Volledig scherm
Tommie Smith, midden, en John Carlos steken een vuist omhoog en kijken naar de grond als het Amerikaanse volkslied klinkt. De Australiër Peter Norman protesteerde op zijn eigen manier. © AP

Late rehabilitatie voor ‘Blanke figurant’ op één van meest controversiële sportfoto’s ooit

De donkere sprinters Tommie Smith en John Carlos schreven 50 jaar geleden geschiedenis met hun protest. Maar hoe verging het de derde, blanke, man op het podium?

De podiumceremonie na de finale van de 200 meter op de Olympische Spelen van 1968 in Mexico moet één van de meest controversiële huldigingen uit de geschiedenis van de sport geweest zijn. Goudenmedaillewinnaar Tommie Smith en nummer drie John Carlos, twee Amerikanen met een donkere huidskleur, voerden toen voor de ogen van de hele wereld de de ‘Black Power’-groet uit, uit protest tegen de discriminatie van zwarten in de Verenigde Staten. En ook de rol van de nummer twee, de Australiër Peter Norman, was allerminst onbesproken.

Norman steunde zijn collega’s immers, en dat was in die tijd allerminst een sinecure. Hij stak tijdens de podiumceremonie een badge op met de tekst ‘I’ll stand with you’ en steunde op die manier dus de Afro-Amerikaanse burgerrechtenbeweging. Een moedige daad, die Norman echter ook flink wat miserie opleverde. Hij groeide uit tot een verschoppeling van de sport en werd door de blanke Amerikaanse atleten flink op de korrel genomen.

Smith en Carlos werden in 1968 na de podiumceremonie meteen uit het atletendorp gezet en in Amerika werden ze zelfs met de dood bedreigd. Norman kreeg naast een boete ook tonnen kritiek over zich heen. En eigenlijk had hij ook meteen zijn eigen sportieve carrière ondergraven. Dat bleek onder meer in 1972. Norman kwalificeerde zich eenvoudig voor de Spelen van dat jaar, maar het Australisch Olympisch Comité (AOC) besliste om hem thuis te laten.

Quote

Ik zag liefde in zijn ogen. Hij deinsde op geen enkel moment terug

Oud-kampioen John Carlos over Peter Norman

Jarenlang ging Norman, in binnen- en buitenland, door diepe dalen. Maar hij bleef wel altijd contact houden met Smith en Carlos. Tot Norman in 2006 op 64-jarige leeftijd overleed na een hartaanval. Zijn twee kompanen kwamen naar de begrafenis en hielpen zelfs bij het dragen van de doodskist. “We wisten dat wat we in 1968 zouden doen, de sport zou overstijgen”, zei Carlos recent. “Toen we Norman op de hoogte brachten van ons plan, gaf hij meteen aan dat hij ons zou steunen. Ik zag liefde in zijn ogen. Hij deinsde op geen enkel moment terug.”

Volledig scherm
Wijlen Peter Norman leest in de biografie van John Carlos. © rv

Verontschuldigingen

In Carlos’ ogen is Norman een ware held, maar in eigen land duurde het veel langer vooraleer de man die status kreeg. In 2012 opperde het Australisch parlementslid Andrew Leigh dat Norman en zijn familie verontschuldigingen verdienden voor de manier waarop de atleet werd behandeld.

Het AOC gaf recent aan dat Normans solidariteit met de Afro-Amerikaanse burgerrechtenbeweging niet de oorzaak was voor zijn niet-selectie voor de Spelen 1972. Maar huidig voorzitter John Coates gaf wel toe dat de organisatie hem veel sneller in de armen had moeten sluiten. En dat is het AOC nu, bijna vijftig jaar na datum ook van plan. Norman zou binnenkort postuum de hoogste eer binnen de AOC te beurt vallen, voor de “uitzonderlijke” moed die hij in 1968 getoond heeft door een standpunt in te nemen.

Volledig scherm
Tommie Smith en John Carlos dragen de doodskist van Norman. © rv

Carlos juicht dat alvast toe. “Er is niemand in Australië die het meer verdient dan Norman geëerd, herkend en gerespecteerd te worden dan Peter Norman. Hij was bezorgd om het lot van zijn medemens, had een mooi karakter, was sterk en niet te beroerd om zich op te offeren voor de goede zaak.”

  1. Marcus smeekt tijdens footballwedstrijd om nieuwe nier en gaat viraal

    Marcus smeekt tijdens football­wed­strijd om nieuwe nier en gaat viraal

    Terwijl andere fans een grappige boodschap opschreven in de hoop in beeld te komen tijdens een footballwedstrijd was de oproep van Edward Marcus een stuk ernstiger: hij smeekte om een nieuwe nier. Het lukte hem niet om op televisie te komen, maar dankzij een foto van een andere fan gaat hij nu toch viraal. Op Twitter is het bericht al meer dan 100.000 keer gedeeld en verschillende mensen hebben zich intussen als donor geregistreerd.