Volledig scherm
Een vluchteling in Idlib. © AFP

Humanitaire ramp dreigt bij Slag om Idlib

Vijf vragen overDe slag om de Syrische provincie Idlib lijkt aanstaande. Terwijl achter de schermen nog door Russen, Amerikanen en Turken wordt onderhandeld om een ‘humanitaire ramp’ te vermijden, zijn de voortekenen somber.

Waarom is de strijd om de provincie Idlib zo beladen?

De opstandige provincie in het noordwesten van Syrië is het laatste, grote, bolwerk van tegenstanders van de Syrische president al-Assad waaronder ook jihadistische strijdgroepen. Zij allen hebben zich hier teruggetrokken, vaak te midden van de burgerbevolking. De Verenigde Naties vrezen een ‘humanitaire ramp’ als de herovering het scenario volgt van de belegering van rebellenbastions als Aleppo, de buitenwijken van Damascus en de zuidelijke provincies. Daarbij werden bombardementen op woonwijken niet geschuwd en werd ook gifgas ingezet.

Wat zijn de risico’s?

Escalatie hangt in de lucht. De Syrische president al-Assad heeft de wind in de zeilen en wil nu doordrukken. Zijn leger staat klaar voor misschien wel het laatste grote offensief van deze oorlog. Al-Assad gaat winnen, maar alleen dankzij militaire steun van Iran, de milities van het Libanese Hezbollah en vooral van Rusland. Het laatste land redde hem van de ondergang toen Idlib in 2015 voor de tweede keer werd ingenomen door rebellen. Daarna begonnen de heroveringen. Vanaf vandaag houden de Russen oefeningen in de Middellandse Zee. Die lijken ook bedoeld om twee Amerikaanse vliegdekschepen uit de buurt te houden. De Amerikanen werken samen met onder meer de Koerden. In Idlib verblijven ook nog eens 1200 Turkse soldaten, met tanks en zwaar geschut. Zij beveiligen de grens met Turkije, maar beschermen tegelijk pro-Turkse opposanten van president al-Assad. Voeg bij dat alles misschien wel 70.000 strijders van verschillende milities die de laatste maanden hun toevlucht hebben gezocht in Idlib en duidelijk wordt dat het een heftige en riskante strijd dreigt te worden.

Volledig scherm
Kinderen in een tentenkamp in al-Ghadfa © AFP

Wie zijn die rebellen in Idlib?

Het is een mengelmoes van al dan niet jihadistische milities. De belangrijkste en meest gevreesde is Hayat Tahrir al-Cham (HTC), die 60 procent van de provincie controleert. Deze organisatie wordt gedomineerd door het voormalige al-Nusra Front, de Syrische tak van al-Qaeda. Daarnaast zijn er allerlei goed bewapende splintergroepen die zowel HTC als elkaar dagelijks bevechten met zelfmoord- en bomaanslagen. Islamistische Staat (IS) met nog een aantal Nederlandse Syriëgangers in de gelederen, heeft er ook stellingen en zegt te zullen strijden tot de dood. Andere strijdgroepen krijgen steun van Turkije. Dat land wil geen frontale aanval op Idlib omdat dat onherroepelijk zal leiden tot een nieuwe stroom vluchtelingen richting de Turkse grens.

Wanneer zal de aanval beginnen?

Het Syrische leger is bezig met de opbouw van een troepenmacht. Op hun beurt hebben de rebellen gisteren strategische bruggen opgeblazen. Achter de schermen onderhandelen Rusland, Amerika en ook de EU nog over het voorkomen van een bloedbad. Washington heeft Moskou gewaarschuwd dat het de Russen verantwoordelijk stelt voor eventuele aanvallen met gifgas. Daarbij zijn in het verleden al honderden burgers omgekomen. Verschillende onderzoeken van de Verenigde Naties hebben uitgewezen dat Syrië eerder gifgas heeft ingezet tegen rebellen. Volgens de Russische inlichtingendiensten beraamt HTC nu zelf een aanval met gif op burgers om zo een westerse vergeldingsaanval uit te lokken. In april waren de laatste westerse luchtaanvallen op Syrische strijdkrachten juist als vergelding voor het veronderstelde gebruik van chemische wapens.

Wat gaat Europa van dat alles merken?

Mogelijk een nieuwe stroom vluchtelingen. 800.000 mensen kunnen op de vlucht slaan, mogelijk over zee, aldus de VN. Bij vorige belegeringen was de strategie van Syrië en Rusland gebaseerd op zware bombardementen tot aan de overgave of een aftocht van de strijders en hun familie. In het verleden konden die naar Idlib, maar vanuit het laatste rebellengebied lijkt er geen vluchtroute meer.

Volledig scherm
Een tentenkamp in Idlib © REUTERS