Volledig scherm
Studenten plaatsen emmer op het hoofd van het standbeeld van Cecil John Rhodes © AP

En weer een beeld omver in Zuid-Afrika

Wat begon met een emmer poep is ontaard in een beeldenstorm. Een reeks standbeelden van koloniale kopstukken is vernield. Zuid-Afrikanen gooien alle frustraties over ongelijkheid en armoede eruit.

Weg met die bronzen versie van de Britse mijnmagnaat en kolonist Cecil John Rhodes, oordeelde student Manxwele Chumani vorige maand. Hij kieperde een emmer mensenpoep over het standbeeld op de campus van de Rhodes University in Kaapstad om te protesteren tegen de verheerlijking van de man die het huidige Zimbabwe ooit de naam Rhodesië gaf, maar zwarten uitbuitte, bestal of liet vermoorden.

Frustratie
Zijn beeld symboliseert volgens honderden boze studenten hoe weinig er is veranderd sinds de afschaffing van de apartheid: op de universiteit werken vooral blanke wetenschappers. Het beeld werd vorige week verwijderd, na weken van protesten.

Sinds het poepprotest woedt in Zuid-Afrika een verhit debat over de symbolen van het pijnlijke verleden en moest nog een tiental andere beelden van koloniale leiders het ontgelden. Zo werd het monument van de blanke ex-president Paul Kruger in Pretoria twee keer overgoten met groene verf, over een beeld van de 20ste-eeuwse president Louis Botha van de Unie van Zuid-Afrika in Kaapstad gingen wat blikken rood en blauw. Koning George VI op het terrein van de universiteit van KwaZulu-Natal is beklad, een Britse soldaat uit de Boerenoorlog werd van zijn sokkel getrokken in Port Elizabeth.

Waarom nu?
Sinds de afschaffing van de apartheid in 1994 zijn straat- en plaatsnamen veranderd, maar de beelden van blanke overheersers zijn altijd gewoon blijven staan. ,,Die frustratie sluimert al een paar jaar," zegt Mienke Steytler van het Instituut van Rassenrelaties in Johannesburg. ,,We hebben te maken met enorme ongelijkheid en de economie is heel zwak. Ongeveer de helft van de studenten studeert niet af, vermoedelijk omdat ze het zich niet meer kunnen veroorloven. Als ze wel afstuderen is het extreem moeilijk om werk te vinden."

Vreemdelingenhaat
Frustraties over armoede en ongelijkheid zorgen ook voor vreemdelingenhaat onder arme Zuid-Afrikanen. De afgelopen dagen werden in diverse steden buitenlanders aangevallen. In Durban vielen 5 doden. Gisteren vluchtten daar 2000 migranten politiebureaus in omdat bendes met machetes jacht op hen maakten. ,,In de jaren '90, na de afschaffing van de apartheid, werden Zuid-Afrikanen gegegrepen door een golf van geluk," zo verklaart Mienke Steytler dat die woede nu tot uitbarsting komt.

De nadruk lag altijd op verzoening. ,,De 'regenboognatie' werd een merk. De economie draaide aardig. De laatste 2 tot 4 jaar is dat veranderd." Verzoening raakt nu verder uit beeld: in reactie op de vernielingen zongen de blanke Afrikaanse zangers Steve Hofmeyr en Sunette Bridge het volkslied uit de apartheidsperiode voor het standbeeld van Kruger, omringd door blanken in militair aandoende uniformen.