Volledig scherm
Jens Stoltenberg tijdens een persconferentie vanmiddag. © EPA

Navo zoekt snelweg naar oostfront

De Navo wil een nieuwe militaire ‘snelweg’ naar zijn oostgrens, voor snelle en ongehinderde verplaatsing van zowel troepen als materieel. De mobiliteit - ‘van levensbelang voor onze afschrikking en verdediging’, aldus Navo-topman Jens Stoltenberg – moet terug naar Koude Oorlogsniveau.

De Navo trok kort na de val van de Berlijnse Muur iets te snel de conclusie dat de verdediging van het eigen grondgebied er even niet meer zo op aankwam. En nu is een inhaalslag nodig. Veel vroegere staatsspoorwegen zijn geprivatiseerd en beschikken niet meer over de vereiste transportcapaciteit. Bruggen, viaducten, snelwegen en ook treinwagons zijn niet altijd berekend op het gewicht van tanks.

Lidstaten moeten nagaan of ze de trucks, schepen en vliegtuigen hebben die ze nodig hebben, of dat ze voldoende snel transport kunnen inkopen bij privébedrijven, aldus Stoltenberg. Allemaal om weer snel paraat en op de goeie plek aanwezig te kunnen zijn. Anders dan in de Koude Oorlog gelden nu ook strenge en per land verschillende regels, die munitietransporten in de weg kunnen zitten. 

Militair Schengen

Oud-minister Hennis pleitte daarom op een vorige Navo-defensievergadering al voor een ‘militair Schengen’, open grenzen voor militaire transporten. ,,In de Koude Oorlog hadden we dit allemaal prima voor elkaar. Elke brug, elk viaduct was in kaart gebracht. Daarna hebben we dat laten lopen”, zegt een Navo-bron. ,,Bovendien praten we nu over een twee keer zo groot gebied. Vroeger was de grens van West-Duitsland de Navo-grens. Sindsdien is bijna heel Oost-Europa erbij gekomen.” 

,,Iedereen ziet wel dat als je een dreiging aan je oostflank hebt, het belangrijk is dat je je snel kunt verplaatsen”, aldus ook de nieuwe defensieminister Ank Bijleveld. Zij denkt dat er vooral ‘heel veel bureaucratie’ moet worden weggeruimd. De Navo zelf wil twee nieuwe commandocentra: één voor een veilige en snelle oversteek van de Atlantische oceaan, het tweede voor een snelle oversteek van het Europese vasteland. Samen moeten zij garanderen dat verse troepen en materieel in no time aan de oostelijke Navo-grens zijn. Het formele besluit valt in februari, maar nu al is duidelijk dat er een ‘breed draagvlak’ is, aldus Bijleveld.

Quote

Iedereen ziet wel dat als je een dreiging aan je oostflank hebt, het belangrijk is dat je je snel kunt verplaatsen

Volledig scherm
De Montenegrijnse minister van Defensie Predrag Boskovic (links) en zijn Nederlandse collega Ank Bijleveld. © EPA

Achterstallig onderhoud

Hoe erg het achterstallig onderhoud was had niemand zich gerealiseerd, maar bij oefeningen op het grondgebied van Oost-Europese lidstaten de afgelopen twee jaar werden de aanvoerlijnen naar de duizenden kilometers lange oostgrens getest en schrokken de Navo-generaals zich lam. De lichtbewapende snelle reactiemacht was nog steeds snel; de zwaarder bewapende Nato Response Force, het troepenareaal dat de bondgenoten achter de hand houden voor als de nood echt aan de man komt, zou er veel langer dan gepland over doen om de ‘enhanced forward presence’ - de semi-permanente strijdkrachten van ruwweg vier keer duizend man in Polen en elk van de drie Baltische republieken - te hulp te kunnen snellen. Dat maakt de Navo kwetsbaar.

Deze harde werkelijkheid volgt op de veranderde prioriteitsstelling die de Navo eerder al moest doormaken: van een bondgenootschap dat voornamelijk buiten het eigen gebied opereerde (‘out of area’) naar een organisatie die dat blijft doen, maar die ook haar klassieke verdedigingstaak weer meer aandacht moet geven. Van de 22.000 man verspreid over 33 commandocentra op het hoogtepunt van de Koude Oorlog, waren er maar zeven met 7.000 man personeel meer over. Maar dat gaat dus nu weer veranderen. ,,Onze kracht is”, aldus Stoltenberg ,,dat de Navo zich steeds weer aanpast aan veranderende omstandigheden.” Aan het begin van zijn overleg met de Navo-defensieministers voegde hij daaraan toe: ,,Onze primaire taak blijft onze bijna één miljard burgers te beschermen tegen hedendaagse dreigingen.”

Vuurdoop

Het tweedaagse overleg in Brussel vormde meteen de vuurdoop voor Bijleveld. Zij oogstte ‘heel tevreden’ reacties bij de Navo en Amerika over de structureel 1,5 miljard extra die Nederland de komende jaren in Defensie investeert. Waaraan Bijleveld het geld precies gaat besteden zei ze nog niet te weten. In een defensienota in het eerste kwartaal van 2018 hoopt ze daarover wel duidelijkheid te kunnen geven.