Volledig scherm
Boris Johnson (links) op audiëntie bij de Britse koningin Elizabeth II op 24 juli van dit jaar. © EPA

'Koningin Elizabeth vroeg of ze premier Johnson kon ontslaan'

UpdateDe Britse koningin Elizabeth II heeft met haar adviseurs gesproken over het eventueel ontslaan van premier Boris Johnson. Dat melden enkele Engelse media. De 93-jarige vorstin deed dat in aanloop naar de uitspraak van het Hooggerechtshof over de vraag of het schorsen van het parlement door Johnson al dan niet volgens de wet was verlopen. De premier had haar voor de ongebruikelijk lange schorsing toestemming gevraagd, die zij had gegeven. ‘De koningin was niet blij met het feit dat ze in die hele heisa werd meegetrokken'.

De in 1952 aangetreden koningin Elizabeth II heeft al met veertien Britse premiers gewerkt. Maar volgens sommige media zou ze pas kortgeleden voor het eerst hebben gevraagd of ze een premier kon ontslaan. Ze maakte zich klaarblijkelijk zorgen over de steeds verder oplopende discussie over de vraag of het schorsen van het parlement door Johnson volgens de regels was of dat de premier de schorsing strategisch inzette om zijn voorgenomen brexit-pad niet te laten frustreren door in zijn ogen bemoeizieke parlementsleden.

Johnson misleidde Elizabeth door om een schorsing van vijf weken te vragen. De premier zou niet de waarheid hebben verteld over het waarom van de lange schorsing. Johnson zou het parlement zo veel mogelijk uit willen schakelen in aanloop naar de door hem aangekondigde brexit op 31 oktober. Johnson ontkent de koningin te hebben misleid. 

Ongeschreven regels

Volledig scherm
Boris Johnson. © AFP

Groot-Brittannië heeft technisch gezien geen grondwet, veel verloopt volgens allerlei geschreven en ongeschreven regels. Elizabeth zou zich daarom vorige week tot haar raadgevers hebben gewend met de vraag wat ze als vorstin kan doen om een premier te ontslaan. Volgens iNews wilde Elizabeth weten of, wanneer en hoe ze een premier opzij kon zetten als deze weigerde op te stappen. Ze worstelde volgens anonieme bronnen met die vragen, omdat Johnson steeds duidelijk liet weten dat niks hem van zijn pad kon brengen. 

De koningin zou zelf niet de intentie hebben gehad Johnson daadwerkelijk te willen ontslaan, maar wilde wel alle informatie bij de hand hebben, mocht de premier na een eventueel besluit in zijn nadeel door het parlement worden weggestuurd maar niet willen plaatsmaken. Ze wilde haar staatsrechtelijke positie duidelijk hebben.

Het fundament van het Britse stelsel is dat de vorst nog steeds de macht heeft om te regeren, maar dat die dat niet meer zelf doet. Sinds de 18de eeuw doen regering en parlement dat voor hem of haar. De vorst kan in de praktijk geen initiatief meer nemen en handelt enkel op aanwijzingen van premier en regering. Maar ‘in een zeer ernstige constitutionele crisis’, kan hier toch van worden afgeweken, zo bevestigde in 2003 nog een speciale commissie van het Lagerhuis. Buckingham Palace wilde dit weekend niet reageren op de geruchten.

Vernietigend

Uiteindelijk oordeelde het Britse hooggerechtshof vorige week vernietigend over het schorsen van het parlement door Johnson. Deze was onwettig en werd ongedaan gemaakt. Johnson accepteert de uitspraak, maar niet van harte. Hij zet nog steeds in op een vertrek uit de EU op 31 oktober, met of zonder deal.

Gisteren maakten enkele Engelse media bekend dat Johnson de koningin inmiddels telefonisch zijn excuses heeft aangeboden voor de schorsing. Hij deed dat na de uitspraak door het Hooggerechtshof vanuit New York, waar hij was voor een bijeenkomst van de Verenigde Naties. 

‘Overheid grijpt flink in bij no-dealbrexit’
De Britse overheid grijpt ‘significant’ in als het Verenigd Koninkrijk de Europese Unie verlaat zonder deal. Dat zei de Britse minister van Financiën Sajid Javid vandaag in een interview.

Volgens Javid onderzoekt het ministerie momenteel een pakket aan mogelijke stimuleringsmaatregelen. ‘We treden krachtig op als er geen deal komt’, zei hij. Daarbij doelt de minister op fiscale maatregelen en ‘ander economisch beleid’. Verder benadrukte hij dat ook de Britse centrale bank ‘vrijwel zeker’ met monetaire steun komt bij een no-dealbrexit.

Op de vraag of er uitdagende tijden voor de Britse economie komen als het Verenigd Koninkrijk een chaotische brexit doorvoert, antwoordde Javid niet eenduidig. ,,Niemand weet hoe het werkelijk zal zijn, vooral omdat niemand nog weet hoe de overheid zal reageren.”

Centrale bankier Michael Saunders hintte eind vorige week al op een mogelijke renteverlaging bij de volgende beleidsvergadering van de Bank of England.

Bekijk hieronder een video over de poging van Johnson om het parlement te laten schorsen.