EU schort wapenleveranties aan Turkije op en veroordeelt militaire operatie in Syrië

VideoAlle 28 lidstaten van de Europese Unie leveren voorlopig geen wapens meer aan Turkije die in Syrië kunnen worden ingezet. Ook veroordeelt de EU de Turkse ‘unilaterale militaire actie’ in het noorden van Syrië. 

Alle ministers van Buitenlandse Zaken hebben daarover in Luxemburg een akkoord bereikt. In de verklaring staat dat Turkije met de aanvallen de stabiliteit en veiligheid in de regio ondermijnt en dat dat zal leiden tot ‘het lijden van burgers’ en een nieuwe vluchtelingenstroom. Ook wordt er gewezen op het risico voor de voortgang van de strijd tegen IS.   

Minister Stef Blok van Buitenlandse Zaken spreekt van een ‘enorme stap vooruit’. Het was volgens hem lang onduidelijk of alle 28 lidstaten op één lijn zouden komen. ,,We hebben daar veel tijd ingestoken.” Blok sprak ‘afgelopen week, dit weekend en vanochtend’ persoonlijk met allerlei landen om hen ervan te overtuigen. 

Laatste zetje

,,Het was vanaf het begin niet duidelijk of de EU het woord ‘veroordeling’ zou willen gebruiken of dat het opschorten van de wapenleveranties zou worden doorgezet”, aldus Blok. Hij wil niet zeggen welke landen aanvankelijk een ander standpunt hadden. ,,Iedereen heeft de verschrikkelijke beelden gezien. Dat geeft natuurlijk ook het laatste zetje aan landen die deze stap eerder nog niet wilden nemen.” 

Blok denkt dat de verklaring van de EU-landen impact heeft in Turkije, dat graag lid van de EU wil worden en daarom ‘gesteld is’ op een goede relatie met de EU-landen. ,,Erdogan (de Turkse president, red.) zal dit heel vervelend vinden. Er leven bij Turkije ook aspiraties om bij de EU aangesloten te raken. En de Europese Unie heeft eigenlijk nooit een Navo-land veroordeeld.” 

Een aantal EU-landen, waaronder Nederland, Duitsland en Frankrijk, hadden hun wapenleveranties al opgeschort zolang Ankara zijn offensief niet stopzet. Blok zegt blij te zijn dat de EU nu heeft afgesproken dezelfde standpunten in te nemen ‘als Nederland afgelopen week al innam’. De EU heeft geen formeel wapenembargo ingesteld, stelt Blok, omdat ‘een hele procedure’ moet worden gevolgd voordat die juridische term gebruikt mag worden. ,,Het voordeel hiervan is dat het meteen kan ingaan.”

Geen sancties

De Tweede Kamer pleitte ook voor sancties tegen Turkije. Die komen er vooralsnog niet, benadrukt Blok. ,,Daar zijn opties voor en ik sluit dat in de toekomst niet uit, maar ik tel nu mijn zegeningen.” 

Hoewel D66 en de ChristenUnie inmiddels pleiten voor het terughalen van IS-strijders om hen hier te berechten, wil de EU dat niet. Blok: ,,Er is de afgelopen week steeds overleg geweest met Europese collega’s en steeds met dezelfde uitkomst, die we ook in Nederland al hadden: we gaan geen IS-strijders ophalen.”

Niet ver genoeg

De Tweede Kamer vindt dat de EU-lidstaten niet ver genoeg gaan in het bestraffen van Turkije. Joël Voordewind van de ChristenUnie ziet te weinig daadkracht, twitterde hij. ,,Dit gaat de Turkse opmars in Syrië niet stoppen, vrees ik. Harde sancties nodig en opschorting NAVO-lidmaatschap.” Ook Sven Koopmans (VVD) vindt het onvoldoende. De EU-landen hadden de toetredingssubsidies aan Turkije volgens hem moeten stopzetten.

