Monument voor slachtoffers MH17 moet er komen...

Nu de identificatie van de slachtoffers grotendeels is afgerond en ze vandaag groots worden herdacht in Amsterdam, is een logische volgende stap: de oprichting van een nationaal monument voor de passagiers van vlucht MH17. Maar zo'n monument staat er niet zomaar. Hoogoplopende emoties, uiteenlopende wensen van nabestaanden en 'een woud van regelgeving' maken het een delicaat verhaal.

Volledig scherm
© AD/ANP

Ze moesten iets doen, de drie vrienden van Katja Renkers, net na de catastrofe met de MH17, maar wat? Hun vriendin was net haar vader, moeder en broertje kwijtgeraakt en zij stonden machteloos.

De één zit in de natuursteen. De ander is kunstenaar. De derde doet iets met pr. Dus besloten Nick Blok, Eric de Waal en Emily Ekong uit Hoofddorp al snel na de ramp geld in te zamelen voor een monument. Blok: 'De gemeente Haarlemmermeer, waar Schiphol ook onder valt, reageerde in eerste instantie enthousiast. Maar nu we een paar duizend euro hebben ingezameld, willen ze eerst wachten of er een nationaal monument komt.'

Schiphol wacht af
Op Schiphol wacht men ook af. De herdenkingsruimte, vol bloemen, kaarsjes, tekeningen, knuffels en kaarten is rond de nationale herdenking van vanmiddag nog een paar dagen open. Maar als morgen de deuren definitief sluiten, brengen medewerkers van de luchthaven alle spullen onder in een depot. 'Totdat er een besluit is genomen over een nationaal monument,' meldt een woordvoerder.

In Hilversum hetzelfde verhaal. Liet de gemeente, zwaar getroffen door de ramp en bovendien de plek waar alle lichamen worden geïdentificeerd in de Van Oudheusdenkazerne, daags na de crash nog weten dat er 'zeker een monument voor de slachtoffers zou komen', inmiddels is men terughoudender. 'We wachten af of er een nationaal monument komt.'

Logische volgende stap
Het lijkt een logische volgende stap, nu de identificatie van de slachtoffers grotendeels is afgerond en na vandaag de nationale herdenking achter de rug is. Toch denkt Toine van de Sande, voorzitter van de Stichting Vliegramp Tripoli, dat het nog een hele tijd kan duren voordat er een monument verrijst. ,,Allereerst omdat het voor de nabestaanden een tijd duurt voordat ze behoefte krijgen aan zo'n monument. Eerst ben je in de beslotenheid van je eigen familie met het verdriet bezig.''

,,Als de scherpe kantjes daar af zijn, komt de behoefte om een openbare plek te creëren om de slachtoffers te herdenken. Vervolgens stuit je op een woud van regelgeving, want het blijft Nederland. Dat is ook goed, maar het zorgt er wel voor dat wij nog steeds bezig zijn met het zoeken naar een plek waar we welkom zijn. Het lijkt er nu op dat we die hebben gevonden, maar meer kan ik nu niet vertellen. Het is zo precair.''

Quote

'Zet tien mensen op een rij en je hebt elf verschil­len­de meningen over zo'n gevoelig onderwerp'

Volledig scherm
Uitgedroogde zonnebloemen in het rampgebied van de gecrashte vlucht MH17 van Malaysia Airlines in het oosten van Oekraine. © ANP

'Te groot om te bevatten'
'Iedereen vindt dat zo'n ramp een monument verdient, maar niemand wil de directe verantwoordelijkheid nemen,' is ook de ervaring van Karin Beenhakker, die bijna 10 jaar geleden met haar gezin in Sri Lanka ternauwernood de tsunami overleefde. 'Het is te groot om te bevatten, te moeilijk. En het kost geld. Ons monument is volledig uit donaties gefinancierd.'

In één van de eerste slapeloze nachten in haar eigen bed, kreeg Beenhakker - zelf beeldhouwster - een visioen van een kunstwerk met een golf. 'Dat had ik een paar jaar eerder gezien bij een kunstenares, tijdens een workshop. Ik stuurde haar een kaartje en zij reageerde meteen. Uiteindelijk leidde dit tot de realisatie van het tsunami-monument, voor alle Nederlandse slachtoffers, 2,5 jaar later.'

'Veel energie en moeite'
'Maar het kostte veel energie en moeite. Je stuit bij de overheid op meer onmogelijkheden dan mogelijkheden. En dan heb je ook nog de wensen van de nabestaanden. Zet tien mensen op een rij en je hebt elf verschillende meningen over zo'n gevoelig onderwerp.'

Op 07-07-07 werd in Beenhakkers woonplaats 't Zand het monument onthuld. In de Kop van Noord-Holland, vlak bij de kustlijn. De overeenkomst met de tragedie rond vlucht MH17: net als bij de allesvernietigende vloedgolven moeten sommige nabestaanden vrezen dat ze nooit meer een deel van het lichaam van hun geliefde terugkrijgen. Beenhakker: ,,Sommige nabestaanden, die niets konden begraven of cremeren, zijn zo blij met dit monument. Ze hebben nu eindelijk een plek om naartoe te gaan. Maar ook anderen vinden er troost en bezinning.'

Erkenning van leed
'Dat zijn enkele functies van zo'n monument,' zegt Jorien Holsappel, expert op het gebied van psychosociale hulp na schokkende gebeurtenissen en nauw betrokken bij de herdenking van vandaag. 'Maar het zorgt ook voor erkenning van hun leed.'

Holsappel adviseert de nabestaanden van de MH17-slachtoffers, die werken aan de oprichting van een stichting om hun belangen te behartigen. Als mogelijke locaties voor een monument noemt zij Schiphol, de vliegbasis in Eindhoven en Hilversum. 'Die plekken zouden het meest voor de hand liggen.'

Bekijk hieronder het speciale MH17-herdenkingsmagazine, of blader fullscreen

Algemeen Dagblad gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement