Volledig scherm
© ROBIN UTRECHT

Luchtvaart erkent milieuprobleem maar wijst vooral naar anderen

De Europese luchtvaartindustrie erkent dat uitstoot een probleem is, en wijst in haar zoektocht naar oplossingen vooral naar anderen. De Europese Unie moet het luchtruim beter indelen, luchtverkeersleiders moeten minder staken. Critici vinden deze boodschap hypocriet.

In zalen die de sfeer ademen van ‘somptueuze bals, grandioze concerten, de luxe van koninklijke huwelijken’ – aldus de website van de verhuurder – kwamen woensdag kopstukken uit de Europese luchtvaartindustrie bij elkaar. Voorheen paradeerden de Belgische Koning Leopold II, de sjah van Iran en de Dalaï Lama onder de kroonluchters van het Brusselse Concert Noble, nu waren het Pieter Elbers (KLM), Michael O’Leary (RyanAir) en de bazen van luchtvaartgiganten als Lufthansa en IAG.

Ze waren te gast op het jaarcongres van A4E, de Europese lobbyclub van de luchtvaartsector, en hadden het opvallend veel (meer dan de helft van de totale tijd, feitelijk) over één onderwerp: milieuvervuiling. Meer en meer krijgt de luchtvaart de zwarte piet toegespeeld in het klimaatdebat. Want er wordt steeds vaker gevlogen, en hoewel vliegtuigen schoner worden, kan dat niet voorkomen dat de totale uitstoot van de sector groeit.

Ook de hoofdrolspelers in de industrie lijken er van doordrongen dat, als ze over tien of twintig jaar nog steeds willen vergaderen in een omgeving van metershoge blinkende spiegels en eindeloze gordijnen, dat er dan iets moet veranderen. ,,Zonder draagvlak is groei in de toekomst niet mogelijk”, zei een van de aanwezige sprekers.

En dat draagvlak lijkt inderdaad in gevaar. Concreet werd dat geïllustreerd door actievoerder Peter Paul Vossepoel, die plots het podium opstapte namens het Belgische collectief Zomer Zonder Vliegen. ,,Waarom zeggen jullie niet dat er mínder gevlogen moet worden”, sprak hij tot de zaal, alvorens hij resoluut de zaal uit werd gedirigeerd. ,,Dat is de enige oplossing.”

Anderen

In de buik van de industrie was het zo ongeveer de enige oplossing die niet genoemd wordt om de toename van de uitstoot een halt toe te roepen. De aanwezige CEO’s richtten hun pijlen vooral op anderen, in hun zoektocht naar antwoorden op de vragen van deze tijd, waarin de luchtvaart verantwoordelijk is voor 6 tot 8 procent van de wereldwijde uitstoot, een aandeel dat volgens de voorspellingen sterk gaat groeien.

Allereerst vinden ze dat de Europese Unie werk moet maken van een Gemeenschappelijk Europees Luchtruim. De indeling van het luchtruim is nu nog een nationale aangelegenheid – ieder land bepaalt zelf waar bijvoorbeeld de burgerluchtvaart een plek heeft, en waar het leger. Dat zorgt voor ingewikkelde en nodeloos lange vliegroutes, vindt ook Pieter Elbers.

,,We praten heel veel over CO2-uitstoot, en veel landen heffen heel enthousiast belastingen op vliegtickets, maar ondertussen kunnen we 10 procent CO2 besparen door één Europees luchtruim te creëren. Tien procent! Bij de euro is het ook lukt het om een gemeenschappelijke Europese oplossing te vinden, waarom dan niet bij het luchtruim?”

Lees verder onder de foto

Pieter Elbers (KLM)
Volledig scherm
Pieter Elbers (KLM) © AFP

De industrie haalde ook hard uit naar de luchtverkeersleiders. Die zorgen door stakingen en technische problemen voor veel extra vertragingen, taxitijd en omvliegkilometers. En daarmee ook voor extra uitstoot, stellen de luchtvaartbedrijven. Vooral de Fransen moesten het ontgelden. Volgens een nog niet gepubliceerd rapport van het Nederlandse instituut SEO, waar woensdag uit geciteerd werd, ontstaat 98 procent van de door luchtverkeersleiders veroorzaakte problemen in Frankrijk. ,,Een enorm probleem”, noemt Elbers het.

Actievoerder Vossepoel, die vermoedelijk goed naar het publicitaire succes van de Nederlander Rutger Bregman had gekeken, vindt dat de CEO’s de aandacht afleiden van hun eigen verantwoordelijkheid. Hij kreeg niet de kans zijn speech af te maken, maar uit de tekst die hij later publiceerde op de website van zijn actiegroep, blijkt dat hij ook Elbers persoonlijk had willen aanspreken.

,,U heeft vanmorgen gesproken over hoe de Europese luchtvaart zichzelf transformeert om te kunnen floreren, ondanks alle concurrentie. U had beter kunnen spreken over een manier om duurzaamer en eerlijker te worden.”

Ook EasyJet en Ryanair worden bij naam genoemd. Zij denken volgens Vossepoel alleen maar aan meer passagiers vervoeren. ,,Minder vliegen is de enige oplossing. We moeten met beide voeten op de grond blijven!”

In de Universiteit van Nederland zet klimaatonderzoeker Herman Russchenberg (TU Delft) alle zin en onzin rondom klimaatverandering op een rijtje:

  1. TUI hoopt op 1 juli weer naar zonbestemmingen te vliegen

    TUI hoopt op 1 juli weer naar zonbestem­min­gen te vliegen

    Nu het coronavirus in Europa minder agressief om zich heen grijpt, proberen reisorganisaties in allerijl voor het zomerseizoen te redden wat er te redden valt. TUI, de grootste touroperator van Nederland, hoopt vanaf 1 juli weer toeristen naar zonbestemmingen te brengen. Dinsdag moet duidelijk worden of de reisadviezen voor het buitenland versoepeld worden. ,,We beginnen met twee vluchten per week, vanuit daar gaan we verder werken.”