Vier Nederlandse F-16's voerden gisterochtend en -middag missies uit. Bij de eerste actie werd nog niet gebombardeerd, bij de tweede wel. De straaljagers wierpen drie bommen op bewapende voertuigen van IS, die Koerdische strijders onder vuur namen bij de Noord-Iraakse stad Duhok, niet ver van de Turks-Syrische grens. De aanval kwam op verzoek van de Koerdische peshmerga's, die het onderspit dreigden te delven.

Bij het bombardement zijn voertuigen vernietigd en is vermoedelijk een onbekend aantal IS-strijders omgekomen. Het ministerie van Defensie geeft daar geen details over.

Doelen
'Op vliegbasis Al Udeid in Qatar zit het Amerikaanse tactical operation center. Daar wordt 24 uur per dag bepaald welke doelen worden aangevallen,' legt Ko Colijn, defensiedeskundige van instituut Clingendael uit. Onder leiding van de Amerikanen zitten vertegenwoordigers van alle ruim 40 landen die meedoen aan de anti-IS-missie om tafel. Daaronder ook een Nederlandse militair.

De grote plannen worden elders bepaald, op het US Central Command in Tampa, Florida. 'Maar in Qatar wordt bekeken welke middelen beschikbaar zijn om doelen uit te schakelen. Gaat het om een stilstaand of een bewegend doel, zoals een jeep,' legt Colijn uit. Als Nederland het verzoek krijgt mee te doen mag 'onze' militair weigeren. Dat gebeurt echter zelden. 'Hoogstens als we te dicht bij Syrië dreigen te komen of omdat kans op burgerslachtoffers groot is. Wel kan een piloot nog tijdens de vlucht zeggen: ik doe het niet.'

Niet te veel details
Defensie heeft bewust niet te veel details bekendgemaakt over de Nederlandse aanvallen. Als gebouwen worden gebombardeerd, zoals commandocentra van IS, is dat geen geheim en worden soms zelfs beelden verspreid. Maar bij steun aan Iraakse of Koerdische troepen, wordt de exacte plaats niet gedeeld: die info zou de tegenstander wijzer maken dan hij al is.

Kosten
De Nederlandse F-16's beschikken over infrarood-gronddoelraketten en lasergestuurde bommen, Mavericks. Die laatste zijn ook gisteren ingezet. Kosten: enkele duizenden tot soms wel 20.000 dollar per stuk, zegt militair historicus Christ Klep.

Volgens Klep hebben de Amerikanen betere vliegtuigen. 'Maar onze F-16's zijn echt niet slecht. Genoeg voor 80 tot 90 procent van het werk. Toch kunnen ze niet alles: tegen de laatste generatie luchtafweer kunnen ze moeilijk op, zoals de jongste generatie Russische luchtdoelraketten.'

Kolijn noemt de Nederlandse toestellen echter 'zekerheidjes'. Weliswaar is een deel al relatief oud, maar zijn ze eind jaren '90 gemoderniseerd. 'Het is de op één na modernste versie. Ze kunnen ook in de lucht worden bijgetankt.'

Het Nederlandse contingent is gestationeerd op een militaire basis bij Azrak in Jordanië en omvat 250 militairen en acht F-16's, waaronder twee reservetoestellen. Onze F-16's kunnen 500 tot 600 kilometer afleggen, gemiddeld gaan ze 3 tot 4 uur op missie.