Volledig scherm
Symbolisch vlagvertoon in Brussel. © AP

Harde, zachte of geen brexit: de ‘British exit’ in acht vragen en antwoorden

De EU-top om goedkeuring te geven aan het brexitakkoord gaat zo beginnen. De regeringsleiders zijn in Brussel om de uitkomst van de brexitonderhandelingen formeel goed te keuren. Even bijpraten voor wie de draad een beetje kwijt is.

Brexit hier, brexit daar: het woord is dit jaar overal. Maar wat betekent ‘brexit’ precies?
Brexit is de afkorting voor ‘British exit’, ofwel het besluit van een meerderheid van de Britse kiezers om na een referendum daarover de EU gedag te zeggen en dus weer meer op eigen benen te staan.

Wat is de EU ook alweer?
EU staat voor Europese Unie, de Europese samenwerkingsclub waar wij lid van zijn en waarin inmiddels 28 Europese landen samen optrekken. In de EU zijn grensoverschrijdende zaken als onderlinge handel en douane geregeld, net als bijvoorbeeld justitie en milieuzaken.

De EU geeft inwoners van de lidstaten ook de mogelijkheid om binnen de Unie te verkassen. En dat laatste werd een van de heetste hangijzers in Groot-Brittannië, waar sommigen claimen dat er te veel Oost-Europeanen zijn gekomen. Groot-Brittannië wil weer controle over zijn eigen grenzen, zo luidde een van de beloftes rond het referendum. Het land sloot zich overigens in 1973 na minstens zo veel gedoe aan bij de EU.

Waarom gaan ze er nu dan weer uit?
Daarover zijn al boeken volgeschreven. Het lidmaatschap is nooit echt omhelsd. Britten zijn eilandbewoners en hebben in het verleden vaak met de vastelanders gevochten, wordt vaak gezegd. Daarbij zijn ze een wereldrijk kwijtgeraakt en dat moet ook nog worden verwerkt. Britten zien de wereld dus een beetje anders. Met name ouderen, de Britse Conservatieven en ook nationalisten voelden al die EU-regels als ondergraving van de eigen, Britse, soevereiniteit.

Hoe dan ook, dat alles leidde tot dat referendum over de vraag of men niet beter af was buiten de EU. De stemming was op donderdag 23 juni 2016. Bijna 52 procent van de kiezers stemde voor een ‘leave’ (vertrek). Als vertrekdatum werd 29 maart 2019 vastgesteld.

Wat is er sindsdien gebeurd?
De uitslag kwam als een grote verrassing. Er is daarna vooral geruzied over de leugens en ‘fake news’ waaraan beide partijen zich schuldig maakten in de campagnes. In Brussel zijn er vele onderhandelingsronden geweest tussen de EU en de Britten.

Daarnaast is er ook flink gesteggeld binnen de regerende Conservatieve Partij, die zeer verdeeld blijft over de kwestie. Britse ministers zijn hierom afgetreden. In Brussel is vooral gepraat over de scheidingsvoorwaarden en die staan nu – ongeveer – op papier.

Wat staat er precies op papier?
In grote lijnen gaan de nu gemaakte afspraken over zaken als: hoeveel miljarden Groot-Brittannië zal betalen om het lidmaatschap te beëindigen (ongeveer 45 miljard euro), hoe Britten die nu in de EU wonen straks verder moeten en hoe de regels veranderen voor EU-burgers in Groot-Brittannië.

Verder zijn er – uitgestelde – hoofdpijndossiers, zoals de grens tussen Ierland en Noord-Ierland en de Britse rots Gibraltar in Spanje. In Brussel wordt vandaag ook getekend voor een overgangsperiode waarin de handel en het bedrijfsleven extra tijd krijgen zich aan te passen. Voorlopig blijven de Britten dus in de douane-unie en kunnen ze hun spullen hier makkelijk verkopen. Zeg maar dat er een ‘softe brexit’ op tafel ligt.

Kan er nog afstel van uitstel komen?
Jazeker. De Britse premier May kan in Brussel straks ondertekenen wat ze wil, het laatste woord is wat betreft de Britten aan hun eigen parlement in Londen. En dat zou in meerderheid heel goed tegen deze deal kunnen stemmen. Dan zijn we terug bij af. In december wordt het zo voor premier May persoonlijk wel erop of eronder.

Lees door onder de foto.

Volledig scherm
De Britse premier Theresa May. © EPA

Wat is een ‘harde brexit’?
Dan is er dus geen deal in het Britse parlement, en krijgen we een harde brexit waarin het ieder voor zich wordt. Maar niemand zit te wachten op chaos aan de grenzen en dus is de verwachting dat in dat dramatische geval er wel weer een nieuwe deadline komt. Maar dan moeten wel alle 28 EU-lidstaten daarmee instemmen.

Komt er volgend jaar nou wel of geen brexit?
Dat kan niemand zeggen. Er wordt door tegenstanders ook gewerkt aan een nieuw, bindend, referendum. De oud-premiers John Major (Conservatieven) en Tony Blair (Labour) ijveren daarvoor. Hun argument: in 2016 werd gestemd over een idee zonder concrete uitwerking. Nu is er een uitwerking en moeten mensen in een beslissend referendum kunnen kiezen met alle voors en tegens op een rij.

Dus?
Wordt vervolgd.

  1. Uber-topman zwaar onder vuur: ‘Moord op Khashoggi was vergissing, maar wij maken ook vergissingen’

    Uber-top­man zwaar onder vuur: ‘Moord op Khashoggi was vergissing, maar wij maken ook vergissin­gen’

    Dara Khosrowshahi, de man die bij Uber als topman is aangesteld om het bedrijf in rustiger vaarwater te brengen, is diep door het stof gegaan tegenover aandeelhouders en publiek. Aanleiding is een interview dat hij gaf aan het programma Axios on HBO. Daarin leek Khosrowshahi de moord op de Saudische journalist Jamal Khashoggi te vergoelijken. ,,Mensen maken fouten’’, klonk het vergevend.
  2. Ewan (18) op randje van dood door e-sigaret: 'Dat ding heeft mijn leven verpest’

    Ewan (18) op randje van dood door e-sigaret: 'Dat ding heeft mijn leven verpest’

    Een 16-jarige jongen is in Engeland bijna overleden aan een zware longaandoening die in verband wordt gebracht met het gebruik van de elektronische sigaret. De nu 18-jarige Ewan Fisher belandde met hevige ademhalingsproblemen op de intensive care en keek de dood recht in de ogen. Leon van der Toorn, voorzitter van de Vereniging van Artsen voor Longziekten, vreest voor vergelijkbare gevallen in Nederland. ,,Dit gaat ook hier vaker voorkomen.”