Een vrouw houdt haar kind omhoog terwijl ze op een bus wacht om haar naar het vluchtelingenkamp in Opatovac te brengen, nabij de Kroatisch-Servische grens.
Volledig scherm
Een vrouw houdt haar kind omhoog terwijl ze op een bus wacht om haar naar het vluchtelingenkamp in Opatovac te brengen, nabij de Kroatisch-Servische grens. © afp

Hoe gaat Europa de vluchtelingencrisis te lijf?

Vijf vragenDe regeringsleiders en staatshoofden van de Europese Unie eindigden in de nacht van woensdag op donderdag hun ingelaste top over de aanpak van de vluchtelingencrisis. Er komt extra geld voor opvang en de grensbewaking wordt verbeterd. De besluiten volgden op het eerdere besluit tot de verdeling van tienduizenden vluchtelingen over het Europese continent. Wat houdt het EU-plan precies in?

Wat is er besloten?

Minister-president van Nederland Mark Rutte tijdens een persconferentie na afloop van de extra Europese top over de vluchtelingencrisis.
Volledig scherm
Minister-president van Nederland Mark Rutte tijdens een persconferentie na afloop van de extra Europese top over de vluchtelingencrisis. © anp

De landen van de Europese Unie besloten afgelopen nacht meer geld beschikbaar te zullen stellen voor betere opvang van vluchtelingen in de buurlanden van Syrië. Zo willen de landen de vluchtelingenstroom naar Europa indammen.

Er worden zogeheten hotspots ingericht in landen als Italië en Griekenland, de landen waar de meeste vluchtelingen uit de omgeving aankomen. In november moeten de eerste volgens premier Mark Rutte open gaan. In die goed geëquipeerde opvangcentra moeten asielzoekers worden geregistreerd en 'gefingerprint'. Vluchtelingen die niet in aanmerking komen voor asiel, worden onmiddellijk teruggestuurd.

Het geld is verder bedoeld voor het Wereldvoedselprogramma van de Verenigde Naties en vluchtelingenorganisatie UNHCR. Daarmee kan met name kleding en voedsel worden gekocht en kampen beter worden ingericht. De winter komt eraan.

En verder?

Vluchtelingen passeren een Hongaarse politieagent na hun aankomst op het station van Hegeyshalom.
Volledig scherm
Vluchtelingen passeren een Hongaarse politieagent na hun aankomst op het station van Hegeyshalom. © reuters

Europa gaat ook meer doen om de eigen buitengrenzen te bewaken. Rutte zei dat grensbewaking hét grote thema van de avond was. De bewaking ervan moet sterk worden verbeterd.

De EU-agentschappen Frontex, dat de grenzen helpt bewaken, EASO, dat ondersteuning biedt bij het verwerken van asielaanvragen en de Europese politieorganisatie Europol krijgen meer middelen en mensen om 120 extra posten te bemannen.

Wat gaat het kosten?

De Franse president Francois Hollande tijdens een persconferentie rond de ingelaste top.
Volledig scherm
De Franse president Francois Hollande tijdens een persconferentie rond de ingelaste top. © reuters

VN-organisaties krijgen tot 1 miljard euro extra voor opvang en voedselhulp. Voor het ondersteunen van de EU-landen die het meest door de vluchtelingenstroom worden getroffen, verhoogt de Europese Commissie het budget voor dit jaar van 73 naar 100 miljoen euro.

Verder wordt er voor dit en volgend jaar ruim 600 miljoen euro extra gereserveerd voor Frontex, EASO en Interpol en stijgt het budget voor Turkije naar 1 miljard euro. De dialoog met Turkije gaat een versnelling hoger.

Wat gebeurt er met de vluchtelingen?

De EU wil proberen de vluchtelingen uit Syrië, Afghanistan en Afrikaanse landen zoveel mogelijk op te vangen in de hotspots in aangrenzende landen. Wel besloten de EU-landen dinsdag de komende twee jaar 120.000 vluchtelingen over het Europese continent te verdelen. Het gaat om 54.000 asielzoekers in Hongarije, 50.400 in Griekenland en 15.600 in Italië.

Europa besloot hiertoe tegen de zin in van Roemenië, Hongarije, Tsjechië en Slowakije. Finland onthield zich van stemming. 

Vooral de opstelling van de Hongaarse regering zal met argusogen worden bekeken. Het land heeft dat principieel geweigerd omdat het niet op één lijn met de andere 'frontlijnstaten' wil worden gezet. Daarom kan het land zijn 'eigen' vluchtelingen niet kwijt en moet het nu zelf juist zo'n 1.000 asielzoekers opnemen uit Griekenland en zo'n 300 uit Italië.

Bekijk hieronder de richtlijnen die binnen Europa zijn overeengekomen aangaande de opvang van 66.000 vluchtelingen. Wie wanneer hoeveel vluchtelingen opvangt, is nog niet helemaal duidelijk. De EU-leiders zijn overeengekomen "dat talenkennis of andere individuele kenmerken, zoals familiale, culturele of sociale banden zullen meespelen bij de spreiding van de vluchtelingen".

Volledig scherm
© anp

Hoe om te gaan met de dwarsliggers?

De Slowaakse premier Robert Fico.
Volledig scherm
De Slowaakse premier Robert Fico. © ap

Hoewel Slowakije juridische stappen aankondigde tegen het opvangbesluit van de EU, gaat men er vooralsnog van uit dat de vier 'dissidenten' het besluit schoorvoetend zullen uitvoeren, ook om imagoschade binnen de EU te voorkomen. Tegen landen die niet meewerken zou een klacht kunnen worden ingediend bij het Europees Hof van Justitie, dat een boete kan opleggen. Maar dat wordt gezien als een wel erg drastische en tijdrovende maatregel. Een andere maatregel is lastige landen in de toekomst te korten in de Europese steun die zij ontvangen.

Premier Rutte zei woensdag voor zijn vertrek naar de ingelaste top tegen de Tweede Kamer, dat de Europese Commissie een hele voorraad ,,vervelende instrumenten'' heeft om landen te dwingen vluchtelingen op te vangen.