Volledig scherm
De Irakese vluchteling Hussein Ali Abdel Amer (30) hing zichzelf uit wanhoop op in de noodopvang in Alphen. © Rens de Haan en Stichting Hoop voor Vluchtelingen

Hussein pleegt zelfmoord terwijl hij belt met z'n vrouw

De lange wachttijd voor zijn asielaanvraag dreef de Irakese vluchteling Hussein Ali Abdel Amer (30) de dood in. Hij wilde terug naar zijn gezin, maar kreeg zijn paspoort niet terug. Uit wanhoop hing hij zichzelf op in de noodopvang.

Volledig scherm
© AS Media
Quote

Wanhopig filmde hij zijn cel om aan zijn vrouw te laten zien waar hij verbleef en verhing zichzelf tijdens het telefoonge­sprek: hij zag geen uitweg meer

Akram Shawki (Hoop voor Vluchtelingen)

Hussein Ali Abdel Amer liet zijn vrouw en drie kinderen in de oorlog in Irak achter. Als vooruitgeschoven pion van zijn gezin hoopte hij in Nederland een veilig bestaan voor hen te vinden. Maar hij moest wachten tot zijn asielaanvraag in behandeling werd genomen. Terwijl hij wachtte in het veilige Alphen aan den Rijn, werd de situatie van zijn gezin nabij Bagdad penibeler. Afgelopen donderdag kregen sommige vluchtelingen in de opvang te horen dat het een halfjaar extra zou kunnen duren voor ze hun status zouden krijgen en hun gezin kon overkomen. Hussein had al eerder de conclusie getrokken dat hij misschien maar beter terug kon keren naar zijn gezin.

Sleutel
Gefrustreerd door de lange wachttijd reisde hij drie keer naar het centrum in Ter Apel. Daar lag zijn paspoort, dat bij binnenkomst was ingenomen. Daar lag de sleutel tot een vrijwillige terugkeer naar Irak. ,,Naar zijn gezin in nood, dat het niet langer uithield zonder hem'', beschrijft Akram Shawki van de Stichting Hoop voor Vluchtelingen op Facebook. Paspoorten worden ingenomen om te onderzoeken of ze niet vervalst zijn, zegt Loes Vellenga, voorzitter van de vereniging van asieladvocaten. ,,Omdat er een heleboel vluchtelingen binnenkomen, worden heel veel paspoorten ingenomen. Dan kan dat onderzoek langer duren.''

Drie keer vroeg Hussein tevergeefs om teruggave van zijn paspoort. Waarom hij het niet kreeg, blijft onduidelijk. Shawki: ,,Eén keer sliep hij op straat in Ter Apel, omdat hij niet werd toegelaten. Wanhopig keerde hij terug naar Alphen.'' Hussein vroeg het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) om hulp. Hij moest eerst een afspraak maken, zei het COA. En dat kon op z'n vroegst over 2 weken.

Zaterdag was zijn geduld op en vervloog zijn laatste sprankje hoop. In een telefoongesprek met zijn vrouw liepen de gemoederen hoog op. Shwaki: ,,Zijn vrouw had geen geld meer om voor hun kinderen en zichzelf te zorgen en om eten te kopen. Helemaal wanhopig filmde hij zijn celkamer om aan zijn vrouw te laten zien waar hij verbleef en verhing zichzelf tijdens het telefoongesprek. Hij zag geen uitweg meer.'' Een van zijn vrienden trof hem aan in de cel. Met hulp van het personeel werd het lichaam naar buiten gebracht en op het gras neergelegd. Reanimatie hielp niet meer.

Demonstratie
De emoties bij andere asielzoekers liepen hoog op na de zelfmoord van Hussein. Een paar honderd asielzoekers zocht steun bij elkaar op het parkeerterrein voor de deur. Er kwam een spontane demonstratie tegen het COA. ,,Waarom hebben jullie niet geluisterd naar deze Irakees?'' En: ,,Waarom behandelen jullie ons als gevangenen? Als criminelen?'' Het rommelt al langer in de voormalige gevangenis waar 1100 vluchtelingen wachten op hun procedure. Volgens de stichting Hoop voor Vluchtelingen zijn er veel klachten over de omstandigheden en zijn al eerder zelfmoordpogingen gedaan.

Het COA 'betreurt' de dood van Hussein. Vluchtelingenwerk Nederland overlegt vandaag met het orgaan. ,,De meeste frustraties komen door de lange procedures'', zegt een woordvoerder van Vluchtelingenwerk. ,,Zorgen om de familie in het land van herkomst spelen daarbij een rol.'' Hoeveel asielzoekers de afgelopen maanden vrijwillig zijn teruggekeerd, is onbekend.

De Internationale Organisatie voor Migratie (IOM), die vluchtelingen helpt bij de terugkeer, kreeg enkele maanden geleden signalen dat meer Syriërs Nederland willen verlaten. Dat kan vaak niet vanwege de benodigde papieren. Bovendien zijn andere 'terugkeerlanden' er niet happig op vluchtelingen op te nemen, en verspelen asielzoekers mogelijk hun kans op een verblijfsvergunning in Nederland als ze vertrekken.

Arm te kort
Maar voor Hussein is dat nu allemaal te laat. Zijn vrouw en kinderen blijven alleen achter in de oorlog in Irak. Akram Shawki: ,,Het raakt ons diep dat we hem niet hebben leren kennen, en dat onze arm te kort was om van zijn nood te weten.''