Volledig scherm
De vluchtelingen zijn soms zo wanhopig, dat ze zelfmoord overwegen. © EPA

De wanhoop bij noodopvang Heumensoord is groot

De zin die precies samenvat waar het misgaat in de noodopvang Heumensoord bij Nijmegen staat op pagina één van het rapport dat de Nationale Ombudsman woensdag naar buiten brengt. 'Wij spreken tijdens ons bezoek bewoners die het beeld bevestigen zoals dat in de klachten naar voren komt. Dit beeld wijkt totaal af van het beeld dat het COA (Centraal Orgaan opvang Asielzoekers, red) zelf heeft van deze noodopvang.'

Quote

Alle klagers melden dat bewoners soms zo wanhopig worden dat zij een poging tot zelfmoord doen

Nationale Ombudsman
Volledig scherm
© ANP

Het is in een notendop wat er sinds de opening van het kamp, half oktober vorig jaar, aan de hand is. De vluchtelingen die op Heumensoord wonen, klagen over slaapgebrek, gebrek aan privacy, diefstal, onduidelijkheid over hun procedures, onvoldoende gezondheidszorg en discriminatie. Als ze dat melden bij het Coa, voelen ze zich niet gehoord en ze zien dat er weinig verandert. Ten einde raad gingen ze meer dan eens met spandoeken de straat op.  

Zelfmoord
De ellende is groot, constateert de ombudsman: ,,Alle klagers melden dat bewoners soms zo wanhopig worden dat zij een poging tot zelfmoord doen."   
Tegelijk vindt het Coa dat het voldoet aan zijn taak, namelijk het bieden van een veilige, leefbare en beheersbare omgeving aan asielzoekers. Klachten worden 'snel vertaald in praktisch op te lossen problemen', maar de échte oorzaak, 'de opzet van de voorzieningen', wordt niet besproken. Gevolg: 'De percepties van het COA en de bewoners lopen volledig uiteen.'  

De bewoners zien bijvoorbeeld een niet goed functionerende gezondheidszorg op het kamp. Ze moeten een nummertje trekken en staan vervolgens met vijftig anderen te wachten tot een arts ze komt helpen. Voor moeders met kinderen en zwangere vrouwen duurt dat vaak te lang, waardoor ze afhaken.

Quote

Er is totaal geen privacy, er is geen veilige plek waar je je kunt afzonderen. Iedereen kan voortdu­rend bij iedereen binnenlo­pen, ook in de slaapzalen

Nationale Ombudsman

Begeleiding
Dat mag zo niet doorgaan, vindt de Nationale Ombudsman. Er moet gezorgd worden voor betere begeleiding van zwangeren, kinderen, chronisch zieken en ouderen. Ook vindt de ombudsman dat vluchtelingen sneller naar specialisten verwezen moeten worden. 

Heumensoord bestaat uit drie woonpaviljoens die elk bestaan uit een slaaptent met plek voor 1000 personen en een tent met een recreatieruimte. Elke slaaptent bestaat uit een aantal vertrekken die weer onderverdeeld zijn in 'kamers'. Per kamer slapen acht personen in stapelbedden. Tussen de kamers zitten scheidingswanden, die niet tot het plafond reiken. De kamers hebben geen deur, maar een gordijn als afsluiting.   

Onveilig
Volgens de Ombudsman heerst er een 'voortdurend gevoel van onveiligheid'. ,,Er is totaal geen privacy, er is geen veilige plek waar je je kunt afzonderen. Iedereen kan voortdurend bij iedereen binnenlopen, ook in de slaapzalen. Ook je spullen zijn nergens veilig,'' zegt het rapport.   

Het COA kondigt met regelmaat nieuwe huisregels af om tegemoet te komen aan klachten van asielzoekers, maar met weinig effect.  Omdat de bewoners slecht slapen door overlast van medebewoners die tot laat wakker blijven, maar ook  door de wind en een alarm dat vaak afgaat, moet vanaf 10 uur 'savonds het licht uit in de slaaptenten en moet iedereen rustig zijn. ,,Maar waar 100 mensen in een tent slapen zonder enige geluidswering blijft het onrustig. Steeds maar nieuwe huisregels helpen daar niet bij.''   

Hoest- en niesprotocol
Ook de regels om de verkoudheidsvirussen die massaal in Heumensoord rondwaren onder controle te krijgen, zijn goedbedoeld, maar geen oplossing, stelt het rapport. Er is een hoest- en niesprotocol opgesteld, met plaatjes. In je mouw snuiten mag niet, hoesten in je hand mag niet. ,,Uiteraard niet verkeerd om dit te doen maar het maakt de klachten van mensen die zo dicht op elkaar zitten niet minder.''

Volledig scherm
© ANP
Volledig scherm
© ANP