Dit is anders."

Anders is het zeker. Sinds de Tweede Wereldoorlog kwamen er in Nederland niet meer in één jaar zo veel vluchtelingen binnen. In een wilde zoektocht naar opvangplekken belt het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) elke gemeente wel een keer. En waarschijnlijk daarna nog wel een keer. Voor crisisopvang, noodopvang of een gewoon azc. Voor 100, 500 of 3000 vluchtelingen. Tientallen inspraak- en informatieavonden zijn er geweest. In 1 op de 8 gevallen is er echt groot protest als er een asielopvang komt, stelt het COA. Maar juist díé gevallen halen het nieuws en bepalen het debat.

Tafeltjes
Elke gemeente zoekt de silver bullet om te voorkomen dat de ME moet uitrukken, zoals in Geldermalsen en Heesch. En elke gemeente wil leren van de vorige keer. Een communicatieadviseur van de gemeente Utrecht: ,,Wij hadden vorige week een bijeenkomst over opvang in de wijk Overvecht. Die verliep, eh, niet zo goed. De opstelling van de sprekers in de zaal was niet goed. Dat creëerde een blok. Een groep mensen wilde vooral voorkomen dat de wethouder zijn verhaal deed." Buiten de zaal moest politie voor- en tegenstanders uit elkaar houden. ,,Deze week hadden we een tweede avond. Met veel tafeltjes waar bewoners en betrokken instanties met elkaar in gesprek konden gaan. Dat werkte veel beter."

Het is wat veel gemeenten nu doen: geen plenaire bijeenkomsten meer, maar informatiemarkten met kraampjes of tafeltjesavonden. Waar je alleen maar naar binnen mag als je uit de buurt komt en jezelf hebt opgegeven. De burgemeester bij de deur die iedereen een hand geeft bij binnenkomst. Huiskamergesprekken met omwonenden én eventuele tegenstanders. Een persoonlijke aanpak om alle vrees weg te nemen.

Informeer tijdig én blijf informeren, leren de adviseurs elkaar. ,,Mensen voor een voldongen feit stellen, werkt niet meer. Mensen wachten niet meer netjes tot ze hun mening mogen geven," weet Gonda Duivenvoorden.

Volledig scherm
© anp
Volledig scherm
© anp

Dood varken
Maar wat te doen als er een dood varken in de boom hangt op de plek van een toekomstig azc, zoals deze maand in Heesch? Of als er een ruit wordt ingegooid bij een Syrisch gezin, en daarna de politiewagen die daarheen rijdt in brand wordt gestoken, zoals in Veen?

Dan kan een gemeente naar het ministerie van Binnenlandse Zaken bellen. Die hebben 'vliegende brigades' van deskundigen paraat die kunnen adviseren over 'veiligheidsvraagstukken'. Er zitten mensen van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) in. Het ministerie wil niet verder ingaan op de rol van die brigades. ,,Ze werken achter de schermen."

Zo'n brigade was in Oud-Beijerland niet nodig. Want ondanks de spanning op de infomatieavond, verliep de crisisopvang in de gemeente meer dan goed. Tigelaar: ,,Wees open en eerlijk en geef het tegengeluid de ruimte. Uiteindelijk hebben we die mensen 4 weken in de sporthal gehad. Er waren meer vrijwilligers dan vluchtelingen. Onze gemeenschap is er sterker uit gekomen en daar ben ik trots op."

  1. Lid ‘Irish Travellers’ voor rechter om oplichten Nederlandse bejaarden

    Lid ‘Irish Travellers’ voor rechter om oplichten Nederlandse bejaarden

    In Ierland staat een lid van de beruchte ‘Irish Travellers’ voor de rechter, rondreizende klusjesmannen die het liefst bij bejaarde mensen aanbellen, ze intimideren en zo tot spoedklussen aanzetten. De 41-jarige Denis Harrington deed dat minstens tien keer in Nederland. Nadat hij de huizen van de mensen was binnengedrongen, half werk had geleverd en de mensen had gedwongen tot een betaling verdween hij weer zonder een spoor achter te laten.