Volledig scherm
Jorge Zorregieta en zijn tweede vrouw Maria Zorreguieta, de moeder van Máxima. © Benelux Press

Jorge Zorreguieta (89), vader van koningin Máxima, overleden

Jorge Zorreguieta, de vader van koningin Máxima, is gisteren (lokale tijd) op 89-jarige leeftijd in de kliniek Fundaleu in Buenos Aires overleden. Dat heeft de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) bevestigd en spreekt in een officiële verklaring van 'een groot verdriet'. 

Koningin Máxima, die in het weekeinde naar Argentinië was gekomen, was in de kliniek aanwezig. De begrafenis zal in besloten kring plaatsvinden, aldus de RVD. Koningin Máxima, Koning Willem-Alexander en hun dochters de Prinsessen Catharina-Amalia, Alexia en Ariane zijn daarbij aanwezig.

Jorge Zorreguieta overleed aan de gevolgen van non-Hodgkin lymfoom, een vorm van kanker. In november 2014 werd hij in dezelfde kliniek, die gespecialiseerd is in de behandeling van leukemie, opgenomen. Toen al werd voor zijn leven gevreesd en brachten media zelfs het bericht dat hij was overleden. Zorreguieta herstelde echter en was dit voorjaar zelfs in Nederland voor de viering van de vijftigste verjaardag van zijn schoonzoon koning Willem-Alexander.

Mensenrechten en de junta

,,Ik geloof in democratie en mensenrechten, beginselen waaraan ik sterk hecht en waarmee ik mijn kinderen heb opgevoed”, schreef Zorreguieta in 2001.

Achter deze 'geloofsbelijdenis' school echter een drama van meerdere dimensies. In de eerste plaats het drama van de Argentijnse militaire dictatuur, waarvan Zorreguieta tussen 1976 en 1981 deel had uitgemaakt, ten tweede het destijds naderende huwelijk van zijn dochter Máxima met de troonopvolger van Nederland, een feest dat hij niet mocht bijwonen, en ten derde het feit dat hij keihard volhield bij de uitoefening van zijn regeringsfuncties niet te hebben geweten dat de mensenrechten op grove wijze werden geschonden. Daar kwam hij naar eigen zeggen pas achter na 1983, het jaar waarin de junta opstapte.

,,Ik heb te goeder trouw gehandeld en mijn leven en dat van mijn gezin gewaagd om een specifieke taak op het gebied van landbouw te vervullen, die geen enkel verband had met de onderdrukking die in die tijd plaatsvond,” schreef de oud-bewindsman verderop in zijn verklaring.

Meerdere huwelijken

Jorge Horacio Zorreguieta werd op 18 januari 1928 in Buenos Aires geboren. Hij was een nakomeling van geëmigreerde Spaanse Basken. Die wortels speelden nog een belangrijke rol in zijn leven. Jarenlang was Zorreguieta voorzitter van een stichting van Baskische Argentijnen.

Máxima's vader begon zijn maatschappelijke carrière als douanebeambte. Hij trouwde met Marta López Gil, met wie hij drie kinderen kreeg. In 1965 strandde het huwelijk en enkele jaren later hertrouwde hij met de zestien jaar jongere María del Carmen Cerruti. Uit die verbintenis werden nog vier kinderen geboren. De oudste was Máxima (1971) en daarna volgden nog twee jongens en een meisje.

In de jaren zestig ging Jorge Zorreguieta werken voor de Sociedad Rural, een machtige agrarische organisatie die in feite een conservatieve belangenvereniging was van grootgrondbezitters en rijke veeboeren. Hij klom daarna op tot secretaris en minister van landbouw .

Toen in 1981 dictator Videla opstapte en de leiding van de junta werd overgenomen door Roberto Viola, trad ook Zorreguieta uit de regering. Hij werd voorzitter van de belangenorganisatie van Argentijnse suikerproducenten.

Quote

In 1984 kwam helder aan het licht welke gruwelijke praktijken de militaire dictatuur had uitgeoe­fend

Militaire dictatuur

In 1984 kwam helder aan het licht welke gruwelijke praktijken de militaire dictatuur tijdens de zeven jaar durende 'Vuile oorlog' had uitgeoefend. Ze stonden beschreven in het rapport Nunca más (Nooit meer) dat een onderzoekscommissie had opgesteld. Dat opende pas de ogen van Jorge Zorreguieta, zo beweerde hij later.

Er zou geen haan meer naar de politieke rol van Jorge Zorreguieta hebben gekraaid als zijn dochter Máxima in 1999 geen verkering zou hebben gekregen met de Nederlandse prins en toekomstige koning Willem-Alexander. De relatie tussen het tweetal was nog maar nauwelijks bekend geworden of het graafwerk naar haar vader begon.

Volgens José D'Andrea Mohr, de 'De Simon Wiesenthal van Argentinië', moet Zorreguita exact op de hoogte zijn geweest van alles wat zich destijds heeft afgespeeld. Evenals andere deskundigen stelde hij vast dat er zo goed als zeker in letterlijke zin geen bloed aan Zorreguieta's handen kleefde. Later nadat prof. dr. Michiel Baud, specialist op het gebied van Latijns-Amerika, verbonden aan de Universiteit van Amsterdam, een Nederlands onderzoek had geleid naar de rol van Zorreguieta tijdens de Vuile Oorlog luidde de conclusie dat de vader van Máxima zich 'actief en met overtuiging' voor de junta had ingezet. Geen bloed aan de handen maar Baud achtte het 'ondenkbaar' dat Zorreguieta niets van de gruwelen heeft geweten.

Afwezigheid bij huwelijk

Om die reden mocht hij niet bij het huwelijk van zijn dochter aanwezig zijn. Oud-minister van Buitenlandse Zaken Max van der Stoel bracht de boodschap over. Op 2 februari 2002 pinkte Máxima in de Nieuwe Kerk in Amsterdam een dikke traan weg toen Carel Kraayenhof op zijn bandoneon het Argentijnse nummer Adiós Nonino (Dag vadertje) ten gehore bracht. Volgens nooit officieel bevestigde berichten zouden vader en moeder Zorreguieta de huwelijksvoltrekking hebben gevolgd vanuit Londen.

Later kwam Zorreguieta, die tot ver na zijn pensioen nog klusjes voor de 'suikerlobby' deed, geregeld op privébezoek naar Nederland om belangrijke gebeurtenissen rond zijn dochter bij te wonen. Zo zat hij bijvoorbeeld in 2003 bij de doop van prinses Amalia in de Grote Kerk te Den Haag met zijn vrouw naast koningin Beatrix. De regering had daar geen problemen mee omdat de doopplechtigheid niet als staatsaangelegenheid werd beschouwd.