Volledig scherm
Inzetje: Minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken © anp

'Nederland kende aanwezigheid raketten voor vlucht MH17'

De ministeries van Defensie en Buitenlandse Zaken zijn drie dagen voor de ramp met MH17 op de hoogte gebracht van de aanwezigheid van Russische luchtdoelraketten in het oosten van Oekraïne. Dat blijkt uit een verslag van een diplomatieke briefing in Kiev op 14 juli, dat in handen is van het onderzoeksprogramma Argos.

De briefing werd belegd nadat eerder die dag een vliegtuig van het Oekraïense leger, een Antonov-26, was neergeschoten. Oekraïne waarschuwde tijdens de bijeenkomst voor de gevaarlijke situatie in het luchtruim boven het land.

Kabinet weigert
Volgens Argos weigert het kabinet het verslag van de briefing naar de Tweede Kamer te sturen, omdat het volgens premier Rutte het diplomatieke verkeer tussen landen in de toekomst kan schaden.

De diplomate die het verslag heeft opgesteld is plaatsvervangend chef van de Nederlandse ambassade in Kiev. In het document schrijft ze dat de neergeschoten Antonov-26 op zo'n grote hoogte vloog dat het 'alleen maar met Russisch materieel of door RF-eenheden (Russische militairen, red.)' kan zijn neergeschoten, 'aangezien separatisten zelf niet over dit soort anti-aircraftwapens beschikken'.

Volledig scherm
Minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders (links) en premier Mark Rutte in de Tweede Kamer © anp

Informatie Koenders lijkt afwijkend
Volgens Argos lijkt die analyse af te wijken van de informatie die minister Koenders (Buitenlandse Zaken) op 5 februari met de Tweede Kamer heeft gedeeld. Hij zei dat in de briefing werd gesproken over de 'mogelijke aanwezigheid' van luchtdoelraketten. De Kamer wil nu controleren of de informatie van de diplomate aanleiding had moeten zijn om vliegtuigmaatschappijen te waarschuwen.

Volgens D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma had minister Koenders stelliger kunnen zijn over de aanwezigheid van luchtafweerwapens in het oosten van Oekraïne. Volgens CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt zit er ruimte tussen deze informatie en de woorden van de minister. Omtzigt gaat vragen stellen aan de minister over het verschil tussen zijn eerdere uitlatingen en de tekst van het verslag.

Informatie delen
Beide Kamerleden vinden dat het memo hun pleidooi om de burgerluchtvaart veiliger te maken alleen maar bevestigt. Dit soort informatie zou eerder gedeeld moeten worden met luchtvaartmaatschappijen, zodat beter beslist kan worden of er nog gevlogen kan worden over een onrustig gebied.

Ook VoorNederland (VNL) heeft kamervragen gesteld.

Volgens regeringspartijen PvdA en VVD liggen eerdere uitspraken van Koenders en de tekst van het verslag op één lijn. In de Kamer zei de minister dat er aanwijzingen waren voor de aanwezigheid van luchtafweerraketten. Uit het memo blijkt volgens VVD'er Han ten Broeke dat de regering van Oekraïne Rusland schudig acht aan het neerhalen van de Antonov. Volgens hem is nu de kernvraag hoe het luchtruim veiliger kan worden. Oekraïne besloot vorig jaar niet om het luchtruim te sluiten.

Ook het ministerie van Buitenlandse Zaken stelt dat er geen verschil bestaat tussen antwoorden op Kamervragen over deze kwestie en het document dat zaterdag naar buiten is gekomen.

Uit lucht geschoten
Drie dagen na de briefing werd vlucht MH17 uit de lucht geschoten door een Russische BUK-raket. Daarbij kwamen alle 298 inzittenden om het leven, onder wie 196 Nederlanders.

Lees alle artikelen over de rampvlucht met MH17 in ons dossier.