Frans Timmermans tijdens de persconferentie over de nieuwe Klimaatwet.
Volledig scherm
Frans Timmermans tijdens de persconferentie over de nieuwe Klimaatwet. © EPA

Nieuwe klimaatwet valt slecht

De nieuwe Kimaatwet die vandaag is gepresenteerd in Brussel moet Europa over dertig jaar klimaatneutraal maken. Twaalf landen waaronder Nederland en een aantal milieuorganisaties willen dat hij zo snel mogelijk een tussendoel voor 2030 van 55 procent CO2-reductie vaststelt.

De nieuwe Europese Klimaatwet moet ervoor zorgen dat de EU-lidstaten ‘gefocust en gedisciplineerd op het juiste pad blijven’ om in 2050 zoals afgesproken de uitstoot van schadelijke broeikasgassen netto tot nul te reduceren. De landen zijn verantwoordelijk voor het nakomen van die belofte, aldus vicevoorzitter Frans Timmermans van de Europese Commissie bij de presentatie van de eerste Europese klimaatwet.

De vandaag in Brussel gepresenteerde Klimaatwet was nog niet koud of Timmermans kon alweer in de verdediging. Het zogenoemde ‘kroonjuweel’ van de Europese ‘Green deal’ waaraan de rest van de wereld een voorbeeld zou moeten nemen werd nog bepaald niet van harte omarmd. Vooral het ontbreken van stevige maatregelen om de CO2-uitstoot voor 2030 terug te dringen tot het niveau van 1990, oogstte onbegrip.

Volgens Greenpeace wordt door de EU zelfs kostbare tijd verspild. Het Wereld Natuur Fonds zocht vergeefs drastische maatregelen. EU-parlementariër Esther de Lange (CDA) vond het voorstel van de commissie om indien nodig tussentijds het klimaatbeleid te kunnen bijsturen via zogenoemde ‘gedelegeerde handelingen’ (waarbij de doorgaans langdurige besluitvorming door de EU-ministers en het parlement wordt omzeild) daarentegen weer te ver gaan. Dat was een ‘machtsgreep’ van de commissie. ,,Door dit voorstel wordt het klimaatbeleid weggehaald bij de politiek en overgedragen aan ambtenaren en juristen. Het Urgenda-besluit in Nederland heeft laten zien dat de beste klimaatbedoelingen ook tot grote maatschappelijke spanningen kunnen leiden. Van deze lessen moeten we leren”, aldus De Lange. 

EU-parlementariër Bas Eickhout (GroenLinks) steunt wel de wet die vastlegt dat de EU in 2050 klimaatneutraal moet zijn. ,,Maar eigenlijk hoort de discussie volledig te draaien om 2030, 2030 en nog eens 2030. We hebben CO2-doelen nodig die nu extra klimaatactie afdwingen, niet in de verre toekomst.” De 17-jarige Zweedse klimaatactiviste Greta Thunberg, die in Brussel zowel de Europese Commissie als de milieucommissie van het Europees Parlement toesprak, gaat zelfs verder. ,,Maatregelen zijn niet alleen nodig voor 2030 of 2050 maar voor 2020, voor nu”, zei ze tegen de parlementariërs.

Eerder deze week riepen minister Eric Wiebes (Klimaat) en elf Europese collega’s de commissie al op sneller met een ambitieuzere doelstelling voor 2030 te komen. Ze zijn bang dat de EU niet tijdig met een gezamenlijk standpunt kan komen voor de VN-klimaattop in Glasgow in november.

Verbetering

De commissie hoopt straks EU-landen die zich onvoldoende inspannen om Europa in 2050 klimaatneutraal te maken een gele kaart te presenteren. De lidstaat moet dan binnen een jaar verbetering tonen. Anders… tja, dat valt dan te bezien. Sancties worden in zo’n geval zeker nog niet aangekondigd maar de Commissie dreigt wel ‘de nodige maatregelen te treffen, in overeenstemming met de verdragen’. Volgens een woordvoerder van de Europese Commissie is het niet de bedoeling om straffen uit te delen. ,,Het gaat om de klimaatneutraliteit, dat is de stip aan de horizon in 2050. We vullen alleen de weg daarnaartoe in, zoals is gevraagd door de regeringsleiders.”

Timmermans erkende dat de plannen ‘enorme inspanningen zullen vergen’ en de impact dus eerst grondig in kaart moet worden gebracht. In september wordt eerst de bestaande uitstootdoelstelling nog eens tegen het licht gehouden. De Europese Commissie liet eerder wel al verstaan dat de huidige doelstelling - een reductie met 40 procent ten opzichte van 1990 - naar 50 tot 55 procent getild zou moeten worden. Pas volgend jaar juni moet duidelijk worden wat dat zou betekenen voor de individuele doelstellingen van elke lidstaat.

,,Aanpassingen zijn een essentieel element van onze strategie”, aldus Timmermans. Bosbranden, mislukte oogsten en overstromingen laten dat volgens hem zien. ,,Iemand moet dan vaststellen of we nog op koers liggen.”

Klimaatverandering is een ‘enorm en existentieel probleem’. In de strijd daartegen vroeg Timmermans ‘partners wereldwijd ons op deze reis te vergezellen. Ik zit graag in een wedstrijd waarin iedereen wint’. Al met al werd het toch een wat verzuurd feestje waarvoor het Zweedse klimaaticoon Greta Thunberg als speciale gast in de Brusselse vergaderzaal was uitgenodigd. Het idee was dat de Europese Commissie geschiedenis ging schrijven met een Klimaatwet die de EU wereldwijd op de kaart zou zetten als hét voorbeeld in de strijd om de planeet van de ergste gevolgen van opwarming te redden. Dat blijkt nog steeds mogelijk, maar het begin was stroef.

De Green Deal wordt vergezeld van investeringsplannen en een fonds om landen die buitenproportionele inspanningen moeten doen voor de overgang naar een klimaatneutrale economie te steunen.

  1. Noodtoestand in Amerikaanse steden na felle protesten: ‘Ik vecht hetzelfde gevecht als mijn grootouders’
    Video

    Noodtoe­stand in Amerikaan­se steden na felle protesten: ‘Ik vecht hetzelfde gevecht als mijn grootou­ders’

    De agent die in Minneapolis George Floyd doodde is gearresteerd, maar felle protesten tegen politiegeweld houden aan in de hele VS. In Atlanta bestormden actievoerders het hoofdkantoor van de tv-zender CNN en in Washington ging het Witte Huis korte tijd dicht vanwege oprukkende betogers. De staat Georgia heeft in Atlanta en steden in de omgeving inmiddels de noodtoestand afgeroepen. In Minnesota is zelfs de National Guard gemobiliseerd. ,,Ik vecht hetzelfde gevecht als mijn grootouders”, zegt actievoerster Onni Adams in New York.