Volledig scherm
Desi Bouterse. © AFP

Eis aanklager: 20 jaar cel voor Bouterse

DecembermoordenTegen de Surinaamse president Desi Bouterse is 20 jaar cel geëist voor zijn rol bij de Decembermoorden. Volgens het Openbaar Ministerie is hij de hoofdverantwoordelijke voor de martelingen en executies van 15 tegenstanders van zijn regime op 8 en 9 december 1982.

Dat stelde aanklager Roy Elgin vandaag tijdens de hervatting van het proces, waarin Bouterse met 24 anderen terechtstaat voor de Decembermoorden. Volgens het OM heeft Bouterse strafbare feiten gepleegd. Hij was wel degelijk aanwezig in Fort Zeelandia tijdens de executies, maar er is geen bewijs dat hij zelf een schot heeft gelost.

De aanklager begon vandaag na jarenlange tegenwerking door Bouterse eindelijk met het voorlezen van zijn strafeis. Bouterse, hoofdverdachte in in het proces, ontkende tot nu toe dat hij destijds in Fort Zeelandia was. Volgens Elgin is er bewijs dat hij er wèl was. Hij wijst op een verklaring van vakbondsleider Fred Derby, die werd vrijgelaten en zo aan de dood ontsnapte.

Gerechtigheid

Nabestaanden van de slachtoffers wachten al bijna tien jaar op gerechtigheid. Het proces lag sinds 2012 stil vanwege een omstreden amnestiewet die het parlement had aangenomen. Vorig jaar gelastte Bouterse het Openbaar Ministerie via artikel 148 in de Grondwet vervolging van de verdachten te stoppen in het belang van de staatsveiligheid.

De Krijgsraad trok zich niets aan van alle pogingen het proces om zeep te helpen en sommeerde de hervatting. Vandaag was de vraag of aanklager Elgin wel of niet een strafeis tegen de president zou formuleren. Maar Elgin zei direct dat daarvoor geen belemmering was, waarna hij begon met het voorlezen van zijn 31 pagina’s tellend requisitoir.

Beul

Volgens de aanklager werden de moorden op de vijftien slachtoffers van tevoren gepland en goed voorbereid. Sergeant Paul Bhagwandas, die al in 1996 overleed, was verantwoordelijk voor de uitvoering van de executies Fort Zeelandia, het toenmalige hoofdkwartier van Bouterse. ,,Hij was de beul, de baas.’’

Elgin wijst erop dat sommige getuigen zich helemaal niets meer herinneren van die gebeurtenissen, en anderen juist heel veel. Getuigen die zich niks kunnen herinneren, zijn onbetrouwbaar. ,,Het geheugen is niet onfeilbaar, maar traumatische herinneringen vergeet je niet meteen.’’

Bouterse heeft altijd ontkend dat hij bij de executies was. Hij zei dat de mannen werden opgepakt omdat ze met buitenlandse hulp een coup wilden plegen en dat sommigen zijn doodgeschoten toen ze op de vlucht sloegen.

Quote

Hij was de beul, de baas.

Volledig scherm
© (Archieffoto 2010). Desi Bouterse. ANP

Amnestie

In 2007 zei Bouterse dat hij slechts ‘politiek verantwoordelijk’ was. Hij bood excuses aan voor de moorden, maar bepleitte wel amnestie voor de daders. Eerder verklaarden getuigen dat alle slachtoffers persoonlijk aan Bouterse werden voorgeleid en mede door hem op zijn kantoor waren ondervraagd. Hij zou ook zelf twee mannen hebben doodgeschoten.

,,Dit is een flinke opsteker na alles wat er is gebeurd’’, reageert Kanta Adhin, weduwe van slachtoffer John Baboeram. ,,Het leek alsof het OM er onderuit probeerde te komen, maar ze hebben toch stug hun werk gedaan. Ik ben vooral blij dat justitie heeft vastgesteld dat Bouterse strafbaar is geweest en dat onder zijn verantwoordelijkheid moorden zijn gepleegd.’’

Historische dag

Nabestaande Romeo Hoost (Comité Herdenking Slachtoffers Suriname) volgde het proces via een liveblog van de Surinaamse krant De Ware Tijd. Hij spreekt van een ‘historische dag’. ,,Ik ben heel emotioneel. Dit is een mokerslag voor Bouterse. Toen de aanklager de strafeis uitsprak, liepen de rillingen over mijn rug. Dit had ik nooit verwacht.’’

Het is nu aan de Krijgsraad om een oordeel te vellen. Hoost houdt een slag om de arm. ,,Bouterse kan nog steeds, voordat de Krijgsraad een vonnis velt, de noodtoestand uitroepen in Suriname om er onderuit te komen. We zijn in al die jaren door schade en schande wijs geworden.’’

Als Suriname hem echt aan het hart gaat, dan zou president Desi Bouterse nu moeten opstappen. Dat vindt Betty Goede, voorzitter van de Organisatie voor Gerechtigheid en Vrede (OGV), een mensenrechtenorganisatie die de afgelopen jaren nauw betrokken is geweest bij het proces rond de Decembermoorden.

,,We hebben nu een president met een strafeis van twintig jaar gevangenisstraf. Dat is niet echt een mooi beeld naar buiten toe'', aldus Goede woensdag in een reactie op de eis tegen de voormalige legerleider.

Toch is het niet de verwachting dat er vanuit Bouterse zelf of zijn kabinet nu een reactie komt, zo blijkt uit de reacties van mensen die het proces gevolgd hebben. Ook verwachten zij niet dat er door deze ontwikkeling nu onrust ontstaat of mensen uit blijdschap massaal de straat op zullen gaan. Het is immers nog maar een eis van de aanklager. Uiteindelijk gaat het erom wat het vonnis van de krijsgraad zal zijn, aldus de reacties.

Quote

Dit is een mokerslag voor Bouterse

Tijdlijn

30 november 2007: start proces 8 Decembermoorden tegen 25 verdachten, onder wie hoofdverdachte Desi Bouterse.

4 april 2012: parlement van Suriname stemt in met omstreden amnestiewet, die de verdachten ontslaat van rechtsvervolging. Proces wordt geschorst, vlak voordat de aanklager de strafeis zou formuleren.

2 december 2015: Hof van Justitie beslist dat het OM toch tot vervolging van Bouterse moet overgaan.

9 juni 2016: Krijgsraad verklaart amnestiewet ongeldig en gelast voortzetting van het proces.

30 juni 2016: aanklager Roy Elgin verzoekt de Krijgsraad het proces te stoppen, conform het bevel van Bouterse die zegt dat proces staatsveiligheid in gevaar brengt (artikel 148 Grondwet).

30 januari 2017: Krijgsraad veegt het verzoek van tafel en gelast opnieuw hervatting proces. Het Openbaar Ministerie gaat in hoger beroep.

11 mei 2017: Hof van Justitie verklaart het hoger beroep ongegrond. Voor de Krijgsraad is de weg vrij om door te gaan met het proces.