Nederlandse advocaat eerste veroordeelde in Trump-Ruslandonderzoek

RuslandgateEen Nederlander is het eerste slachtoffer van de Amerikaanse speciaal aanklager Robert Mueller. Advocaat Alex van der Zwaan is veroordeeld tot 30 dagen cel in Muellers Ruslandonderzoek.

Van der Zwaan moet (33) ook een boete van 20.000 dollar betalen. De belangstelling voor het vonnis is groot in de VS. Voor het eerst leidt een aanklacht in het onderzoek naar mogelijke banden tussen het campagneteam van president Trump en Rusland daadwerkelijk tot een veroordeling, al speelt de boomlange Nederlander met de exotische achternaam - Vénderzwen, heet hij hier - slechts een bijrol.

Van der Zwaan loog toen het team van speciaal aanklager Mueller meer wilde weten over zijn werk met twee centrale figuren in het Ruslandonderzoek, Trumps later ontslagen campagnemanager Paul Manafort en diens rechterhand Rick Gates. Zij zijn inmiddels aangeklaagd voor omvangrijke fraude met geld dat ze verdienden toen ze voor de pro-Russische ex-president van Oekraïne werkten, Viktor Janoekovitsj. Van der Zwaan werkte in die tijd nauw met hen samen.

Het vonnis dat daar uit voort komt hoort Van der Zwaan ogenschijnlijk rustig aan. Zijn vader is naar de VS gekomen om hem te steunen. Pa Van der Zwaan zit op de voorste rij tijdens de zitting. Bij aanvang pakken vader en zoon elkaars hand even stevig vast. Op de vraag van deze krant hoe het met hem is, antwoordt de in Londen woonachtige advocaat in het Engels dat het goed gaat. ,,I’m well,” zegt hij, en vervolgt beleefd met: ,,How are you?”

Volgens zijn advocaat gaat het helemaal niet zo goed met hem. Van der Zwaan mocht de afgelopen maanden de VS niet uit. Hij zou weken eenzaam op een hotelkamer in Washington hebben doorgebracht. ,,Het gebeurt me niet vaak dat een cliënt me zegt dat een gesprek met mij het hoogtepunt van zijn dag was.”

Van der Zwaans vrouw Eva Khan, dochter van een Russische miljardair, maakt thuis in Londen een moeilijke zwangerschap door, volgens William Schwartz, de New Yorkse advocaat die de Nederlander verdedigt. ,,Ze heeft hem nú nodig, niet over drie maanden,” geeft hij de rechter mee.

Russische banden

Dankzij de zaak tegen Van der Zwaan is duidelijk geworden dat Mueller ervan overtuigd is dat Rick Gates, terwijl hij voor de campagne van Trump werkte, contact onderhield met een man die op dat moment banden met de Russische geheime dienst GRU had. Vermoedelijk gaat het om de Oekraïense zakenman Konstantin Kilimnik. Gates wist van diens banden met Russische spionnen: hij vertelde er namelijk over tegen Van der Zwaan. Dat stukje informatie kan essentieel zijn voor Muellers onderzoek. Niet eerder werd een campagnemedewerker van Trump zo direct in verband gebracht met Russische overheidsdiensten.

In het beklaagdenbankje biedt Van Der Zwaan excuses aan voor zijn leugens over contacten met Gates en Kilimnik, ook aan zijn vrouw en familie. ,,Wat ik heb gedaan was fout,” zegt hij. Volgens zijn advocaten probeerde hij slechts te voorkomen dat zijn baas zou ontdekken dat hij heimelijk gesprekken met de twee had opgenomen. Dat kon hem zijn baan kosten. ,,Stom, irrationeel,” zegt advocaat Schwartz erover in de rechtszaal. Het team van Mueller heeft grote vraagtekens bij die uitleg, en stelt dat Van der Zwaan als advocaat heel goed wist wat de consequenties zijn van liegen tegen justitie.

Quote

Dit is niet iets wat hem zomaar is overkomen, geen onvermijd­ba­re tragedie – dit is iets wat hij zelf gedáán heeft.

Rechter Amy Berman Jackson.

Ook de rechter neemt Van der Zwaan kwalijk dat hij weloverwogen loog, in een onderzoek waarbij de nationale veiligheid en democratie van de VS op het spel staan. ,,Dit is niet iets wat hem zomaar is overkomen, geen onvermijdbare tragedie – dit is iets wat hij zelf gedáán heeft,” oordeelt rechter Amy Berman Jackson. Ze wil een signaal afgeven: liegen tegen justitie wordt niet getolereerd. ,,U wist wat u deed,” zegt ze tegen Van der Zwaan.

Al voordat hij ondervraagd werd verwijderde hij een belangrijke email. Van der Zwaan verdient nog wel enig krediet, vindt de rechter, vanwege zijn besluit terug te keren naar de VS en alsnog open te zijn over gesprekken en mailwisselingen die hij had met Gates en de man die dichtbij de Russische inlichtingendiensten zou staan, Kilimnik.

De carrière van Van der Zwaan ligt in duigen, dankzij zijn geloof in Manafort en Gates. Hij overwoog eerder nog zijn baan bij het gerenommeerde advocatenkantoor Skadden op te zeggen om voor het duo te gaan werken. Nu heeft Skadden hem de laan uitgestuurd, en moet zijn advocaat de rechter verzoeken of hij zijn celstraf zo snel mogelijk kan uitzitten, zodat hij thuis kan zijn in augustus, als zijn eerste kind geboren wordt.

Volledig scherm
Robert Mueller. © AP
Volledig scherm
Alex van der Zwaan (m). © AP
  1. Bekende Maltezer zakenman ‘tijdens vlucht’ van luxe jacht gehaald in moordzaak journaliste

    Bekende Maltezer zakenman ‘tijdens vlucht’ van luxe jacht gehaald in moordzaak journalis­te

    Het onderzoek naar de moord op een van de bekendste onderzoeksjournalisten van Malta bevindt zich in een stroomversnelling. Gisteren werd bekend dat de ‘regelaar’ van de bomaanslag op Daphne Caruana Galizia was aangehouden, iemand die bovendien stelde het brein achter de moord te kunnen aanwijzen. Vandaag volgde de aanhouding van een bekende zakenman van het eiland. Yorgen Fenech werd in alle vroegte door het leger op zijn luxe jacht aangehouden toen hij Malta probeerde te ontvluchten.
  2. Zoon van oud-bondspresident Duitsland doodgestoken in privékliniek
    Update

    Zoon van oud-bondspresi­dent Duitsland doodgesto­ken in privékli­niek

    Fritz von Weizsäcker, de 59-jarige zoon van de voormalige president van de Bondsrepubliek Duitsland, is gisteravond doodgestoken. Dat gebeurde terwijl de gastro-enteroloog een lezing hield in een Berlijnse privékliniek. Plotseling stormde een man naar voren die meermaals op hem instak met een mes. Reanimatiepogingen mochten niet baten. De dader zou volgens de onderzoekers in een psychose hebben gehandeld en hen hebben verteld de arts te hebben vermoord ,,om wraak te nemen op de familie von Weizsäcker’’.