Volledig scherm
President Hassan Rouhani wil snel overleg met de Europese ondertekenaars van de deal. © Photo News

Kernakkoord met Iran, desnoods
zonder Amerika

VIDEOHet kernakkoord met Iran is niet dood en begraven nu de VS zich er uit terugtrekt. Met deze boodschap kondigt Frankrijk topberaad aan, maandag, met Iran en de andere Europese partners over voortzetting van de gemaakte afspraken.

Frankrijk, gesteund door de twee andere Europese partners Groot-Brittannië en Duitsland, hamert erop dat het akkoord geen dode letter is nu de VS zich eruit terugtrekt en nieuwe sancties afkondigt tegen Iran. ,,De Amerikanen mogen de afspraken de rug toekeren, ze liggen nog steeds op tafel'', aldus de Franse minister van Defensie Jean-Yves Le Drian. Hij krijgt daarbij de volle steun van de Europese Unie, bij monde van haar ‘buitenlandchef’, Federica Mogherini.

Kijk hier hoe ultraconservatieve parlementsleden in Iran een papieren Amerikaanse vlag in brand steken.

Volledig scherm
Ultraconservatieve parlementsleden in Iran steken een papieren Amerikaanse vlag in brand. © EPA

Maandag

Komende maandag overleggen Iran en de drie Europese landen over voortzetting van het kernakkoord. Onduidelijk is of ook de twee andere ondertekenaars, Rusland en China, aanschuiven. Beide landen reageerden ‘met grote teleurstelling’ op het Amerikaanse vertrek. In tegenstelling tot de Europese partners hebben Rusland en China zich de laatste weken, in de aanloop naar Trumps besluit, nauwelijks in de openbaarheid geroerd over het kernakkoord met Iran. 

Quote

De Amerikanen mogen de afspraken de rug toekeren, ze liggen nog steeds op tafel

Jean-Yves Le Drian

Mogelijk beperken Russen en Chinezen zich tot overleg achter de schermen, maar ook zij kunnen zich niet vinden in de snoeiharde kritiek op de overeenkomst. Volgens Trump is het ‘een van de slechtste deals ooit’. In zijn ogen kunnen er geen afspraken worden gemaakt met een zo ‘onbetrouwbaar land als Iran’. Bovendien ergerde de Amerikaanse president zich aan de korte looptijd van het akkoord – tot 2030, en het ontbreken van afspraken over de ballistische raketten van Iran en zijn ‘agressieve politiek in het Midden-Oosten, vooral in Syrië en Jemen’.

Volledig scherm
Trump toont het memorandum met de strafmaatregelen tegen Iran. © AFP

Bekomen van de vernietigende kritiek van Donald Trump op het kernakkoord met Iran, sluiten de andere ondertekenaars de rijen om de overeenkomst in leven te houden. ,,Ik heb het ministerie van buitenlandse zaken opdracht gegeven voor overleg de komende weken met de Europese landen, China en Rusland'', zegt president Hassan Rouhani van Iran. ,,Als we het eens worden blijft het akkoord van kracht.'' Zolang er gesprekken zijn zal Iran ook niet eenzijdig overgaan tot wijziging van haar atoomprogramma dat zich beperkt tot het opwekken van kernenergie.

Volledig scherm
Benjamin Netanyahu, de premier van Israël is net als Trump een overtuigd tegenstander van de deal. © EPA

Nog altijd is onduidelijk over welk bewijs Donald Trump beschikt waaruit het tegendeel zou blijken. De president gaf daarover dinsdagavond in zijn toelichting geen duidelijkheid en ook gisteren bleef het daarover stil in het Witte Huis. Trump refereerde wel aan de vorige week door premier Benjamin Netanyahu overlegde ‘bewijslast’ maar die werd na internationale weging afgelegd. Een groot deel van de 100.000 documenten die Netanyahu in Israël presenteerde stamde uit 2002 en het andere deel gaf geen harde onderbouwing.

Obama

In internationale diplomatieke kringen is het besluit van Trump overladen met kritiek. De teneur ervan is dat de Verenigde Staten zich laten zien als een onbetrouwbaare partner als het gaat om internationale afspraken. ,,Niet Iran maar de VS zijn nu de grote verliezer'', aldus een westerse diplomaat die anoniem wil blijven. ,,Als ik Kim Jong-un was zou ik nu nog voorzichtiger zijn.'' Eerder stapte de Amerikaanse president al uit het klimaatverdrag, eveneens tot stand gekomen onder zijn voorganger Barack Obama. De oud-president liet gisteren ook van zich horen. Hij noemde het optreden van Trump ‘misplaatst’. ,,De deal werkte en nu keren we onze belangrijkste bondgenoten de rug toe'', aldus Obama.

Quote

Het besluit is misplaatst. De deal werkte en nu keren we onze belangrijk­ste bondgeno­ten de rug toe

Barack Obama
Volledig scherm
De Europese vliegtuigbouwer Airbus doet sinds de ondertekening van het kernakkoord weer volop zaken met Iran. Als concurrent Boeing gehoor moet geven aan de Amerikaanse strafmaatregelen zou het Witte Huis ook Airbus daaraan willen houden, net als andere Europese bedrijven. © AFP

Het Amerikaanse besluit zorgt ook voor verwijdering met Europa. Bovendien is er het gevaar van een forse confrontatie als de Europese landen zaken blijven doen met Iran en daardoor mogelijk Amerikaanse sancties zullen schenden. Trump vaardigde gisteren sancties uit maar zijn ministerie van Financiën liet weten dat die pas over periodes van 90 of 180 dagen van kracht zullen worden. Het gaat om strafmaatregelen tegen de Iraanse oliesector, een verbod op de verkoop van vliegtuigen en bijzondere metalen, en het frustreren van bancair verkeer. Dat zal onder meer tot spanningen kunnen leiden als Airbus in Iran orders van Boeing zou willen overnemen en Franse en Duitse autoproducenten bijvoorbeeld hun plannen doorzetten om in Iran fabrieken te bouwen. De nieuwe veiligheidsadviseur van Trump, John Bolton, was daar gisteren duidelijk over. ,,Europese bedrijven die zaken doen met Iran zullen die binnen zes maanden moeten beëindigen, zo niet dan worden ze getroffen door Amerikaanse strafmaatregelen'', aldus Bolton.

Volledig scherm
Trumps nieuwe nationale veiligheidsadviseur, John Bolton (met snor, naast vice-president Mike Pence) spreekt dreigende taal richting Europa met het oog op de afgekondigde Amrikaanse sancties. © Getty Images
  1. Agenten ontlopen straf na woede om 'racistische' foto: 'Als een dier behandeld’

    Agenten ontlopen straf na woede om 'racisti­sche' foto: 'Als een dier behandeld’

    Twee politieagenten die in Amerika een golf van verontwaardiging veroorzaakten nadat ze een zwarte man met een touw door de straten van Galveston, Texas voerden, worden niet strafrechtelijk vervolgd. Volgens de plaatselijke autoriteiten hebben de dienders zich niet schuldig gemaakt aan een strafbaar feit. De familie van de arrestant is woest en stelt dat hij als ‘een dier door de straten werd geparadeerd door twee incompetente klootzakken’.