Europa betreurt nederlaag May bij stemming over brexitdeal

Een ruime meerderheid van het Britse Lagerhuis stemde vanavond tegen de brexitdeal die premier Theresa May gisteren overeenkwam met de Europese Commissie. 391 parlementariërs wezen May's akkoord met Brussel over een geregeld vertrek uit Europa af, 242 stemden voor haar voorstel. Een verschil tussen voor- en tegenstanders van 149 afgevaardigden. In januari stemde het Lagerhuis over een eerdere versie van de deal. Toen verloor May met historisch groot verschil van 230 stemmen.

Rond het middaguur was het vandaag eigenlijk al duidelijk in Londen: Theresa May’s brexitdeal zou weer worden weggestemd door het Britse parlement. Dat besef kwam na de publicatie van het juridisch advies van advocaat-generaal Geoffrey Cox over de backstop, de noodoplossing om de Noord-Ierse grens open te houden na de brexit.

Nadat May gisteravond in Straatsburg op het laatste moment een vernieuwde deal sloot met de EU, waren de verwachtingen hooggespannen. Ze had het voor elkaar, zei ze: juridisch bindende toezeggingen over backstop, vastgelegd in een paar inlegvelletjes die werden toegevoegd aan de brexitdeal.

Geen waterdichte garanties

Volledig scherm
© EPA

Maar toen advocaat-generaal Cox zich erover boog, bleek hij die documenten heel anders te interpreteren. De onafhankelijk adviseur vindt dat -met de vernieuwde deal- de kans dat het Verenigd Koninkrijk voor eeuwig gevangen zal komen te zitten in de backstop zeker kleiner is geworden.

Maar, het juridisch risico daarop blijft hetzelfde, oordeelt hij. Het is nog steeds een mogelijkheid, en het VK kan niet eenzijdig uit de backstop stappen. Geen waterdichte garanties dus. En dat was wel wat de brexiteers en de gedoogpartner DUP eisten, in ruil voor hun steun aan de deal.

Niet genoeg vooruitgang geboekt

Direct na de publicatie van het juridisch advies van Cox daalde de waarde van het Pond flink. Ook op de financiële markten werd dus de conclusie getrokken dat de kans dat de deal er doorheen zou komen nu klein was. May had gehoopt dat haar toezeggingen de ERG (een groep conservatieve brexiteers) en haar Noord-Ierse gedoogpartner de DUP zover zouden krijgen zich achter de deal te scharen.

Toen de ERG echter aan het begin van de middag bekendmaakte dat ook hun eigen juristen een negatief stemadvies gaven was het helemaal einde verhaal May en haar inlegvelletjes. Ook de DUP zei nee: ,,We erkennen dat de premier een beetje progressie heeft gemaakt in haar gesprekken met de EU”, verklaarde de Noord-Ierse partij. ,,Maar wij zijn van mening dat er -op dit moment- niet genoeg vooruitgang is geboekt.”

Rutte betreurt verwerpen akkoord

Michel Barnier on Twitter

The EU has done everything it can to help get the Withdrawal Agreement over the line. The impasse can only be solved in the #UK. Our "no-deal" preparations are now more important than ever before.

Premier Mark Rutte betreurt dat het Britse Lagerhuis het brexitakkoord opnieuw heeft verworpen. ,,Een oplossing voor de huidige impasse moet uit Londen komen.’’ Mochten de Britten nu willen vragen om uitstel van de brexit, dan moeten zij wel met ‘een overtuigende rechtvaardiging’ komen, waarschuwt Rutte. De Europese Unie hamert er al langer op dat zij het Verenigd Koninkrijk alleen meer tijd gunt als zij erop mag rekenen dat dat respijt ook een oplossing oplevert.

Ook de EU ‘betreurt’ het resultaat van de stemming in het Britse Lagerhuis en is ‘teleurgesteld dat de Britse regering er niet in is geslaagd een meerderheid te krijgen voor het terugtrekkingsakkoord van november’. Dat verklaart de woordvoerder van EU-president Donald Tusk in een reactie op de nederlaag van May. ,,De EU van haar zijde heeft er al het mogelijke aan gedaan. Gezien alle extra garanties die we in december, januari en gisteren hebben gegeven is moeilijk te zien wat meer we nog kunnen doen. Als er een oplossing is, kan die alleen in Londen worden gevonden.’’

De hoofdonderhandelaar namens de EU, Michel Barnier, twitterde ook dat ‘de impasse alleen in het VK kan worden opgelost.’ Met nog maar 17 dagen tot de officiële dag van het Britse vertrek uit de EU vreest de Europese Commissie dat de kans op een brexit zonder afspraken met de EU over de scheiding en de toekomst ‘aanzienlijk’ is toegenomen. ,,Onze voorbereidingen op een wanorderlijke brexit zijn nu belangrijker dan ooit’’, aldus Barnier.

Niet Mays sterkste moment

May probeerde haar parlement nog te overtuigen tijdens het debat voorafgaand aan de stemming. “Als de deal er vanavond niet doorheen komt, dan dreigt het gevaar dat de brexit helemaal niet doorgaat”, zei ze. “Democratie moet boven partijbelang of persoonlijke ambities gaan. Het is tijd om ons achter de deal te scharen.” Het was niet haar sterkste moment.

Haar stem liet haar in de steek, op sommige momenten was ze moeilijk te verstaan. Daardoor was de overtuiging in haar boodschap ver te zoeken. De schorre premier was vandaag de verpersoonlijking van de slijtageslag die het brexitproces is geworden. Vermoeid sleept het tot het bot verdeelde Britse parlement zich naar de finish. Alleen weet niemand precies waar die ligt, en hoe ze daar eigenlijk moeten komen.

En nu? Dat is de grote vraag. Als er niets gebeurt, dan verlaat het VK de EU op 29 maart zonder deal: een chaotische brexit zonder afspraken. Een rampscenario, vinden veel mensen. Ook de meeste Britse politici willen dat absoluut voorkomen. Morgen stemmen ze over de mogelijkheid van een no-deal-brexit. Als die wordt verworpen, dan rest die parlementariërs nog maar een optie: donderdag voor een uitstel van de brexit stemmen. May zou daar dan in Brussel om moeten gaan vragen. En dan maar hopen dat de EU instemt.

Volledig scherm
De resultaten van de stemming worden voorgelezen in het Britse Lager Huis. © REUTERS