Volledig scherm
Voorzitter Sara Danius staat de media te woord nadat ze medio april besliste om per direct af te treden. © EPA

Geen Nobelprijs voor Literatuur door seksschandaal in toekenningscomité

UpdateEr wordt dit jaar geen Nobelprijs voor de Literatuur uitgereikt. Dat meldt de zeer discrete Zweedse Academie die de prestigieuze prijs toekent. Aanleiding voor het uitstel is het seksschandaal binnen het toekenningscomité.

Het imago van en het vertrouwen in de Zweedse Academie heeft een flinke deuk opgelopen door het seksschandaal. ,,Wij vinden het van essentieel belang dat wij de tijd krijgen het vertrouwen in ons comité te herstellen alvorens de volgende winnaar aan te wijzen", verklaarde waarnemend voorzitter Anders Olsson vanmorgen tijdens een persconferentie. ,,Dit uit respect voor zowel de winnaars in het verleden als voor die in de toekomst". 

De winnaar van de Nobelprijs voor de Literatuur 2018 zal volgens hem tegelijk bekend worden gemaakt met de naam van de winnaar van de editie van 2019.

Fransman    

Het seksschandaal draait rond voormalig Academielid Katarina Frostenson. De echtgenoot van de dichter en toneelschrijfster wordt beschuldigd van geweld en/of intimidatie van minstens 18 vrouwen. Het zou gaan om zowel vrouwelijke Academieleden als echtgenotes en dochters van mannelijke leden van het prestigieuze selectiecomité.

Frostenson wordt er daarnaast van beschuldigd zeven keer de naam van de potentiële winnaar te hebben gelekt en geld van de Academie te hebben doorgesluisd naar een cultuurclub die haar man runde en waarvan zij mede-eigenaar is.

De Zweedse krant Dagens Nyheter publiceerde eind vorig jaar de getuigenissen van de vermeende slachtoffers van Frostenson's echtgenoot. Zijn naam wordt niet genoemd maar volgens Zweedse media gaat het om Jean-Claude Arnault. De Frans-Zweedse fotograaf en theaterregisseur leidt een cultureel centrum in de Zweedse hoofdstad.

Ontslag

Naar aanleiding van het schandaal nam Academie-voorzitter Sara Danius (56) medio april ontslag. Dat was volgens haar de wens van de Academie. Die had het vertrouwen in Danius opgezegd. Een van de Academieleden noemde haar 'de slechtste voorzitter' sinds de oprichting van de instelling in 1786. 

De Raad van de Nobelprijsstichting leverde felle kritiek op de Zweedse Academie. 'Jullie dreigen de reputatie van de Nobelprijs te bezoedelen', luidde het.

Begin april stapten al drie mannelijke leden van de 18-koppige Zweedse Academie op uit protest tegen het hernieuwde vertrouwen in hun vrouwelijke collega Katarina Frostenson. Dit nadat een motie van wantrouwen tegen haar het niet had gehaald. Frostenson vertrok uiteindelijk ook, net als een zesde Academielid. 

Doordat twee leden van de Zweedse Academie al geruime tijd niet meer deelnamen aan de werkzaamheden van het toekenningscomité, daalde het aantal actieve leden tot 10. Dat dwarsboomde het benoemen van vervangers voor de opgestapte leden omdat de statuten voorschrijven dat daarvoor minstens 12 actieve leden vereist zijn.    

Achtste keer

De Nobelprijs voor de Literatuur wordt sinds 1901 jaarlijks uitgereikt. De Akademie heeft al zeven keer eerder afgezien van de toekenning. Dat was steeds omdat er geen geschikte kandidaat kon worden gevonden. In de statuten is opgenomen dat dan een jaar kan worden overgeslagen.

De crisis binnen de Zweedse Academie is een van de vele dit jaar rond prestigieuze prijzen. De prestigieuze Duitse muziekprijs 'Echo' zal evenmin worden uitgereikt. Dat besliste de Duitse muziekindustrie na het schandaal over het toekennen van de prijs aan twee rappers die op hun album anti-joodse teksten (“Mijn lichaam is strakker dan dat van een gevangene in Auschwitz”) gebruikten. Actrice Natalie Portman weigerde een belangrijke Israelische prijs in ontvangst te nemen. “Vanwege de recente gebeurtenissen kan zij het niet verenigen met haar geweten de prijs te aanvaarden”, aldus een woordvoerder. Portman doelde op het doodschieten van Palestijnse demonstranten vlakbij de Gazastrook.

De Academy, de organisatie die jaarlijks de Oscars uitreikt, zit ook met een probleem. Deze week werd het lidmaatschap van Roman Polanski (84) en Bill Cosby (80) opgezegd. Eerder werd al serie-aanrander en verkrachter Harvey Weinstein (66) uit de organisatie gezet. Cosby werd door een rechter schuldig bevonden aan het drogeren en misbruiken van tenminste een vrouw. Polanski mag sinds 1977 de VS niet meer in omdat hij een toen 13-jarig meisje heeft misbruikt. Inmiddels zijn er ook voor de Frans-Poolse regisseur meer soortgelijke aanklachten.