D66'er Sjoerd Sjoerdsma noemt het winst dat de EU-landen tot een gemeenschappelijk standpunt konden komen. Daar zag het vooraf niet naar uit. Hij mist echter ook ‘echte sancties’ tegen Turkije omdat deze aangekondigde stappen de Turkse regering niet zullen stoppen.

Ook de oppositie is niet te spreken over de uitkomst. Geert Wilders van de grootste oppositiepartij PVV betitelt het als een ‘slappe hap!’ waardoor de Turkse president Recep Tayyip Erdogan geen bom minder zal gooien. De PVV vindt dat alle banden met Turkije moeten worden verbroken. ,,Uitkomst is volstrekt onvoldoende, Turkije komt zo weg met illegale invasie”, twitterde Sadet Karabulut van de SP.

Washington eensgezind over sancties Turkije, Denemarken wil IS-strijders paspoort ontnemen

De Deense regering wil IS-strijders met een dubbel paspoort hun Deens staatsburgerschap ontnemen. De huidige situatie in het grensgebied tussen Turkije en Syrië vormt een aanzienlijk risico dat strijders die ook een Deens paspoort hebben binnenkort op weg zijn naar Denemarken, deelde premier Mette Frederiksen vandaag mee.

Daarom wil de regering het parlement in Kopenhagen vragen snel met een wetsvoorstel te komen, waardoor dergelijke strijders het Deense staatsburgerschap kan worden ontnomen terwijl ze nog in het buitenland zijn.

Turkije is vorige week woensdag begonnen met het al lang geplande militaire offensief in het noorden van Syrië. Het is gericht tegen Koerdische milities die de controle hebben over een groot gebied in het Syrische grensgebied. In dat gebied zitten ook strijders van terreurbeweging Islamitische Staat in kampen gevangen. Vanwege het offensief bestaat het risico dat die ontsnappen en naar Denemarken kunnen komen, zei Frederiksen.

Economische sancties

In Washington is er eensgezindheid over economische sancties tegen Turkije. Een van de initiatiefnemers, de Republikeinse senator Lindsey Graham, heeft naar eigen zeggen met de Democratische voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, Nancy Pelosi, gesproken en gezegd dat zij ook sancties wil. President Trump heeft vandaag herhaald dat er ‘grote sancties aan zitten te komen'.

Veel parlementariërs, zowel Democraten als Republikeinen, vinden dat Trump er beter aan had gedaan de Turkse aanvallen te belemmeren door zijn militairen niet uit de regio te halen. Maar Trump heeft dat gedaan, omdat de VS volgens hem geen enkel belang meer hebben bij de inzet van militairen daar. ,,Er komen grote sancties,... je denkt toch niet dat wij oorlog gaan voeren tegen NAVO-bondgenoot Turkije?”, twitterde Trump. Volgens zegslieden van het Pentagon zou Turkije hoe dan ook de inval hebben uitgevoerd.

Graham is een aanhanger van Trump, maar keerde zich fel tegen diens besluit de Koerden in de steek te laten. De Syrisch-Koerdische milities hebben met Amerikaanse steun grote delen van het noordoosten van Syrië bevrijd van Islamitische Staat.

Volledig scherm
Rookwolken na bombardementen op de Syrische stad Ras al-Ain. © AFP
  1. Eerste verjaardag Gele Hesjes: rellen en meer dan 150 arrestaties in Parijs
    Update

    Eerste verjaardag Gele Hesjes: rellen en meer dan 150 arresta­ties in Parijs

    De eerste verjaardag van de ‘Gele Hesjes’ is in Parijs uitgedraaid op rellen. Deelnemers aan de onlusten, van wie er veel in het zwart gekleed waren en hun gezicht bedekt hielden, vernielden de gevel van een bankfiliaal, staken enkele auto’s en vuilnisbakken in brand en smeten straatstenen en flessen naar de oproerpolitie. In de Franse hoofdstad zijn tot halverwege vanavond bijna 150 mensen opgepakt voor de onlusten.